Кіріспе
Джон Фрэнсис "Хони Фиц" Фицджеральд (11 ақпан 1863 - 2 қазан 1950) – Массачусетс штатының Бостон қаласынан шыққан американдық демократ саясаткер. Фицджеральд Бостон қаласының мэрі және АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі болды. Ол 1916 және 1942 жылдары АҚШ Сенатына, ал 1922 жылы Массачусетс штатының губернаторы лауазымына үміткер болғанмен сәтті болмады. Фицджеральд кеңседе болсын, болмасын қаладағы беделді тұлға болды, оның театрлық үгіттеу стилі мен сүйкімділігі оған "Асыл Фиц" деген лақап атын сыйлады. Ол Роза Фицджеральдтың әкесі, президент Джон Ф. Кеннедидің, Бас прокурор Роберт Ф. Кеннедидің және сенатор Тед Кеннедидің анасынан берген атасы болды. Қартайған шағында Фицджеральд немересі Джон Ф. Кеннедиге Конгресске алғашқы сайлауда жеңіске жетілуге көмектесті.
John Francis "Honey Fitz" Fitzgerald (February 11, 1863 – October 2, 1950) was an American Democratic politician from Boston, Massachusetts. Fitzgerald served as mayor of Boston and a member of the United States House of Representatives. He also made unsuccessful runs for the United States Senate in 1916 and 1942 and governor of Massachusetts in 1922. Fitzgerald maintained a high profile in the city whether in or out of office, and his theatrical style of campaigning and charisma earned him the nickname "Honey Fitz". He was the father of Rose Fitzgerald and maternal grandfather of her sons President John F. Kennedy, Attorney General Robert F. Kennedy, and Senator Ted Kennedy. In his old age, Fitzgerald helped his grandson, John F. Kennedy, win his first election to Congress.
Ерте өмір және білім
Джон Фрэнсис Фицджеральд 1863 жылдың 11 ақпанында Бостонның Солтүстік бөлігінде, Лимерик графтығының Бруфф қаласынан келген ирланд иммигрант кәсіпкері және саясаткері Томас Фицджеральд пен Каван графтығының Розанна Кокс отбасында дүниеге келді. Ол он екі баланың төртіншісі болды. Оның екі қарындасы, Элен мен Мэри, және үлкен ағасы Майкл нәресте кезінде қайтыс болды. Фицджеральдтың ағасы Джозеф маляриядан салдарынан миы ауыр зақымданды. Тек үш бала ғана жақсы денсаулықпен аман қалды. Фицджеральдтың анасы оның он алты жасында қайтыс болды. Әкесі оның дәрігер болып, отбасыны қамқорсыз қалдырған осындай қайғылы оқиғалардың алдын алуын тіледі. Осыған байланысты, Бостон латын мектебінде және Бостон колледжінде білім алғаннан кейін, ол Гарвард медицина мектебіне бір жылға түсті, бірақ 1885 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін оқуын тоқтатты. Фицджеральд кейін Бостондағы кеден үйінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді және жергілікті Демократиялық партияда белсенділік танытты.
Саясатта
1890 жылдары Фицджеральд Джефферсон клубын құрды, ол Оңтүстік Бостонның ирландтық католик дауыс берушілерін ұйымдастыру мақсатымен құрылған саяси клуб еді. Ол Нью-Йорктегі Тамани Холл және Бостонның Вест-Эндіндегі Мартин Ломаснидің Хендрикс клубы сияқты алдыңғы клубтардың үлгісімен жасалған. Фицджеральд 1891 жылы Бостон қалалық кеңесіне сайланды. 1892 жылы ол Массачусетс штатының Сенатына мүше болды. Бұл алғашқы жеңістерге Мартин Ломасни қолдау көрсетті.
АҚШ өкілі
1894 жылы ол 9-шы округтен Конгресске сайланды және 1895 жылдан 1901 жылға дейін қызмет етті. Өзінің алғашқы екі мерзімінде (1895–1899 жылдары) Фицджеральд Конгресте Жаңа Англия өкілдігіндегі жалғыз демократ болды.
