Кіріспе

Дэвид Игнатиус Уолш (11 қараша 1872 – 11 маусым 1947) – Массачусетс штатының американдық саясаткері. Демократиялық партия мүшесі болған ол, штаттың 46-шы губернаторы қызметін атқарғаннан кейін АҚШ Сенатына бірнеше рет сайланды. Бұл екі лауазымды атқарған Массачусетстен шыққан алғашқы ирландтық католик болды. Массачусетс штатының Леоминстер қаласында туған Уолш, Holy Cross колледжінде білім алып, Бостон университетінің құқық мектебін бітіргеннен кейін Бостонда заңгерлік тәжірибесін бастады. 1900-1901 жылдары Массачусетс штатының өкілдер палатасында қызмет етіп, империализмге қарсы және оқшауланған саясатты ұстанғандығымен танылды. 1912 жылы ол 43-ші вице-губернатор болып сайланды, бұл штаттың 70 жыл ішіндегі алғашқы демократиялық вице-губернаторы болды. 1914-1916 жылдары губернатор болып қызмет етті және штаттық конституциялық конвенцияны шақыру бойынша сәтті жұмыс жүргізді. Уолш 1918 жылы Сенатқа сайланды, ол ирландтық тәуелсіздігін қолдаушы және Версаль келісімінің қатал қарсыласы ретінде танымал болды. 1924 жылы қайта сайлануға үміткер болғанымен, екі жылдан кейін Сенатқа оралды. Уолш үкіметтің белсенді әрекеттеріне қарсы болды және 1932 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда Франклин Д. Рузвельтке қарағанда Ал Смитті қолдады. Президент Рузвельттің «Жаңа мәміле» бағдарламасын толық қолдамағанына қарамастан, ол үкіметтік мердігерлер үшін еңбек стандарттарын белгілейтін Уолш-Хили заңын ұсынды. Перл-Харборға шабуылдан бұрын Уолш Американың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болды және «Америка үшін бірінші» комитетінің жетекші мүшесі болды. Алайда, Ұлттар лигасына қатысты бұрынғы ұстанымынан өзгеше, ол 1946 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасын ратификациялауға дауыс берді. Уолш 1946 жылы қайта сайлауда Генри Кэбот Лоджқа жеңіліп, келесі жылы қайтыс болды. Сенатта өз партиясымен жиі келіспейтін ол, негізінен оқшауланған саясатын және ирландтықтар мен католиктердің мүдделерін қорғауға арналған күшті ұстанымын еске алады. Ешқашан үйленбеген Уолш өмірі бойы гомосексуализм айыптауларына ұшырады, соның ішінде саяси мансабының «трагикалық Гетсимани» деп атаған сенсациялық жанжал да болды.

