Кіріспе

Аргео Пол Селюччи (/s//ɛ/'/l//uː//tʃ//iː/; 1948 жылғы 24 сәуір – 2013 жылғы 8 маусым) – американдық саясаткер және дипломат, Массачусетс штатынан. Республикалық партия өкілі болған ол 1999 жылдан 2001 жылға дейін Массачусетс штатының 69-шы губернаторы, ал 2001 жылдан 2005 жылға дейін Канададағы АҚШ елшісі қызметін атқарды. Сондай-ақ ол 1991 жылдан 1999 жылға дейін Массачусетс штатының 68-ші вице-губернаторы, ал 1977 жылдан 1991 жылға дейін штаттың Өкілдер палатасы мен Сенатында қызмет етті. 1997 жылы Билл Уэлд Мексикадағы АҚШ елшісі лауазымына ұсынылып, отставкаға кеткен кезде Селюччи губернатор міндетін атқарушы болды. Кейіннен ол 1998 жылы губернатор болып сайланды және 2001 жылға дейін қызмет етті, содан кейін президент Джордж Буштың кезінде АҚШ-тың Канададағы елшісі болып тағайындалды және 2005 жылға дейін осы лауазымда болды.

Ерте өмір және мансап

Селюччи Массачусетс штатының Хадсон қаласында саяси отбасында, Присцилла М. (құрмет аты Роза) мен Аргео Р. Селюччидің ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі Италиядан, Сан-Донато-Валь-ди-Коминоның кішкентай Лацио ауылынан шыққан, ал анасы ирланд тегінен. Ол Хадсон католик орта мектебін, Бостон колледжін (BA, 1970) және Бостон колледжінің құқық мектебін (JD, 1973) бітірді. Ол әйелі Янмен 1972 жылы үйленді. Олардың екі қызы бар: Кейт және Энн (Брунейде туған канадалық хоккейші Крейг Адамсқа үйленген). 1970-1978 жылдары АҚШ Армиясының резервінде қызмет етіп, капитан шеніне жетті. Ол республикашыл болды және демократиялық Массачусетс штатында үш онжылдық бойы сайлауда жеңіліске ұшырамаған. Селюччи алғаш рет 1970 жылы Хадсон қалалық жарғы комиссиясының мүшесі ретінде мемлекеттік қызметке сайланды. Кейін ол Хадсон қалалық таңдау комиссиясына сайланды, онда 1971 жылдан 1977 жылға дейін қызмет етті. 1976 жылы ол Массачусетс штатының Өкілдер палатасына сайланды, онда 1985 жылға дейін жұмыс істеді. Содан кейін ол 1985 жылдан 1991 жылға дейін Массачусетс Сенатының мүшесі болды. 1991 жылдан 1999 жылға дейін Массачусетс штатының вице-губернаторы қызметін атқарды.