Бірінші мерзім (1906-1908)
1905 жылдың желтоқсан айында Фицджеральд Бостон қаласының мэрі болып сайланды. Осы процесте ол күшті Ломаснидің лейтенанты Эдвард Дж. Донованға қарсы шығып, оның жауына айналды. Фицджеральд Донаванды мэрлік сайлаудың алғашқы кезеңінде жеңгеннен кейін, Ломасни республикалық кандидат Луис Фротингемді қолдады және оның әдетте демократтар дауыс беретін округіндегі дауыстардың 95 пайызын Фротингемге берді. Бірақ республикалық дауыстар Фротингем мен сот судьясы Генри Дьюи арасында бөлінді, ол алғашқы сайлауда жеңіліске ұшырағаннан кейін популисттік бағдарламамен сайлауға түсті. Ломаснидің бұзушылық әрекеттеріне қарамастан, Фицджеральд көпшілік дауыспен жеңді. Сайлау науқаны кезінде Фицджеральдтың тағы бір қарсыласы П. Дж. Кеннеди болды, ол демократтардың көлеңкедегі жетекшісі еді. Кейіннен олар одақтас ағайын болды. 1914 жылы олардың отбасылары бірікті, П. Дж. Кеннедидің ұлы Джозеф П. Кеннеди аға Фицджеральдтың үлкен қызы Розаға үйленді. Фицджеральд – Бостон қаласын басқарған алғашқы американдық туған ирландтық католик болды. Ол 1907 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырады, себебі оның қарсыласы, республикашыл Джордж А. Хиббард, «Фицджеральдтың тудырған қиындықтарын шешемін» деп уәде берді. Қала мен штат үкіметін бақылауға алған республикашылар Фицджеральд және Ломасни сияқты ирландтық демократтардың билігін шектеу үшін қалалық хартаны қайта қарады. Олар үлкен жалпы кеңесті таратып, кеншілер кеңесін тоғыз орындық қалалық кеңеспен алмастырды, мэрдің өкілеттік мерзімін төрт жылға ұзартты және барлық лауазымдарды ресми түрде партиялық емес деп жариялады, бұл демократтар басымдығы бар қалада партиялық танылудың артықшылығын жойды.
Екінші мерзім (19101914)
1910 жылы Фицджеральд қайтадан мэрлікке үміткер болды. Оның сайлау науқаны алғашқы мерзімінде пара алуға байланысты жанжалға ұшырап, дерлік тоқтап қалды. Фицджеральд қудалаудан құтылды, бірақ бизнестегі маңызды тұлғалардың бірін қорғаған ирландтық адвокат Дэниел Х. Коаклимен ұзақ мерзімді жау болды. Ломаснимен бәсекелесуге қоса, Фицджеральд енді Роксбериден шыққан, өркендеп келе жатқан Джеймс Майкл Керлимен де күресуге мәжбүр болды. Керли жарысқа қатысудан алдын ала Фицджеральдтың бір ғана мерзімге сайланатынына көндіріліп алынды. Фицджеральд Бостонның консервативті протестант республикашылдарының бірі, Джеймс Дж. Сторроуды шамалы айырыспен жеңіп алды. Бостон мэрінің бірінші мерзімінде Фицджеральд қаланың коммерциялық маңыздылығын жандандыру жоспарын жасады, бұл жоспар "ірі, қарбалас және жақсы Бостон" деген ұранмен қабылданды. Бұл жоспарды Хаббард іске асырмады, бірақ Фицджеральд қайтадан кеңсеге оралғаннан кейін қолдау тапты. Фицджеральд 1912 жылға дейін портты жақсартуға бизнесті және Массачусетс штатының заң шығарушы органынан 9 миллион доллар инвестиция тартуға қол жеткізді. Бір жылдың ішінде инвестициялар Еуропаға бағытталған жаңа порт трафигі арқылы өтелуді бастады. 1914 жылы Фицджеральд Керлиге берген уәдесін бұзып, екінші рет қатарынан сайлануға тырысты. Керли Дэниел Коаклимен бірігіп, Фицджеральдтың жергілікті ойын клубында 24 жастағы, Фицджеральдтың қызы Розаның жасына тең Елизавета "Тудлс" Райанмен болған қарым-қатынасын жариялаумен қорқытып, оны сайлаудан бас тартуға мәжбүр етті. Керли 1914 жылдың қаңтарында Бостон мэрі болып төрт мерзімнің біріншісіне сайланды.