Ерте өмір және білім

Уолш 1872 жылдың 11 қарашасында Массачусетс штатының Леоминстер қаласында он баланың тоғызыншысы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы ирландтық католик иммигранттары еді. Уолш туған жерінде, кейіннен Массачусетс штатының Клинтон қаласындағы мемлекеттік мектептерде оқыды. Оның әкесі, тарақ жасаушы, он екі жасында қайтыс болды. Содан кейін анасы пансионат ашты. Уолш 1890 жылы Клинтон орта мектебін, ал 1893 жылы Holy Cross колледжін бітірді. Ол Бостон университетінің құқық мектебінде оқып, 1897 жылы бітірді. Уолш адвокаттық алқаға қабылданды және 1897 жылы Массачусетс штатының Фичбург қаласында заңгерлік тәжірибесін бастады, кейіннен Бостонда жұмыс істеді. 1910 жылы Массачусетс штатының вице-губернаторы лауазымына үміткерлікте жеңіліп, 1912 жылы қайта сайланып, 70 жыл ішінде штаттың бірінші демократиялық вице-губернаторы болды. Ол бір жылдық екі мерзімге сайланды. Ол сайлаушыларға «билікке бағынған саясатқа» қарсы балама ұсынды, «үкіметтің әлеуметтік тұрмысты қамтамасыз етудегі жауапкершілігін ашық жақтады». Уолш қайырымдылық жұмысына және ақыл-есі бұзылғандарды күтуге мемлекеттік жауапкершілікті арттыруды ұсынды және осы салаларды басқаруды аз қарсылықпен қайта ұйымдастырды. 1914 жылғы сайлау науқанында ол жұмысшының өтемақысының мөлшерінің артуын және ақыл-есі бұзылғандарға мемлекеттік күтімнің жақсаруын жетістіктер ретінде атады. Губернатор ретінде Уолш Массачусетс штатының конституциясына әйелдерге сайлау құқығын беру туралы түзетуді қабылдау үшін сәтсіз күресті. Ол сондай-ақ Д.У. Гриффиттің «Ұлттың тууы» фильміндегі нәсілдік бейнелеулерге қарсы үлкен наразылықтардан кейін штатта киноцензураны енгізу үшін науқан жүргізді. Ол 1897 жылы құрылған және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі онжылдықта өте белсенді болған Массачусетс штатының Өлім жазасына қарсы лигасының жұмысын қолдады. Губернатор ретінде ол заң шығарушы органнан Конституциялық конвенция шақыруды өтінді, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Заң шығарушы орган кейіннен конвенция шақырғанда, Уолш штаттық конституцияға бастамашылық пен референдумға қатысты ережелерді қосуды жақтаған кандидаттардың тізіміне кіріп, жалпы делегат ретінде сайланды. Ол 1917 және 1918 жылдары Массачусетс конституциялық конвенциясына жалпы делегат ретінде қатысты, онда бұл реформалар қабылданды. Оның бастамашылық пен референдум туралы сөйлеген сөзі оны халықшыл және реформатор ретінде көрсетеді: «Біз сіздермен бірге демократияға сенетінін айтқан, бірақ шын мәнінде автократияға сенедін адамдарды білеміз. Біз бәрімізге мәлім адамдар бар, олар үкіметтің тек аз ғана топтың, колледж бітірушілердің, коммерциялық әлемде табысқа жеткендердің немесе тек жеңілдік пен сән-салтанатта туған бақыттылардың қолында болуына сенеді. Мұндай адамдарға бастамашылық пен референдум туралы ешқандай аргумент табысқа жеткізуге болмайды. Олар саналы немесе санасыз түрде осы республиканың негізгі принциптерін сатқандық танытады». 1914 жылы Сэмюэл У. Макколл, орташа республикашыл, Уолшқа губернаторлыққа қарсы шықты. Ол шамалы айырмамен қайта сайланды, мүмкін, Макколлдан дауыс алған прогрессивтік (Булл Мус) кандидаттың болуына байланысты. Макколл келесі жылы республикашылар мен прогрессивтерді табысты қайта біріктірді және Уолшты жеңді, ішінара Уолштың конституциялық конвенция шақыруын қолдағандықтан. Уолш кеңседен кеткеннен кейін заңгерлік тәжірибесіне оралды, туған қаласы Клинтонда ағасы Томаспен бірге жұмыс істеді.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Франция жеңілгеннен кейін Уолш, Винсонмен бірге 1940 жылдың шілдесінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің санын 70 пайызға арттыратын Винсон-Уолш заңын қабылдады. Заңға жеті линкор, 18 әуе кемесі және 15 000 ұшақ кірді. Сенатта Уолш тұрақты түрде оқшауланушы саясатты қолдады. Ол Испания азамат соғысы кезінде Американың бейтараптығын жақтады және Перл-Харборға шабуылға дейін Ұлыбританиямен одақтасуға қарсы болды. 