Кіріспе

Локомотивтің түрі: Булы локомотивтер

Түйеқұйрықты локомотив (сондай-ақ Ана Хаббард немесе орталық кабиналы локомотив деп те аталады) – бұл қазанның үстінде, ортасында жүргізуші кабинасы орналасқан булы локомотивтің бір түрі. Түйеқұйрықты локомотивтерге кең оттықтар орнатылған, бұл жүргізушінің кабинаның арт жағындағы қалыпты орналасқан жерінен көру мүмкіндігін күрт шектеуге әкеп соқты.

Даму

Түйе және түйе арқалы конструкция екі түрлі теміржолмен әр түрлі дәуірлерде жеке-жеке дамытылды. Атау жиі дұрыс емес түрде бір-бірімен ауыстырылып қолданылса да, олардың кабина орналасуынан басқа ортақ ештеңесі болған жоқ. Кейінгі "Камельбектерден" айырмашылығы, "Камельдердің" кабиналары қазанның үстінде орналасқан. Росс Винанс қозғалтқыш дөңгелектеріне мүмкіндігінше көп салмақ түсіріп, сүйреу қабілетін арттыруды көздеді. "Камельбектерде" кабина қазанның үстіне орналасқан. "Камельбектердің" кабинаны алға жылжыту идеясы бірдей болғанымен, себептері әртүрлі болды. "Камельбектер" үлкен оттықтарды пайдалануға мүмкіндік беру үшін жасалды, мысалы, Вуттен оттығы, ол дәстүрлі орналасқан кабинадан инженердің көруіне кедергі келтіретін. "Камельбектер" ең көп Нью-Джерси орталық темір жолында және Рединг темір жолында қолданылып, осымен ерекше танымал болды.

Ерте пайдаланған

Балтимор және Огайо темір жолы 1840 жылдардың басында жоғары қуатты бу локомотивтерін жасауға кірісті және 1844–1847 жылдары «балшық қазушылар» деп аталған локомотивтер сериясын құрастырды. Көптеген алғашқы B&O локомотивтері сияқты, бас валды жетекші дөңгелектермен байланыстыру үшін тісті дөңгелектер пайдаланылды. Ұзын 0-8-0 доңғалақ базасы бұл байланысты локомотивтің арт жағына жылжытып, кабина еденін бүкіл механизмнен жоғары көтерді. 1853 жылы «балшық қазушыларды» жобалаған Росс Винанс 0-8-0 «түйелік» локомотивтер сериясының біріншісін жасады. Бұл локомотивтердің кабиналары ұзын болды және түтін камерасының арт жағынан оттық камерасының алдыңғы жағына дейін созылды. Ең алғашқы үлгілерде оттық камера кері бұрылысқа ие болды. Машинист тендердегі үлкен платформадан жұмыс істеді, ал кейбір жағдайларда оттық камерасының алдыңғы бөлігіне көмір жеткізуге арналған шұңқыр болды. Сонымен қатар 1853 жылы теміржолдың бас инженері Сэмюэл Хейс жолаушылар тасымалы үшін «түйелік» 4-6-0 локомотивтер сериясын құрастырды. Локомотивтің құрылымы Винанстың жүк локомотивтерінен ұқсас болды, тек алдыңғы жетекші күтімдік шассиы қосылған. Осы локомотивтердің көшірмелері мен түрлері 1870 жылдарға дейін салынды, ал соңғылары 1890 жылдары қызметтен шығарылды. Олар «Хейз он дөңгелекті» деп аталды. Көптеген түйелік локомотивтер антрацит отынын пайдаланды. B&O локомотивтерінде дәстүрлі битумды көмір өртеліп, жағылды. Бұл локомотивтердің үлкен оттық камералары жақсырақ қазандық конструкциясының арқасында қолданыстан шықты. B&O теміржол мұражайы жақында «түйелік» локомотивін қайта қалпына келтіріп, көрмеге қойды. Қазір ол 1869 жылы Маунт Клэр шеберханасынан шыққан кездегі түсі мен белгілерімен толықтай қалпына келтірілген. Мұражайда сонымен қатар Нью-Джерси орталық теміржолына тиесілі «түйелік» локомотиві, No. 592 бар, ол 1950 жылдары мұражайға сыйға берілген.

Вуттеннің от қорабы

Джон Э. Вуттен Вуттен оттықшасын, мол және арзан отын көзі болған анар, антрацит қалдықтарын тиімді жағу үшін жасады. Вуттен үлкен, кең оттықшаның ең жақсы жұмыс істейтінін анықтады. Үлкен оттықшаларды қолдауға қажетті соңғы тіреуші көлік әлі дамытылмағандықтан, Вуттен өзінің үлкен оттықшасын локомотивтің жетек дөңгелектерінің үстіне орнатты.

