Америка Азамат Соғысындағы "Мерседита" кемесінің тарихы

Кіріспе

USS Mercedita – Америка Құрама Штаттары Әскери-теңіз күштерінің канонерлік қайығы болған ағаштан жасалған бу кемесі. Ол Американдық Азаматтық соғыс кезінде Одақтың Әскери-теңіз флотында қызмет етті.

Қызмет тарихы

Мерседита 1861 жылы Нью-Йорктің Бруклин қаласында салынған. Ол 1861 жылдың 31 шілдесінде J. C. Jewett & Co. компаниясынан сатып алынып, 1861 жылдың 8 желтоқсанында Нью-Йоркте командир Генри С. Стелваген басқаруымен қолданысқа кіргізілді. Мерседита 1862 жылдың 3 қаңтарында Шығанақты блокадалау эскадрильясына қосылды және келесі күні блокаданы бұзуға тырысқан екі кемені – Джулияны және белгісіз кемені – қуды. Бұл кемелер қашып құтылуға тырысып, жағаға тіреліп, экипаждары оларды өртеп жіберді. Наурыз айында Мерседита Флорида штатының Апалачикола қаласына, батыс өткелінде Марионды алмастыру үшін жіберілді. 21 наурызда Флоридадағы Сент-Винсент аралындағы Конфедерацияның батареяларын жойды. 3 сәуірде Сагамормен бірге Апалачиколаны басып алды. Мерседита 12 сәуірде Магнолияны қуды, бірақ қуғын кезінде Конфедерация кемелері Уитмор мен Флорида блокададан өтіп кетті. Мерседита 27 сәуірде блокадалық Бермуда кемесін, ал 12 шілдеде Виктория мен Ида кемелерін ұстады. Қыркүйек айында Оңтүстік Атлантика блокадалау эскадрильясына ауыстырылып, 19 қыркүйекте Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласына келді. Ол 1863 жылдың қаңтарына дейін Чарльстон портын блокадалауда болды. 31 қаңтар түнінде "CSS Пальмето Стейт" және "Чикора" конфедерациялық бронетанкілері порттың басты кеме арнасынан шықты. Олар екі күн бұрын одақтың блокадашылары ұстап кеткен британдық "Принцесс Роял" темір винтін, конфедерацияның жаңа темір кемелері үшін екі қуатты бу қозғалтқышымен қайтарып алуды үміттенеді. Мерседита оңтүстік рейдкерлерімен кездескен алғашқы одақтық кеме болды, ал "Пальмето Стейт" оны соққыға ұшырып, кілін тесіп, қазандығын зақымдап, суға батып кетуіне себеп болды. "Сендер берілмесеңдер, мен сендерді батырамын" деген шақыруға жауап ретінде, қозғала алмай және қаруларын қолдана алмай, Мерседита өз туын түсірді. Алайда, одан да көп қимыл жасағысы келген конфедерациялық шабуылшылар Мерседитаның офицерлері мен экипажы үшін шартты қабылдап, Чарльстонға қайтар алдында Кейстон штатына, Квакер Сити мен Аугустаға шабуыл жасады. "Маған Конфедерациялық Штаттар Әскери-теңіз флотында лейтенант лауазымы берілді және Чарльстондағы "Чикора" бронекарабында қызметке бару туралы бұйрық алдым. Менің міндетім палуба офицері болу еді және мен бірінші дивизияны басқардым. Блокадалық эскадрильяға жасалған шабуыл кезінде, сол есте қаларлық таңда, менің міндетім – бізді шабуылға түсу үшін төмен қарай жүгіріп келе жатып, "Кейстон штатына" тиімді снарядты бағыттап ату еді, ол (капитан Ле Ройдің есебіне сәйкес) жиырма бір адамды өлтіріп, он бес адамды ауыр жарақаттады, осыдан ол бағыну белгісі ретінде туын түсірді. Жау енді біздің темір кемелеріміз жақындап келгенше, сырттан сақтап тұрды. Біздің Әскери-теңіз департаменті осы сияқты көптеген ағаштарды жасауды жалғастырды, олардың барлығы бірдей жалпы жоспар бойынша, портты қорғауға ғана жарамды болды." Уильям Т. Гласселл, Лейтенант CSN.