1940 жылдың 21 маусымында Сенатта сөйлеген сөзінде ол Рузвельттің Ұлыбританияға қару-жарақ жеткізу жоспарларын сынап: «Өзіміздің үкіметіміздің ресурстарын қаншалықты пайдалана алатынымызды және теңіз кемелерін, ұшақтарды, оқ-дәрілерді және бомбаларды беруді анықтауға тырысу тым тәуекелді, тым қауіпті деп санаймын. Бұл қауіпті жолға түсу. Бұл құламаның шетіне жақындап барамыз – зор және қорқынышты тереңдіктері бар құлама. Біздің күштеріміздің бір мылтықтан, бір бомбадан, бір кемеден айырылуын қаламаймын, бұл біз бір күні әскерге шақыруымыз мүмкін америкалық жігітке көмектесе алады. Маған барлық құрал керек. Маған барлық бомба керек. Маған барлық ұшақ керек. Маған барлық қайық дайын және қол жетімді болуын қалаймын. Сондықтан оны әскерге шақыру қажет болған жағдайда мен: «Жас жігіт, сіздің үкіметіңіз сізге бере алатын қорғануға арналған барлық қару-жараққа иесіз» дей аламын». 1940 жылғы Демократиялық Ұлттық Конвентте Уолш Ф.Д.Р. емес, Джеймс Фарлиді президенттікке қолдады. Ол және Монтана штатының сенаторы Бертон Уилер партия платформасына «Біз шетел соғыстарына қатыспаймыз және Америкадан тыс жерлерде соғысу үшін әскерімізді, теңіз күштерімізді немесе әуе күштерімізді жібермейміз» деген қағиданы енгізуді ұсынды. Президент «шабуыл болған жағдайда ғана» деген сөздерді қосып, олар бұл өзгеріске келісті. Сол жылығы сайлауда ол Массачусетс штатында Рузвельтке қарағанда көп дауыс жинады, тіпті оның «Жаңа келісім» саясатына қарсы болғандықтан CIO оған қарсы болды. Әсіресе 1940 жылғы сайлаудан кейін ол Американың бейтараптығына зиян келтіретін кез келген әрекетке қарсы болды, біріншіден, ол төрағалық еткен Әскери-теңіз істері комитетінің жабық есіктердегі тыңдауында, содан кейін Сенаттағы Lend-Lease бағдарламасын сынады. Ол АҚШ-тың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына қарсы болған «Америка бірінші» қозғалысының жетекші мүшесі болды. 1940 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Уолшты Ұлыбританияға көмек көрсетуге бағытталған әкімшіліктің әрекеттеріне «ұсыныс жасайтын сыншы» деп сипаттады, тіпті ол Ф.Д.Р.-дың Черчилльге тамызда берген уәдесін «президенттің Конституциялық өкілеттіктерінен асып түсетін және біздің тарихымыздағы ешбір президенттің осыған дейін мойындамаған нәрсе» деп атады. «Президент жалғыз өзі және өз бастамасымен біздің үкіметімізге, біздің ұлтымызға және 130 миллион адамның өміріне және олардың ұрпақтарына болашақ ұрпақтар үшін кепілдік берді». Сенат Бёрк-Уодсворт заңын АҚШ тарихында алғаш рет бейбіт уақытта әскери міндеттілікті орнатуды қарастырғанда, Уолш заңның күшіне ену күнін соғыс жарияланғанға дейін кейінге жылдыруға бағытталған түзету ұсынды, бірақ ол қабылданбады. 1940 жылдың маусымында ол әскери шығындар туралы заңға түзету енгізді, кейде ол 1940 жылғы Уолш заңы деп аталады, ол «артық әскери жабдықтарды» американдық қорғаныс үшін пайдасыз деп расталған жағдайда ғана сатуға рұқсат берді. Ұлыбританияға көмек көрсету үшін әкімшілік Уолш ережесін жалға беру және базалар үшін жабдықтармен сауда жасау арқылы айналып өтті. 1941 жылы, әкімшілік Грир оқиғасын пайдаланғанда, неміс суасты қайығы мен американдық эсминец арасындағы атыс, американдық күштерге «көрген жерден атуға» рұқсат беру үшін, Уолш Әскери-теңіз істері комитетінің тыңдауында әкімшіліктің оқиғаның фактілерін бұрмалап, Германияға қарсы американдық әскери әрекеттерді қолдау үшін дәлелдеуге тырысқанын көрсетті. Уолш сонымен қатар, Педагог Кофлиннің баспасынан шыққан «Әлеуметтік әділдік» журналының жанкүйері болды.