Алғашқы түйеқұйрықтар

Бастапқыда Вутэн оттық қозғалтқыштарының кабинасы оттықтың үстінде, арт жағында орналастырылған. Бірінші Вутэн оттық локомотивтері, 4-6-0 "Ten Wheeler" типі, 1877 жылдың басында P&R компаниясының Пенсильвания штатындағы Рединг шеберханаларында салынған. Дегенмен, бұл "түйеқырлы" (camelback) дизайн емес еді. Вутэн оттығы табысқа ие болды; отын шығыны жылына шамамен 2000 долларға (қазіргі шамамен 30 000 доллар) азайды. Вутэн оттықтық қозғалтқыш P&R 412 1879 жылы Парижде өткен Халықаралық технологиялық көрмеде күміс медаль жеңіп алды. Көрмеден кейін ол Еуропаны аралап, бірінші кезекте антрацит көмірін, содан кейін Вутэн оттық қозғалтқыштарын сату үшін саяхаттады. Қозғалтқыштың Еуропалық теміржол желілерінде жұмыс істеуіне болмады, себебі кабина оттықтың үстінде болғандықтан, ол көпiрлер мен туннельдердің астынан өту үшін тым биік еді. 412-ші локомотивтің машинисі С. Гилберт Стефф шешім тапты. Франциядағы теміржол депосында ол кабинаны оттықтан алып, оттықтың алдына, жүріс тақталарына орналастырды, осылайша алғашқы түйеқырлы локомотив жасалды. Қозғалтқыш 1879 жылға дейін Франция мен Италияда көрсетіліп, 1880 жылы АҚШ-қа қайтарылды. Түйеқырлы дизайн оттықтың биіктігін арттыруға мүмкіндік бергендіктен, бұл дизайн Пенсильвания штатының антрацит аймақтарындағы көптеген теміржолдарда қолданылды. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін локомотив қазандықтарының диаметрі соншалықты артты, қазандық үстіндегі кабина енді тиімді болмай қалды, соның салдарынан теміржолдар түйеқырлы локомотивтерді жасауды тоқтатты, ал келесі Вутэн оттық қозғалтқыштары дәстүрлі соңғы кабиналармен жабдықталды. Түйеқырлы локомотивтер әртүрлі дөңгелек конфигурацияларымен жасалды, 0-4-0, 0-6-0, 0-8-0, 2-6-0, 2-8-0, 2-8-2, 4-4-0, 4-4-2 және 4-6-0 ең көп таралғандары еді. Ең ірілері 0-8-8-0 конфигурациясына ие болды және жалғыз тік буынды түйеқырлы локомотивтер осылар еді.

Кейінгі түйеқұйрықтар

1920 жылдарға қарай көптеген "Камельбек" он дөңгелекті локомотивтері, 200psi қазандық қысымымен, күнделікті пайдалануда болды. Олар "Лехай Вэлли", "Филадельфия және Рединг" және "Нью-Джерсидің Орталық темір жолында" жолаушылар пойыздарын тартты, әсіресе соңғы екеуінде. Олардың салыстырмалы түрде шағын мөлшеріне қарамастан, қуатты, жылдам үдеуге қабілетті, жоғары жылдамдықтарда өте тұрақты болды және сағатына 90 мильге дейін жылдамдықпен жұмыс істей алды, мысалы, "Редингтің" Атлантик-Сити желісінде. Кейбіреулері 1950 жылдарға дейін қызметте болды.

Қауіпсіздік мәселелері

"Каммельбек" локомотивтерінің кабинасының қазандық үстінде орналасуы экипажға уайым тудырды. Инженер мен машинисттің бөлек орналасуы олардың бір-бірімен байланысқа түсу мүмкіндігін шектеді. Сонымен қатар, инженер локомотивтің бүйірлік білдектерінің үстінде отырды, егер төменде айналатын бөліктері жұлып кетсе, металлдың шайқалып, тию қаупі бар еді; көп жағдайда машинист артқы жағынан ауа райына ұшырады. Филадельфия және Рединг локомотивтерін "Ана Хаббардтар" деп атады. Филадельфиядан Баунд Брук, Нью-Джерсиге дейінгі Рединг желісін (Редингтің Жерорталық теміржолының Нью-Джерси желісімен, Нью-Йорк қаласының қарсы жағындағы Джерси-Ситиге дейінгі қиылысы) пайдаланған B&O экипажы "Каммельбектерді" "Снапперлер" деп атады, себебі бүйірлік білдек жұлып кетіп, кабинаға тиюі мүмкін еді. Көптеген "Каммельбектер" соңынан кабиналы локомотивтерге айналдырылды. Көмірді тендерден локомотивке жеткізетін механикалық оттық пен оған қоса тіркелген еден асты машиналарын пайдалану кабина еденін және тендерлік палубаны көтерді, соның арқасында инженер қауіпсіздікке ие болды.