Массачусетс штатының губернаторы

1997 жылы Билл Уэлдтің отставкасына байланысты Селлуччи Массачусетс штатының губернаторы болды. 1998 жылдың 3 қарашасында Пол Селлуччи демократтық бас прокурор Скотт Харшбаргерді шамалы айырымымен жеңіп, губернатор болып сайланды. Ол қыркүйекте өткен алғашқы сайлауда штаттық қазынашы Джо Малоунның қарсылығын табанды түрде жеңді. 1999 жылдың 7 қаңтарында Массачусетс штатының 69-шы губернаторы ретінде қызметке кірді. Селлуччи – салық саясаты консервативті, салыққа қарсы губернатор болды және демократтар басымдығы бар штат заң шығарушы органымен екіпартиялық қарым-қатынас орната білді. 2001 жылы либертариандық Cato институтының екі жылдық фискалдық саясат бойынша бесінші бағалау есебінде Селлуччиге «А» бағасы берілді және ол «елдің 50 губернаторының арасында салықтарды төмендету және шығындар өсімін тежеу бойынша үздік көрсеткішке ие болды» деп атап көрсетілді. Губернатор Селлуччи штаттық табыс салығын 5,95%-дан 5%-ға дейін төмендетуді мақсат тұтқан штатық деңгейдегі бастаманы жүзеге асырды, бұл бастама Массачусетс сайлаушыларының 2000 жылдың қараша айында өткен дауыс беруде 59%-ға 41% арақатынасымен мақұлданды. Селлуччи сонымен қатар көптеген студенттер үшін штаттың білім беру стандарттарын сақтауда табысқа жетті. Оқушылардың жоғары мектеп дипломын алуы үшін математика мен ағылшын тілінен негізгі емтиханды сәтті тапсыруын талап ететін бұл стандарттар 1993 жылғы Білім беру реформасы заңының маңызды бөлігі болды және уақыт өте келе кезең-кезеңмен енгізілді. Мұғалімдердің кәсіби одақтары стандарттар күшке енуге азықалғанда оларды әлсіретуге тырысты, бірақ Селлуччи Палата спикері Томас Финнеранмен және Сенат президенті Томас Бирмингеммен, екеуі де демократтар, осы мәселеде келісімге келді. Бұл стандарттар күшінде қалды және 2007 жылдың 4 маусымында Time журналы «Ешбір бала қалып қоймасын» баяндамасында Массачусетс студенттері федералдық тесттерде ең жақсы нәтиже көрсеткенін анықтады. Алайда, 2000 жылы Селлуччи арнайы білім беру саласындағы штаттың ұзақ жылдар бойы қолданылып келген «максималды мүмкін даму» стандартын федералдық «тегін және тиісті мемлекеттік білім беру» талабына төмендеткен бюджеттік заңға қол қойды, бұл мүмкіндігі шектеулі студенттерге арнайы білім беруді қамтамасыз етудің деңгейін айтарлықтай төмендетті. Соңғы стандарт әлі де күшінде. Селлуччидің өкілеттігі кезеңіндегі ең үлкен дау-дамай «Биг Диг» жобасындағы ауқымды шығындардың артуы болды – Бостон қаласының орталық артериялық тас жолын туннельмен алмастыруға бағытталған алып жоба. Селлуччи жобаның басқарушысын Джеймс Керасиотесті қызметтен босатып, жобаны басқаруды өзінің Әкімшілік және қаржы министрі Эндрю Нациоске тапсырды. 1998 жылы Селлуччи АҚШ-тағы қару-жараққа қатысты ең қатаң шаралардың біріне қол қойды. Ол сонымен қатар қылмысқа қатысты консервативті көзқарасты ұстанды. Селлуччи Roe v. Wade және аборт құқықтарын қолдады. Осы себепті кардинал Бернард Лоу Селлуччиді Хадсон католик жоғары мектебінің бітіру салтанатында сөз сөйлеуге шақырудан бас тартты, бұл Селлуччидің білім алған мектебі еді. 2000 жылы Селлуччи Массачусетс штатының конституциясына түзету ұсынысын енгізді, ол қылмыстық істер бойынша сотталғандарды сайлау құқығынан айыруды қарастырды. Түзету референдумда мақұлданды. Селлуччи көптеген әйелдерді жоғары лауазымдарға тағайындады, соның ішінде Маргарет Маршаллды Массачусетс Жоғарғы Сотының бірінші әйел Бас судьясы етіп тағайындады. Оның тағайындалуы Массачусетс тарихында әйел адамның үкімет тармағын басқарғанының алғашқы жағдайы болды.

Губернаторлықтан кейінгі мансап

2001 жылғы 10 сәуірде Джордж Буш ұсынғаннан кейін және АҚШ Сенаты оның Канададағы АҚШ елшісі лауазымына тағайындалуын бекіткен соң Целуччи отставкаға кетті. Оның орнын Массачусетс тарихында тұңғыш рет әйел адам губернатор болып сайланған Джейн Свифт басқарды.