"Қынық үйі" туралы даулы оқиға

1942 жылдың 7 мамырында АҚШ-тың Еуропалық қақтығысқа араласуын ұзақ уақыттан бері қолдап келген «Нью-Йорк Пост» газеті Уолшты Бруклиндегі ерлерге арналған бордельде нацистік тыңшылардың қатысқан секс және тыңшылыққа қатысты сенсациялық дауға тартты. Бордельдің иесі және операторы Густав Бекман полициямен ынтымақтасқандығы үшін жеңілдік күткенімен, содомия үшін 20 жылға сотталды және 1963 жылға дейін түрмеден босатылмады. Бұл дау сенатордың гомосексуалды екендігі, ерлерге арналған бордельдің тұрақты тұрушысы және жау агенттерінің құрбаны болуымен күрделі болды. Бір кезде «Нью-Йорк Таймс» газетінде бұл орын «курорт» деп аталды. «Пост» газеті алғашқыда даулы жағдайды ұсынды. Бірнеше апта бойы маңызды тұлғаның қатысы бар екенін айта келді, содан кейін «Сенатор Х» деп атады, соңында Уолшты аты-жөнімен анықтады. Оқиғаның сенсациялық жариялануы айыптаулардың мәнін азайтып жіберді. «Пост» газеті өзінің тартыншақтығымен жалғыз емес еді; Уолштың есімі аталмас бұрын, Винчелл құпия тұлғаның «әліпбидің 23-ші әрпімен басталатын төрт сенатордың бірі» екенін айтты. Бордельдің иесі және полиция шабуылында ұсталған басқа да бірнеше адам Уолшты полицияға «Док» деп таныстырды, ол тұрақты клиент және полиция бақылауы басталғанға дейін сапарлары аяқталды. Кейбіреулері жеке мәліметтер берді. Президент Рузвельт Уолштің гомосексуалды екендігі туралы айыптауды шындық деп есептеді. Ол вице-президент Генри Уоллеске Уолштың гомосексуализмі туралы «барлығы білетінін» айтты және Сенатта көпшілік көшбасшысы Альбен В. Барклимен де ұқсас әңгімелесті. Ол оқиғаның «жалғандық» екенін мәлімдеп, толық тергеуді талап етті. ФБР жүргізген тергеу сенаторға қарсы «Нью-Йорк Пост» газетінің нақты айыптауларын растайтын ешқандай дәлел таппады, бірақ өзінің іс қағаздарында көптеген «жағымсыз ақпаратты» жинады. 1942 жылдың 20 мамырында ФБР директоры Дж. Эдгар Гувердің толық баяндамасымен сенатор Баркли Сенатта «Нью-Йорк Пост» газетінің жауапкершілігіне, баспасөздің қалған бөлігінің лайықты ұстанымына, ФБР баяндамасының егжей-тегжейіне және Сенаттың Уолштың «дағысыз» беделін растауына қатысты ұзақ сөз сөйледі. Ол ФБР баяндамасын Конгресс жазбасына енгізуден бас тартты, себебі «ол жиренішті және басып шығаруға болмайтын нәрселерді қамтиды» деді. Ол тыңшылыққа қатысты айыптауларды жоққа шығарды. Ол мәселелі жыныстық қатынас туралы ешқандай нақты мәлімет бермеді және айыптаулардың егжей-тегжейін «Сенатта немесе әйелдер мен мырзалар тобында айтуға тым қорқынышты» деп атады. Баспасөз де осы айыптауларды ұқсас түрде біріктірді. Мысалы, «Нью-Йорк Таймс» газетінде Барклидің сөзі туралы жазылғандай, ФБР «69 жастағы Әскери-теңіз істері комитетінің төрағасы сенатор Уолш Бруклиндегі «деградация үйіне» барып, онда нацистік агенттермен сөйлескеніне ешқандай негіз жоқ» деп мәлімдеді. Оқшауланған сенаторлар бұл айыптауларды өздерінің саяси ұстанымына жасалған шабуыл деп дереу айыптады. Сенатор Беннет Кларк «Нью-Йорк Пост» газетінің адвокаты Моррис Эрнст Ақ үйге хабарласып, әкімшілікті Ф.Д.Р.-дың қарсыластарын қаралауға тартпақ болғанын мәлімдеді. Сенатор Джеральд Най бұл оқиға екі жыл бойы оны және оның оқшауланған әріптестерін беделсіз етуге тырысқан «жасырын қоғамның» үлкен күш-жігерін көрсетеді деп мәлімдеді. Жеке өмірде «Нью-Йорк Пост» газетінің баспагері газеттің жамандауға ұшырауынан алаңдап, Уолштың мінез-құлқы мен «Пост» газетінің өзінің хабарларын тексеру үшін Дэниел Доран басқаратын команданы жалдады. Доран Уолштың Вашингтондағы Сенатта гей-бордельге барған деп күтілген уақытта болғанын анықтады. «Заңдық дәлелдердің бірде-бір данасы алынбады», - деп хабарлады Доран «Пост» газетіне, ол ешқашан өз баяндамасын өзгертпеді немесе түзетпеді.

