Қалалық аймақтар: қала, агломерация және аймақтарды біріктіретін экономикалық бірлік. Қала аймақтарының қалыптасуы, жоспарлау және географиялық ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қалалық аймақ – 1950 жылдан бері қала зерттеушілер, экономистер және қала жоспарлаушылар қолданып келе жатқан термин. Ол метрополиялық аймақ пен оның айналасындағы аймақты, көбінесе ортақ басқаруға ие болған жерді білдіреді. Әдетте, бұл бірнеше әкімшілік аудандарды қамтитын қала, қалалық агломерация немесе қалалық зонаны білдіреді, бірақ олар орталық бизнес аймағы, еңбек нарығы және көлік желісі сияқты ресурстарды ортақ пайдаланады, нәтижесінде ол біртұтас экономикалық бірлік ретінде жұмыс істейді.
City region is a term in use since about 1950 by urbanists, economists and urban planners to mean a metropolitan area and hinterland, often having a shared administration. Typically, it denotes a city, conurbation or urban zone with multiple administrative districts, but sharing resources like a central business district, labour market and transport network such that it functions as a single economic unit
Адам географиясын, қала және аймақтық жоспарлауды немесе бизнестің аймақтық динамикасын зерттегенде, пошта қызметтерін жақсарту үшін ғана белгіленген кеңестер, префектуралар немесе жергілікті билік сияқты әкімшілік органдардың кездейсоқ шекараларына қарағанда, жұмыс күніндегі басым сапар үлгілеріне (егер оларды бағалауға және тіркеуге болады болса) көбінесе жақын назар аудару қажет. Қалалық аймақтар уақыт өте келе өз пішінін өзгертеді және саясаткерлер географиялық шындыққа сәйкес әкімшілік шекараларды қайта құруға тырысады. Қалалық аймақтың аумағы әдетте оның орталық бизнес аймағындағы және айналасындағы қызмет белсенділігіне пропорционалды, бірақ бәсекелес халық орталықтарының арақашықтығы да маңызды рөл атқарады. Қалалық аймақтың симметриялық пішіні болуы міндетті емес, және бұл жағалау немесе көл жағалауындағы жағдайларда (мысалы, Осло, Саутгемптон немесе Чикаго) ерекше айқын болады.
In studying human geography, urban and regional planning or the regional dynamics of business it is often worthwhile to have closer regard to dominant travel patterns during the working day (to the extent that these can be estimated and recorded) than to the rather arbitrary boundaries assigned to administrative bodies such as councils, prefectures, or localities defined merely to optimise postal services. Inevitably, city regions change their shapes over time and quite reasonably, politicians seek to redraw administrative boundaries by perceived geographic reality. The extent of a city region is usually proportional to the intensity of activity in and around its central business district, but the spacing of competing centres of population can also be highly influential. It will be appreciated that a city region need not have a symmetrical shape, and that is especially true in coastal or lakeside situations (such as Oslo, Southampton or Chicago).
Ұлыбритания
Ұлыбританияда қалалық аймақтық күн тәртібі Англиядағы өңірлік жиналыстарға балама ретінде қарастырыла бастады. Бұл жиналыстар Батыс Лотиан мәселесіне жартылай шешім ретінде ұсынылғанмен, 2004 жылғы қарашада Солтүстік-Шығыс Англиядағы сайлаушылар референдумда оларды қабылдамады. Қалалық аймақтар мен олардың дамуы туралы ұғым «The Northern Way» атты үш солтүстік ағылшын өңірлік даму агенттігінің бірлескен даму жоспарында кеңінен қамтылған. Пассажирлер тасымалын ұйымдастырушы мекемесі (Passenger Transport Executive) және Негізгі қалалар тобы қалалық аймақтық құрылымның бастапқы нысаны болып табылады. Дегенмен, 2006 жылғы қазан айында жарияланған Жергілікті өзін-өзі басқару жөніндегі ақ кітапта қалалық аймақтарды қамтитын билік туралы нақты ұсыныстар болған жоқ. Жаңа жергілікті басқару желісі қалалық аймақтарды реформалардың бір бөлігі ретінде құруды ұсынды, ал IPPR қалалар орталығы жариялаған есепте Бирмингем, Лидс, Ливерпуль және Үлкен Манчестер қалаларын негізге алған төрт ірі қалалық аймақ құру ұсынылды. Эдинбургтің және оның айналасындағы аймақтың (Форт-Вэлли, Файф, Вест-Лотиан, Мидлотиан және Ист-Лотиан) күшті экономикасы оны Еуропаның ең жылдам дамитын қалалық аймақтарының бірі деп тануға мүмкіндік берді. 