Бартоломео Колумб: Генуялық саяхатшы және картограф

Кіріспе

Италиялық зерттеуші (шамамен 1461–1515)

Бартоломей Колумб (; Bartolomeu Colombo; lang es; ; 12 тамыз 1515) – Генуя Республикасынан шыққан итальяндық зерттеуші және Христофор Колумбтың кіші інісі.

Өмірбаян

1460 жылдары Генуяда туған Бартоломей сол кездегі картографияның басты орталығы Лиссабонда карта жасаушы болды және ағасымен бірге "Индия жорығын" жоспарлады. Бұл жорық Шығысқа және оның құнды дәмдеуіш саудасына шығыс емес, батыс жолмен жетуді көздеген. 1489 жылы ол экспедицияны іске асыру үшін Англия королі Генрих VII-ден көмек сұрауға барды. Ол қарақшыларға түсіп, Англияға мүсірлік күйде келді, бірақ сарайда оны жылы қабылдамады. Содан кейін ол Франциядағы Карл VIII сарайынан көмек сұрады, бірақ ол да сәтсіз аяқталды. Темірде, оның ағасы Кристофер Кастилияда Кастилияның Изабелла I мен Арагонның Фердинанд II-ін экспедицияны қолдауға көндіруге тырысып жатты. 1493 жылы ағасының сәттілікке жеткені туралы хабар келгенде, Бартоломей Испанияға оралды. Корольдік қаржымен Бартоломей Колумб 1494 жылы ағасымен кездесу үшін Испаниолаға сапар шекті, онда ағасы болмағанда аделантадо, жоғары шенді губернатор болып тағайындалды. 1496-1498 жылдары ол Испаниола аралында Санто-Доминго қаласын құрды, ол қазір Доминикан Республикасының астанасы. Франсиско де Бобадилла оны Кристофер және тағы бір ағасы Джакомомен (Диего деп те атайтын) бірге тұтқындап, 1500 жылдың желтоқсан айында Испанияға қайтарды. Сот Кристофер Колумбты барлық айыптардан ақтап, король Кристофер Колумбтың төртінші және соңғы сапарын Батыс Индияға қаржыландырды. Бартоломей ағасымен бірге Жаңа әлемге соңғы сапарға қатысты және Белен өзені маңында гарнизонмен қалуға тиіс болды. Бартоломейдің адамына жергілікті нгабе көшбасшысы Эль Кибиан шабуыл жасады. 1502 жылдың 30 шілдесінде олар Гондурас жағалауындағы Бей аралдарының бірі Гуанахаға жетті. Кристофер ағасын аралды барлауға жіберді. Барлау кезінде Бартоломей үлкен сауда қайығын көрді. Бартоломей Колумб қайыққа отырып, оның Юкатаннан келген майя сауда кемесі екенін анықтады, онда әсем киінген майялар мен құнды жүк болды. Еуропалықтар жүктен өздеріне қызық болған нәрсені тонап, қарт капитанды аудармашы ретінде ұстады, содан кейін қайыққа жолын жалғастыруға рұқсат берді. Бұл еуропалықтар мен майялар арасындағы алғашқы тікелей байланыс болды. Кариб теңізіндегі бөгетшілер туралы хабарлар майя сауда жолдары арқылы тараған болуы мүмкін. Осы кезде майяның солтүстік құдайы Кукулкан жіберген сақалды жауыншылар туралы алғашқы болжамдар жасалып, кейіннен Чилам Балам кітаптарына енген болуы мүмкін. 1506 жылы Испанияда Кристофер Колумб қайтыс болғаннан кейін, Бартоломей 1509 жылы Антиль аралдарына қайтып келді, Бартоломейдің немере інісі Диегомен бірге, Бартоломей 12 тамызда 1514 жылы қайтыс болғаннан кейін оның мұрагерлерімен. Бартоломей Колумбтың 1508 жылы Каталина Марронмен болған қарым-қатынастан Мария есімді қызы дүниеге келді. Олар туралы Колумбтың 1511 жылғы өсиетінен басқа ештеңе белгілі емес.

Born in Genoa in the 1460s, Bartholomew became a mapmaker in Lisbon, the principal center of cartography of the time, and conceived with his brother the "Enterprise of the Indies", a planned expedition to reach the Orient and its lucrative spice trade by a western rather than an eastern route. In 1489 he went to England to seek assistance from Henry VII for the execution of the expedition. He was taken by pirates and landed in England in a destitute condition, and on presenting himself at Court was unfavorably received. He then sought help at the court of Charles VIII in France, again without success. Meanwhile, his brother Christopher was in Castile trying to persuade Isabella I of Castile and Ferdinand II of Aragon to back the expedition. When word arrived in 1493 that his brother had succeeded, Bartholomew returned to Spain, where he missed Christopher, who had already left on the second voyage of his four to the "New World". Funded by the Crown, Bartholomew Columbus traveled to Hispaniola in 1494 to meet his brother, where he was appointed as an adelantado, a senior ranking governor, during his brother's absences. He founded the city of Santo Domingo on Hispaniola between 1496 and 1498, which is now the capital of the Dominican Republic. He was imprisoned together with Christopher and another brother, Giacomo (also called Diego), by Francisco de Bobadilla and returned to Spain in December 1500. After the Court acquitted Christopher Columbus of all of the charges, the Crown funded Christopher Columbus's fourth and last voyage to the West Indies. Bartholomew accompanied his brother on this final New World voyage, and was to be left with a garrison near the Belén River. Bartholomew's men were attacked by the local Ngäbe leader, El Quibían. On 30 July 1502, they arrived at Guanaja, one of the Bay Islands off the coast of Honduras. Christopher sent his brother to scout the island. As Bartholomew explored, a large trading canoe approached. Bartholomew Columbus boarded the canoe, and found it was a Maya trading vessel from Yucatán, carrying well dressed Maya and a rich cargo. The Europeans looted whatever took their interest from amongst the cargo and seized the elderly captain to serve as an interpreter; the canoe was then allowed to continue on its way. This was the first recorded contact between Europeans and the Maya. It is likely that news of the piratical strangers in the Caribbean passed along the Maya trade routes – the first prophecies of bearded invaders sent by Kukulkan, the northern Maya feathered serpent god, were probably recorded around this time, and in due course passed into the books of Chilam Balam. Following Christopher Columbus's death in Spain in 1506, Bartholomew returned to the Antilles in 1509, accompanying his nephew Diego, from Bartholomew's heirs after Bartholomew's death on 12 August 1514 (by which time Bartholomew had returned to Hispaniola). Bartholomew Columbus had a natural daughter named Maria born in 1508 as the result on a relationship with Catalina Marrón. Nothing is known of them beyond a brief mention in Columbus's will dated 1511.

Мұра

Кариб теңізіндегі Сент-Бартельми аралын Христофор Колумб оның құрметіне атаған.