Кейінгі саяси мансап
1916 жылы Фицджеральд АҚШ сенаторы Генри Кэбот Лоджға қарсы сайлауда жеңіліске ұшырады. Фицджеральд 1918 жылы Өкілдер палатасына шабуылдау сайлауында тартысты жеңіс одісi, бірақ оның қарсыласы Питер Ф. Тег сайлау нәтижесін даулаған болатын. Тергеушілер үш сайлау округінде алаяқтық деректерін анықтады, және осы округтердің нәтижелері ескерілмеген кезде Тег жеңімпаз деп танылды. Фицджеральд 1919 жылдың 4 наурызынан 23 қазанына дейін қызмет етті, содан кейін Өкілдер палатасы бірауыздан Фицджеральдтың жеңбегенін және Тегтың жеңгенін растады. 1922 жылы Фицджеральд Массачусетс штатының губернаторы Ченнинг Коксқа қарсы сайлауда жеңіліске ұшырады.
Зейнеткерлік
Фицджеральд өзінің соңғы жылдары бизнес мүдделеріне және қызы Розаның болашаққа үміт беретін ұлдарының саяси сезімдерін дамытуға көңіл бөлді. 1930 жылы ол губернаторлыққа кандидат болды, бірақ Демократиялық партияның үміткерлігінен денсаулығына байланысты бас тартты. Фицджеральд сайлаудан бас тарғанына қарамастан, болашақ губернатор Джозеф Б. Элиге қарсы 84 000-нан астам дауыс жинады, себебі Джеймс Майкл Керли ирландтық католик сайлаушыларын «ирландтарға қарсы» деп саналатын Элиге қарсы Фицджеральдты қолдауға шақырды. 1932 жылы ол президенттікке Франклин Делано Рузвельттің үгітшісі болды. Оған Джеймс Майкл Керли мен П. Дж. Кеннеди де қосылды. Фицджеральд Мартин Ломасниді де қолдауға тартуға тырысты, бірақ нәтижесіз болды. Рузвельт сайлауда жеңіске жеткеннен кейін Фицджеральдтың күйеу баласы Джозеф жаңа АҚШ Теңіз Комиссиясының төрағасы болып тағайындалды. Кейіннен Джозеф АҚШ-тың жаңа Қағазбағалы құндылықтар және биржа комиссиясының төрағасы және Ұлыбританиядағы АҚШ елшісі қызметтерін атқарды. 1942 жылы Фицджеральд АҚШ Сенатына кандидат болып, Демократиялық партияның ішкі сайлауында конгрессмен Джозеф Е. Кейсиге жеңіліп қалды. (Дэниел Коукли төртінші орынды иеленді.) 1946 жылы Джон Фицджеральд «Джек» Кеннеди Конгресске үміткер болуға шешім қабылдағанда, 83 жастағы Хони Фиц оған сайлау стратегиясын жоспарлауға көмектесті. Жеңіс тойында Фицджеральд ирланд биін билеп, «Sweet Adeline» әнін орындап, немересі бір күні Ақ үйге ие болатынын болжады. Президенттікке сайланғаннан кейін көп ұзамай президент Кеннеди анасының әкесінің құрметіне президенттік яхтаны «Honey Fitz» деп атады.