Министрлер кабинеті мен әкімшілік

Селлуччи кабинетінің кеңсесіҚызметінің атауыМерзіміАктілеуші губернаторПол Селлуччи1997–1999ГубернаторПол Селлуччи1999–2001Вице-губернаторПол СеллуччиЖэйн М. Свифт1997–19981998–19991999–2001Көлік министріДжеймс КерасиотсПатрик Дж. МойнханКевин Дж. Салливан1997–19981998–19991999–2001Тұрғын үй және қоғамдық даму директорыЖэйн Уоллис Гамбл1997–2001Қоршаған ортаны қорғау министріТруди КоксРоберт Дюран1997–19981999–2001Тұтынушылар ісі жөніндегі директорЖэйн М. СвифтДэниел ГрабоускасДженнифер Дэвис Кэри1997–19981998–19991999–2001Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министріУильям Д. О'Лири1997–2001Қарттар ісі жөніндегі министрФрэнклин П. ОливьерЛиллиан Гликман1997–19981998–2001Еңбек және жұмыс күші дамуының директорыАнджело Р. Буонопане1997–2001Әкімшілік және қаржы министріЧарли БейкерФредерик А. ЛаскиЭндрю НатсиосСтивен Кросби1997–19981998–19991999–20002000–2001Қоғамдық қауіпсіздік министріКэтлин О'ТулЖэйн Перлов1997–19981998–2001

АҚШ-тың Канададағы елшісі

2001 жылдың 17 сәуірінде Квебек қаласындағы Цитадельде Селюччи АҚШ-тың Канададағы 27-ші елшісі ретінде генерал-губернатор Адриен Кларксонға өкілеттік грамоталарын тапсырды. Оның төрт жылдық қызметі АҚШ-Канада қарым-қатынастарында тарихи және даулы кезең болды. 2001 жылдың 14 қыркүйегінде, АҚШ-тағы террористік шабуылдардан үш күн өткен соң, елші Селюччи Канаданың көрсеткен зор қолдауы мен көңіл жағдайына, соның ішінде "Сары лента" операциясындағы рөліне алғыс айтты. Ол Оттавадағы Парламент төбесінде 100 000 адамның алдында өткен естелік шарасында болды. АҚШ-тағы 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейінгі күндер мен айларда ол бұл операция мен естелік рәсімі туралы жиі айтты. Шабуылдан кейінгі айлар мен жылдарда АҚШ пен Канада "Ақылды шекара" келісімі бойынша, құқық қорғау және барлау органдары арқылы Солтүстік Америкадағы террористік шабуылдарды тоқтату және Ауғанстанда Талибанға қарсы соғыста ерекше ынтымақтастық көрсетті. 2003 жылдың 25 наурызында Торонтодағы Экономикалық клубта сөйлеген сөзінде Селюччи АҚШ бастаған Иракқа басып кіруіне қарсылық білдірген Канаданы сынаған кезде дау тудырды. Ол Американың өзінің қауіпсіздігі үшін соғыс жүргізіп жатқанын және егер Канадаға қауіп төніксе, АҚШ оны қолдаудан "ешқашан тартынбайтынын" мәлімдеді. Кейбіреулер бұл сөздерді өте жағымсыз деп санады, себебі Америка Құрама Штаттары Еуропадағы Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда Ұлыбритания империясына бірнеше жыл кешігіп қосылған болатын. "Глоб энд Мейл" газеті Селюччидің сөздерін "АҚШ Канаданы сынады" деген мақаласымен жариялады, ал канадалық ұлтшыл Мел Хуртиг оны "әдепсіз, жағымсыз және мақтанқор" деп атады. Ол сондай-ақ Канаданың АҚШ-тың зымыранға қарсы қорғаныс бағдарламасына қосылуын және қорғаныс шығындарын арттыруын қолдады. Бұл мәлімдемелер, көбінесе саудалық қысым ретінде қабылданады, бұрынғы либералдық кабинет министрі және сыртқы істер министрі Ллойд Аксуорти 2003 жылдың 29 сәуірінде "Глоб энд Мейл" газетінде жарияланған "Ракеталық қорғанысқа жоқ деңіз" деген мақаласында Селюччини сарказммен "АҚШ-тың проконсулына айналған елшісі" деп атады. Канада АҚШ-тың зымыранға қарсы қорғаныс бағдарламасына қатысудан бас тартты. Буш әкімшілігінің саясатына қарсылық білдіргендіктен, Канада үкіметі Жан Критиеннің кеңесшісінің антиамерикандық пікірлерін мойындамағаны үшін сынға ұшырады, ал Критиеннің ізбасары Пол Мартин 2004 жылғы Канада федералды сайлауларында консервативті лидер Стивен Харперді американдық деп көрсетуге тырысты. Селюччи 2005 жылдың 17 наурызында елшіліктен ресми түрде кетті. CBC телеарнасының сатиригі Рик Мерсер Селюччидің қызметіне қатысты канадалықтардың пікірін "Рик Мерсердің есебі" бағдарламасында "Есік сізді есектен ұрып алмасын" деген атпен "Пол Селюччимен қоштасуға арналған арнайы бағдарлама" арқылы көрсетті.