2006 жылы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы (ЭЫДҰ) қалалық аймақтарға қатысты бірнеше зерттеулер жариялады, оның ішінде Ньюкасл-Гейтсхед қалалық аймағының сараптамасы және әлемдегі көптеген қалалық аймақтарды қарастырған шолу. 2007 жылғы шілдеде Ұлыбритания Қаржы министрлігі субұлттық экономикалық даму және жаңару жөніндегі шолуын жариялады. Онда үкімет қалалық аймақтардың бірлесіп жұмыс істеуге ниет білдірген жағдайында, көлік, білік, жоспарлау және экономикалық даму салаларындағы өкілеттіктерді қоса алғанда, қалалық аймақтық қызмет үшін заңдық негіз құруға рұқсат беретіні айтылды. Үкіметтің Көлік инновация қоры аясында қалалық аймақтар жол төлемі сияқты шараларды сынақтан өткізу үшін біріге алады, мысалы, Үлкен Манчестер кеңесі қараған (бірақ кейін референдумда қабылданбаған) Үлкен Манчестердегі трафик жүктемесі. 2009 жылғы сәуір айындағы бюджетте үкімет Үлкен Манчестер мен Лидстің ресми өкілеттіктерге ие болатын алғашқы екі қалалық аймақ болатынын жариялады. Бұл бастама 2010 жылғы мамырдағы жалпы сайлау нәтижесінен кейін тоқтатылды, бірақ консерваторлар мен либерал-демократтар коалициялық үкіметі 2011 жылы Үлкен Манчестер біріккен билігін құруға келісті, ал қалған ұсыныстар мен өңірлік даму агенттіктері жергілікті кәсіпкерлік серіктестіктеріне біріктірілді.
In the United Kingdom, the city regional agenda began to be seen as an alternative to the regional assemblies in England that were favoured as a partial answer to the West Lothian question but rejected in a referendum by voters in North East England in November 2004. The concept of city regions and their development features heavily in The Northern Way, a collaborative development plan between the three northernmost English regional development agencies. An embryonic city regional framework exists in the form of the Passenger Transport Executive and the Core Cities Group. The October 2006 Local Government White Paper did not contain firm proposals for city region wide authorities however. The New Local Government Network proposed the creation of city regions as part of on going reform efforts, while a report released by the IPPR's Centre for Cities proposed the creation of four large city regions based on Birmingham, Leeds, Liverpool and Greater Manchester. The strong economy of Edinburgh and its hinterland (Forth Valley, Fife, West Lothian, Midlothian and East Lothian) means it has been named as one of Europe's fasting growing city regions. Also in 2006, the OECD published a number of studies on city regions, including an assessment profile of the Newcastle Gateshead city region and a review of numerous city regions across the world. In July 2007, HM Treasury published its Review of sub national economic development and regeneration, which stated that the government would allow those city regions that wished to work together to form a statutory framework for city regional activity, including powers over transport, skills, planning and economic development. Under the government's Transport Innovation Fund, city regions can band together to pilot forms of road pricing, such as the Greater Manchester congestion charge considered by councils in Greater Manchester (but later rejected by referendum). In the April 2009 Budget, the government announced that Greater Manchester and Leeds would be the first two city regions with formal powers. While this was later discontinued as a result of the May 2010 general election, the Conservative–Liberal Democrat coalition government did agree to the creation of the Greater Manchester Combined Authority in 2011, with all other proposals and the regional development agencies being subsumed into the local enterprise partnerships.
Нидерланды
Plusregio (сондай-ақ stadsregio деп те аталады) – қалалық аймақтағы бірнеше голланд муниципалитетінен құралған аймақтық мемлекеттік орган, оған "Wet gemeenschappelijke regelingen" заңының XI тарауына сәйкес міндеттер жүктеледі.
A plusregio (also called stadsregio) is a regional public body of several Dutch municipalities in an urban area which statutory tasks are assigned under Chapter XI of the "Wet gemeenschappelijke regelingen".
Ауғанстан
Ауғанстанда функционалдық байланыстар негізінде бес ірі қалалық аймақ белгіленді. Олар Кабул және төрт аймақтық орталық қала – Герат, Кандагар, Мазари-Шариф және Джалалабад төңірегінде топтасқан. Болжам бойынша, бес қалалық аймақта Ауғанстан халқының шамамен үштен бірі тұрады.
Five major city regions have been identified in Afghanistan based on functional relationships. These center around Kabul and the four regional hub cities of Herat, Kandahar, Mazari i Sharif and Jalalabad. It is estimated that the five city regions comprise approximately one third of the total Afghan population.