Француздық "Nord Aviation" ұшақ құрастырушы компаниясының тарихы

Кіріспе

Францияның Nord Aviation компаниясы мемлекеттік ұшақ құрастырушы компания болды. Оның көп бөлігі Борж әуежайының жерінде, Францияның орталық бөлігіндегі Шер департаментінде орналасқан. 1954 жылдың 1 қазанында Nord Aviation компаниясы SFECMAS (Société française d'étude et de construction de matériels aéronautiques spéciaux) компаниясын SNCAN (Société nationale de constructions aéronautiques du Nord) компаниясы сатып алғаннан кейін құрылды. Компанияның Nord деген атауы Pingouin жеңіл ұшағын атау үшін де жиі қолданылды. Ол көптеген ұшақтарды жасады; мүмкін, Nord Aviation-ның ең сәтті ұшағы Nord Noratlas болды, ол әскери және азаматтық тұтынушылардың екеуі де пайдаланған көліктік ұшақ. Басқа ұшақтарға жалпы авиация, оқу және тәжірибелік ұшақтар, сондай-ақ басқа да көлік түрлері кірді. Nord Aviation өз ракеталарын да жасап, өндірді; олардың ең танымал ракетасы – Exocet, теңіз бетімен ұшатын кемеге қарсы ракета. 1970 жылдың 1 наурызында Nord Aviation Sud Aviation компаниясымен бірігіп Société nationale d'industrie aérospatiale (SNIAS) компаниясын құрды, ол дереу Aérospatiale деп аталды. 2000 жылы бұл компания European Aerospace Corporation EADS компаниясына біріктірілді, кейіннен ол Airbus Group деп аталды.

Тарих

Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Францияның авиация өнеркәсібі қайта құрыла бастады; осы кезеңде көптеген компаниялар бірігіп, консолидация жасады. 1954 жылдың 1 қазанында Nord Aviation компаниясы құрылды, бұл SFECMAS (Société française d'étude et de construction de matériels aéronautiques spéciaux) компаниясын SNCAN (Société nationale de constructions aéronautiques du Nord) компаниясының сатып алуы нәтижесінде болды. Компания құрылғанға дейін бір жыл бұрын, Nord Aviation-ның ең сәтті ұшағы саналатын Nord Noratlas әзірленуі аяқталды. Nord бағдарламаны жоспар бойынша іске қосты, 1953 жылдың 25 маусымына дейін 34 ұшаққа арналған бастапқы келісімшартты орындады; Armée de l'Air тағы 174 Noratlas ұшағын тапсырыс берді. Қалыпты жағдайда, барлығы 228 ұшақ француздық қызметке енді. Бұл үлкен ішкі сұранысқа қоса, Noratlas экспорттық жетістікке де қол жеткізді; жаңадан құрылған Батыс Германия әуе күштерінің жаңа көлік ұшақтарына қажеттігін ескеріп, барлығы 187 Noratlas ұшағын тапсырыс берді, ал алғашқысы 1956 жылы жеткізілді. Flugzeugbau Nord компаниясы Noratlas бағдарламасына ерте кезеңнен бастап қатысты, бұл компанияның соғыстан кейінгі алғашқы авиациялық жобасы болды және ұшақтың көп бөлігінің жобасын жасаумен және өндірісімен айналысты. Осы және басқа да әскери тапсырыс берушілерден басқа, Noratlas азаматтық нарық үшін де өндірілді, соның ішінде N 2502A/B деп аталатын әскериленбеген арнайы үлгісі де болды. Nord Aviation компаниясының бірнеше ұшағы тәжірибелік кезеңнен асып түспеді. Ең радикалды жобалардың бірі – 1950 жылдардың ортасында француз әуе күштерінің Mach 2 жылдамдығындағы истребительге арналған техникалық талаптарын орындау үшін жасалған Nord 1500 Griffon болды. Алғашқы екі прототипке 1953 жылдың 24 тамызындағы хат арқылы тапсырыс берілді, ал соңғы келісімшарт (No. 2003/55) 1955 жылы жасалды; екі прототип те зерттеу мақсатында әскери жабдықсыз тапсырыс берілді. Көптеген жағдайларда Super Griffon деп аталған жоспарланған операциялық нұсқалар өндірілмеді, себебі талаптарды Dassault Mirage III сияқты одан да аз күрделі және арзан ұшақтармен орындауға және тіпті одан да жақсы нәтижелерге қол жеткізуге болады деп табылған. Ұшақтардан басқа, Nord Aviation әртүрлі зымыраларды да жасады және өндірді; олардың ең танымалларының бірі – теңіз бетімен сырғанатын кемеге қарсы зымыра Exocet болды. Норд 1967 жылы MM 38 белгісімен әзірледі; оның негізгі корпусы AS 30 әуеден жерге қарайғы тактикалық зымыраға негізделген. Exocet-тің әуеден ұшырылатын нұсқасы 1970 жылдары жасалды және 1979 жылы француз әскери-теңіз күштерінің қару қадасына енгізілді. Зымыра 1982 жылғы Фолкленд соғысында қолданылғандығы үшін танымал болды, онда Аргентина күштерінің атқан Exocet зымыраларынан бірнеше британдық кемелер зақымданды немесе батты. Корольдік теңіз күштерінің эсмингісі және 15 000 тонналық Atlantic Conveyor сауда кемесі Exocet зымырасынан жойылды. Сонымен қатар, Сауд Арабиясының жағалауында күзетте жүрген кезде америкалық Stark фрегаты ирак әуе күштерінің Dassault Mirage F1 ұшағынан ұшырылған екі Exocet зымырасынан зақымданды. 1970 жылдың 1 наурызында Nord Aviation Sud Aviation компаниясымен бірігіп Société nationale d'industrie aérospatiale (SNIAS) құрды, ол дереу Aérospatiale деп аталды. Бұл компания өз кезегінде 2000 жылы Еуропалық аэроғарыш корпорациясына қосылды, кейіннен Airbus Group деп қайта аталды.