Кейінгі мансап

2005 жылдың 18 наурызында, Селюччи елшіліктен кеткеннен кейін, Magna International Corporation Селюччини жұмысқа алғанын жариялады. Magna төрағасы Франк Стронах Селюччидің рөлі АҚШ-тың ат жарысы регламентін реформалауға көмектесу екенін айтты. 2005 жылдың қыркүйегінде Селюччи өзінің елшілік қызметінің естеліктерінен тұратын «Тыныш емес дипломатия» атты кітабын шығарды. Кітапта ол Канаданы «шын мәнінде ұлы мемлекет» деп мақтады, бірақ бұрынғы премьер-министрлер Жан Кретьен мен Пол Мартиннің үкіметтерін де сынға алды. Сол айда, АҚШ-тың Канададағы елшісі Дэвид Уилкинстің Махер Арар ісі бойынша жасаған пікірлері дау тудырған сұхбатынан кейін, Селюччи Арар ісіндегі өз ұстанымын түсіндіретін сұхбат берді. Елші болып қызмет еткен кезінде Селюччи америкалықтардың Арарды Сирияға «әдеттен тыс жолмен жіберуі» және канадалық шенеуніктердің осы әрекеттегі рөлі туралы сауалға қатысудан бас тартты, бұл Буш әкімшілігінің ешқандай бұзушылық болмағаны туралы ұстанымымен үйлесімді болды. 2005 жылғы сұхбатта Селюччидің пікірлері Уилкинске қарсы бағытталған деп есептелді. Селюччи: «Әділетсіздіктің бір бөлігі – біз канадалық азаматты алып, оны Канадамен ақылдаспай үшінші елге жібердік», – деп мойындады, бұл канадалық шенеуніктерді кінәсіз деп есептегендей көрінді. Селюччи Канада үкіметінің Арар ісіне қатысты наразылығының нәтижесінде АҚШ пен Канада хат алмасты, онда егер тараптардың бірі екінші елдің азаматын үшінші елге күштеп шығаруға ниеттенсе, екінші тарапты хабардар етуге міндеттенді. Селюччидің пікірінше, әр ел өзінің қауіпсіздік мүдделерін қорғау құқығын сақтай отырып, осындай жағдайдың қайта орын алуы өте қиын болады. Сол сұхбатта Селюччи жеке азамат ретінде 2003 жылғы Иракқа басып кіруге қатысты елші ретінде алған ұстанымы туралы да ойланғанын айтты. Басып кіруге дейін Селюччи АҚШ пен Ұлыбританияның Саддамның режимі жаппай қырып-жоятын қару-жарақтардың қауіпті арсеналына ие екендігі туралы мәлімдемелеріне сүйене отырып, Канаданы басып кіруге қосылуға қысым көрсетті. Бірақ 2005 жылы Селюччи: «Біз әрқашан дұрыс бола бермейміз, және осы жағдайда біз дұрыс болмаған сияқтымыз, бірақ ол бұрын осы қаруларға ие болғанын білеміз», – деп мойындады. 2006 жылдың күзінде Селюччи Magna International компаниясынан кетіп, McCarter & English, LLP заң фирмасының Бостон кеңсесіне қосылды, онда ол арнайы кеңесші лауазымын иеленді. 2008 жылы Селюччи мемлекеттік қызметте өткізген отыз бес жылдан кейін, ол одан әрі лауазымға ұмтылмайтынын, вице-президент болып қызмет етуге қызығушылығы жоқ болғанымен, оны толығымен жоққа шығармағанын айтты. Ол 2008 жылы Джон Маккейннің президенттікке кандидаттығын қолдады. 2013 жылы Селюччи Холлингсворт пен Перри ісі кезінде АҚШ Жоғарғы Сотына бір жынысты некелерді қолдау үшін ұсынылған amicus curiae құжатына қол қойды. Сондай-ақ 2013 жылы Селюччи Венесуэла үкіметі тұтқындаған АҚШ азаматын (спорт комментаторы Трипп Трейсидің кіші інісі) босатуға көмектесті.