Жеке өмір
1889 жылдың 18 қыркүйегінде Фицджеральд екінші туысы Мэри Жозефина "Джози" Ханнонға (1865–1964) үйленді. Ол Майкл Ханнон мен Мэри Энн Фицджеральдтың қызы болды. Джон мен Мэридің алты баласы болды: Роза (1890–1995), Мэри (1892–1936), Томас (1895–1968), Джон кіші (1897–1979), Юнис (1900–1923) және Фредерик (1904–1935). Олардың он тоғыз немересі болды, соның ішінде Розаның Джозеф Кеннедиден туған тоғыз баласы бар еді. Фицджеральд Бостон бейсбол командаларының, әсіресе Америка лигасының командасы – қазіргі Бостон Ред Сокс клубының ерте жанкүйерлер клубы болған «Корольдік Rooters» мүшесі болды. Бір кезде ол клуб төрағасы болды және 1912 жылдың 20 сәуірінде Фенуэй паркіндегі алғашқы ойынды салтанатты түрде бастап берді, сондай-ақ сол жылы 1912 жылғы Әлем чемпионатына қатысты. Оның шөбересі Кэролайн Кеннеди 2012 жылдың 20 сәуірінде Фенуэй паркінің 100 жылдығына арналған салтанатта алғашқы допты лақтырды.
Өлім
1950 жылы 2 қазанда Фицджеральд Бостонда сексен жеті жасында қайтыс болды. Оның қоштасу рәсімі қала тарихындағы ең ірі шаралардың біріне айналды. Президент Гарри С. Трумэн көшіккендерге қайырлы тілектерін жеткізді, ал Фицджеральдты жерлеуге екі АҚШ сенаторы (Генри Кэбот Лодж-младший және Леверет Салтонсталл), екі болашақ АҚШ Өкілдер палатасының спикері (Джон МакКормак және Тип О'Нилл) және Джеймс Майкл Керли қатысты. "Хони Фитц" Массачусетс штатының Батыс Роксбери қаласындағы Қасиетті Крест соборынан Сент-Джозеф зиратына қойылғанда, мыңдаған адам көше бойында жиналып, "Sweet Adeline" әнін айтты.
Мұра
Роберт Даллек оның стильді мінезі туралы былай деп жазды: Ол табиғи саясаткер еді – сүйкімді, ойыншыл, адамдарды жақсы көретін, жағымды адам. Оның жылы мінезі оған тағы бір лақап есімді, "Асыл Фитц" есімін сыйлады, және ол "Сүйкімді Аделинаны" есінен шығармай орындап, одан құтыла алатын жалғыз саясаткер ретінде танылды. Гүлді беті, жарқын көздері мен құмды шашы бар, ол варьетеде мансап қуа алатын шоумен еді. Бірақ саясат, одақтар құруға кеткен барлық күш-жігер мен сайлау науқанының шулылығы – оның шақыруы еді. Сол кездегі бір өлеңде былай делінген: "Асыл Фитц сені соқыр қылып сөйлей алады / кез келген тақырыпта / Балық және балық аулау, моторлы қайықтар / Теміржолдар, трамвайлар, дауыс жинау". Оның шешендігі "Фицбларни" деп аталды, ал оның ізбасарлары "dearos" деп аталды, бұл оның ауданын "құтты ескі Солтүстік аймақ" деп сипаттауының қысқартылған түрі. Бостон қаласындағы Орталық артерия тас жолының ресми атауы "Джон Ф. Фицджеральд экспресс-жолы" болды, бірақ ол 1990 жылдары Бостонның "Big Dig" жобасы аясында бұзылды, нәтижесінде Орталық артерия жойылды және оның орнына туннель салынды. Ал экспресс-жолы болған жерге салынған жасыл кеңістік Фитджеральдтың қызының құрметіне "Роза Фитджеральд Кеннеди жасыл жолы" деп аталды.
Баспа көздері және қосымша оқу
Холли, Мелвин Г. және Питер Д'А. Джонс, ред. Америкалық қала әкімдерінің өмірбаяндық сөздігі, 1820–1980 (Гринвуд Пресс, 1981), 116–117 беттер.