Сенатқа соңғы жылдары

1944 жылғы президенттік жарыста, Ф.Д.Р. төртінші мерзімге үміткер болған кезде, оның вице-президенттікке үміткері Гарри С. Трумен Уолшты "оқшауланған" деп атады, бұл сипаттама Уолшқа ұнаған жоқ. 2 қарашада, сайлауға бес күн қалғанда, президент Уолшты Клинтон, Массачусетс қаласындағы үйіне телефон соғып, Вурчестер, Массачусетс қаласындағы президенттік шараға қатысуға шақырды. Уолш демократтардың қуанышына орай, шақыруды қабылдады. Осы оқиға Уолшке өзінің ұстанымын нақтылауға мүмкіндік берді: ол оқшауланған емес, себебі ол соғысты қолдады және соғыстың толық жеңіспен аяқталуын қалады. Сонымен қатар, ол әскерлердің тез арада үйлеріне оралуын қалап, тек кейбіреулерінің "душман территориясында полициялық міндеттерді" орындауы мүмкін екенін, ал резервтік әскерлердің демобилизациялануын жақтады. Ол "империализммен келісімге келіп, билік саясатына бағынатын саяси мақсаттастықтың ықпалынан бос демократиялық бейбітшілікке" үміттенді. 1945 жылы Уолш өзінің оқшауланушы еместігін көрсетіп, Біріккен Ұлттар Ұйымының хартасына дауыс берді. Ол Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылтайлық Сан-Франциско конференциясына еврей делегациясын шақырмағанына наразылық білдірген оннан астам сенатордың бірі болды. Ақ үймен жағдайы нашар болғандықтан, Уолш келесі сайлауда әкімшіліктің тіпті оның қарсыласын демократиялық алғашқы сайлауда қолдауы мүмкін деп күтті. Ол мұндай сынға тап болмады, бірақ 1946 жылғы қайта сайлауда Генри Кэбот Лодж-қа жеңілді.

Жеке өмір және өлім

Уолш католик болып өскен, өмір бойы өзін католик деп санап, дінін жеке және қоғамдық өмірде сақтаған. Жастық шағында алтарь қызметшісі болған, ересек күнінде жиі қайтаруларға қатысып, католик миссионерлерінің жиналыстарына қатысқан. Сенаттағы әріптестері оның католиктік сенімін мойындап, кейде оны католик мүдделерін қорғауға шақырып, оны сынауға тырысқан, бірақ Уолш мұндай шақыруларға жауап беруден тартынбаған. Бірде сенатор Католик шіркеуін Мексика үкіметімен болған қақтығысқа АҚШ-ты араластыруға тырысып баққан деп айыптағанда, Уолш шіркеуді ұзақ қорғады, оның бір бөлігі мынадай болды:

Мен Рим Католик шіркеуін қорғауға лайық емеспін, бірақ осы залдагы әрбір сенаторға еске салмақшымын, олардың әрқайсысы оған мәңгілік алғысқа қарыз. Ол он бес ғасыр бойы әлемде христиандықтың маштарын жалғыз өзі ұстап тұрды, оны сақтау үшін өзінің қанын берді. Мен өз штатымның үлкен, төзімді және тамаша католик емес азаматтарының атынан сөйлеймін. Соңғы соғыстағы әскер мен теңізшілердің 40 пайызы римдік католиктер болғандықтан, олардың атынан да айтамын. Мен осы Америка Құрама Штаттарындағы шамамен жиырма миллион римдік католиктердің атынан сөйлеймін, және менің шіркеуімнің ұлдары осы мәселеде де, басқа мәселелерде де, әрқашан және барлық уақытта елге, оның институттарына және оның жоғары мақсаттарына адал екенін айтамын. Уолш ешқашан үйленбеген. 1931 жылы қайтыс болған ағасы Томаспен бірге олардың төрт үйленбеген қарындасын асырап, олардың екеуі сенатордан кейін де тірі қалды. Кейбір тарихшылар мен өмірбаяндар Уолштің гомосексуал болғанына сендіреді. 1960 жылдары бұрынғы Бас прокурор Фрэнсис Бидл бұл тақырыпқа ишарат жасады, ол 1930 жылдардың ортасында Уолшты "жұмсақ қадамды, дауысы төмен және түссіз қарт саясаткер" деп сипаттады, оның жасырын және бақыланатын алаңдаушылықтары тек жұмысын сақтап қалумен байланысты емес. Уолштің соңғы өмірбаянын жазған автор: "Дэвид И. Уолшты жою науқаны сәтті аяқталды, өйткені ол өзін қорғай алмады. Дэвид И. Уолш гомосексуал болған". Ол АҚШ Әскери-теңіз орденінің мүшесі болған. Саяси мансабынан зейнетке шыққаннан кейін Уолш Массачусетс штатының Клинтон қаласында тұрды, ол 1947 жылдың 11 маусымында Бостонда миға қан құйылудан қайтыс болды. 1954 жылы Бостонның Чарльз өзені бойындағы Музыкалық алаңның жанына Джозеф Колетти жасаған оның қола мүсіні орнатылды. Онда "non sibi sed patriae" деген девиз жазылған, бұл Сенатта болған кезде АҚШ Әскери-теңіз күштеріне қызмет еткеніне құрмет көрсету. Уолштің білім алған орны - Holy Cross оның атынан жыл сайын стипендия тағайындайды.