Ауру және өлім

2011 жылдың қаңтар айында Селюччи өзіне амиотрофиялық бүйірлік склероз (АЛС) диагнозы қойылғанын, сондай-ақ Лу Гериг ауруы деп белгілі екенін және оның салыстырмалы түрде баяу дамып жатқанын хабарлады. Селюччи өзінің диагнозына жауап ретінде Массачусетс университетінің медицина мектебінде (UMMS) амиотрофиялық бүйірлік склерозды зерттеу үшін 10 миллион доллар жинауға бастама көтерді. Селюччи UMMS канцлері Майкл Ф. Коллинс және Селюччидің емделуіне жетекшілік еткен UMMS неврологы доктор Роберт Х. Браун кішінің қатысуымен 2011 жылдың 19 мамырында «Фенуэй Парк» стадионындағы «Бостон Ред Сокс» ойыны алдында аталған қайырымдалық науқанын жариялады. «Мен бұрынғы саяси байланыстарымдағы адамдармен сөйлесіп, олардан қолдау күтемін», - деді Селюччи. «Әлеуметтік желі арқылы біз көптеген адамдарға жете аламыз және бүкіл елге үндеу тарата аламыз». 2012 жылдың 15 наурызында Biogen Idec компаниясы UMass ALS Champion Fund-қа 500 000 доллар сыйға тартқанын мәлімдеді, бұл қордың алғашқы жылы жинаған 1,3 миллион доллардың маңызды бөлігін құрады. Селюччи 2013 жылдың 8 маусымында ауруының салдарынан қайтыс болды. Ол 65 жаста болды. Губернатор Деваль Патрик мәлімдеме жасап: «Массачусетс бүгін сүйікті ұлы мен адал мемлекеттік қызметкерін жоққа шығарды. Заңгер, заң шығарушы, губернатор және дипломат болған Пол Селюччи сонымен қатар мейірімді адам және дос еді», - деді. Бұрынғы губернатор Билл Уэлд: «Пол Селюччи мен кездестірген ең керемет адамдардың бірі болды. Мен оны саясат және үкімет саласында таныдым, бірақ оны кез келген басқа саладан білген адам да дәл сол адамды табар еді: тасқа тік адалдығы, өткір зиясы, зейінді әзілқорлығы, мол мейірімділігі және отбасы мен елге деген терең құрметі. Оның жоқтығы бізді қатты құлдыратты», - деді. «Мен елші Селюччимен Онтарио провинциясында министр болып жұмыс істеген кезде бірге жұмыс істеуге мүмкіндік алдым. Оның Канаданың жақын досы болғанын және елшілік қызметін атқару кезеңінде де, Массачусетс губернаторы болып тұрғанда да екіжақты қарым-қатынастарға қосқан үлесі үшін оған алғыс айтамын», - деді Канаданың Сыртқы істер министрі Джон Бэрд.