Following the end of the Second World War, France's aviation industries began to rebuild and reestablish themselves; many companies chose to consolidate and merge with one another during this period. On 1 October 1954, Nord Aviation was created as a result of the acquisition of SFECMAS (Société française d'étude et de construction de matériels aéronautiques spéciaux) by SNCAN (Société nationale de constructions aéronautiques du Nord). A year prior to the company's creation, the development of what can be regarded as perhaps Nord Aviation's most successful aircraft, the Nord Noratlas, had been completed. Nord continued the programme to schedule, fulfilling its initial contract for 34 aircraft by 25 June 1953; the Armée de l'Air went on to order another 174 Noratlases. Eventually, a total of 228 aircraft would enter French service. In addition to this sizable domestic appetite, the Noratlas was an export success as well; the newly formed nation of West Germany decided to address the German Air Force's requirement for new transport aircraft by ordered a total of 187 Noratlases, the first of which being delivered during 1956. Flugzeugbau Nord had been involved in the Noratlas programme from an early stage, it being the company's first post war aviation project, having been responsible for the design and manufacture of the majority of the aircraft's fuselage. In addition to these and other military customers, the Noratlas was also manufactured for the civil market, including a specialised de militarised model designated N 2502A/B. Several of Nord Aviation's aircraft never progressed beyond the experimental stage of development. One of the more radical designs was the Nord 1500 Griffon, a ramjet powered fighter aircraft developed during the mid 1950s to fill a French Air Force specification for a Mach 2 fighter. Two prototypes were ordered initially in a letter dated 24 August 1953, with the final contract, (No. 2003/55) in 1955; although intended to eventually fulfil a requirement for a light interceptor capable of operation from 1,000m grass runways, the two prototypes were ordered without military equipment for research purposes only. Production of the envisioned operational versions, often referred to as the Super Griffon, did not take place as it was found that the requirements could be met and exceeded with less complex and cheaper aircraft such as the more conventional Dassault Mirage III. In addition to its range of aircraft, Nord Aviation also developed and manufactured a range of missiles; perhaps the most famous of these was the Exocet, a sea skimming anti ship missile. Development was started by Nord during 1967 under the designation of MM 38; its basic body design was based on the AS 30 air to ground tactical missile. The air launched version of the Exocet was developed during the 1970s, it entered service with the French Navy in 1979. The missile gained a level of infamy for its use during the Falklands War of 1982, in which several British ships were damaged or sunk by Exocets launched by Argentinian forces. Both the Royal Navy destroyer and the 15,000 ton merchant ship Atlantic Conveyor were lost to use of the Exocet. Separately, an American frigate, the Stark, was also damaged by two Exocet missiles launched by an Iraqi Air Force Dassault Mirage F1 while patrolling off the coast of Saudi Arabia. On 1 March 1970, Nord Aviation merged with Sud Aviation to create Société nationale d'industrie aérospatiale (SNIAS), which was promptly renamed Aérospatiale. In turn, this company would ultimately merge into European aerospace corporation EADS in 2000, which was subsequently rebranded as the Airbus Group.