Mercedita was built at Brooklyn, New York in 1861. She was purchased by the Union Navy on 31 July 1861 from J. C. Jewett & Co., and commissioned at New York on 8 December 1861, Commander Henry S. Stellwagen in command. Mercedita joined the Gulf Blockading Squadron on 3 January 1862, and the next day chased two vessels attempting to run the blockade; Julia and an unidentified ship ran aground trying to escape and were set afire by their crews. In March, Mercedita was ordered to Apalachicola, Florida to relieve Marion in West Pass. There she destroyed the Confederate batteries at St. Vincent Island, Florida on 21 March. She and Sagamore captured Apalachicola on 3 April. Mercedita pursued blockade runner Magnolia on 12 April, but during the chase Confederate ships Whitmore and Florida slipped through the blockade. Mercedita captured blockade runner Bermuda on 27 April and schooners Victoria and Ida on 12 July. In September, she transferred to the South Atlantic Blockading Squadron and arrived at Charleston, South Carolina on 19 September. She served on the blockade of Charleston Harbor until the end of January 1863. On the night of 31 January, CSS Palmetto State and Chicora, both Confederate ironclad rams, slipped out of the main ship channel of the harbor. They hoped to recapture British iron propeller Princess Royal, taken by Union blockaders two days earlier with two powerful steam engines for new Confederate ironclads aboard. Mercedita was the first Union ship the southern raiders encountered, and Palmetto State succeeded in ramming her, ripping a hole in her keel, piercing her boiler, and leaving her in a sinking condition. Challenged "Surrender or I'll sink you," Mercedita – unable to move or bring her guns to bear – struck her colors. However, the Confederate rams – eager for further action – accepted paroles for Merceditas officers and crew and sped off to attack Keystone State, Quaker City and Augusta before retiring to Charleston. "A Lieutenant’s commission in the Confederate States Navy was conferred on me, with orders to report for duty on the ironclad Chicora at Charleston. My duties were those of a deck officer, and I had charge of the first division. On the occasion of the attack upon the blockading squadron It was my part, on the memorable morning, to aim and fire one effective shell into the Keystone State while running down to attack us, which (according to Captain LeRoy’s report), killing twenty one men and severely wounding fifteen, caused him to haul down his flag in token of surrender. The enemy now kept at a respectful distance while preparing their ironclad vessels to sail up more closely. Our Navy Department continued slowly to construct more of these rams, all on the same general plan, fit for little else than harbor defense." William T. Glassell, Lt. CSN

Тұтқындалғаннан кейін тасталған Мерседита толық жөндеу үшін Порт-Рояльге (Оңтүстік Каролина) және Филадельфияға (Пенсильвания) барудан бұрын уақытша жөндеу жұмыстарын жүргізді. Сәуір айында ол Вест-Индия эскадрильясына қосылып, Калифорния пароходтарын Нью-Йорктен Панаманың Аспинволл қаласына дейінгі бағыттың бір бөлігінде сүйемелдеуге тағайындалды. Сол жылы көктемде ол Солтүстік Атлантика блокадалау эскадрильясына қосылып, жылдың қалған бөлігінде Солтүстік Каролинадағы Бофорттан жұмыс істеді. 1865 жылдың наурыз айында Батыс Шығанақты блокадалау эскадрильясына қосылып, ол тек қысқа уақытқа ғана қатысты. Мамыр айында ол Сускеханнаны іздеді. Соғыс аяқталғаннан кейін Одақтың теңіз флоты бейбіт уақыттағы қызметін қайта бастады, бүкіл әлемде американдық азаматтар мен олардың мүлігін қорғады. Мерседита 3 тамызда Санто-Домингоға американдықтарды қорғау үшін барды. 11 тамызда Санто-Доминго қаласына жеткен кеме елдің саяси жағдайын тұрақсыз деп тапты, бірақ оңтүстік жағалауда хабарланған испан жауынгерінің белгісі жоқ еді. Мерседита 14 тамызда Санто-Домингодан кетіп, 17 тамызда Ямайканың Кингстон қаласында үйге қайтатын жолда көмір толықтырды. 1865 жылдың 14 қазанында демобилизацияланған Мерседита 25 қазанда Нью-Йорктегі аукционда сатылып, 9 қарашада саудагерлік қызметте қайта тіркелді. 1879 жылдың 16 маусымында ол бригантинге айналдырылды.