Кіріспе
Вирджиния туберкулезін емдеу мекемесі
Пидмонт санаторийі 1917 жылдан 1965 жылға дейін Вирджиния штатының Берквилл қаласында туберкулезбен ауыратын африкалық американдықтарды емдеуге арналған жатын орын болды. Бұл Америка Құрама Штаттарында осы сипаттағы алғашқы мекеме еді. Кейіннен санаторий Пьемонт гериатриялық ауруханасының орнына айналды.
Туберкулездің әсері
ХХ ғасырдың басында туберкулез өлімнің басты себебі болды, он өлімнің бірі осы аурудан қайтыс болды. Туберкулезбен ауырғандар санаторийлерде қоғамнан оқшауланды. Мұндай жеке қауымдар "өлім күту бөлмелері" деп танылды. Пидмонт санаторийі 1917 жыл шамасында Вирджиния штатының Бурквилл қаласында туберкулезбен ауырған афроамерикандықтар үшін демалыс үйі ретінде ашылды. Оның салынуына ақтардың денсаулығына қатысты алаңдаушылық себеп болды.
Бөлектеу
1910 жылдары қалаланудың артуы нәтижесінде ақ және қара нәсілділер тығыз байланысқа түсе бастағанда, Вирджиния штатының денсаулық сақтау органдары «Негрлердің денсаулық мәселесі» – қара нәсілділер арасындағы жоғары ауру-сырқау, өлім-жітім, ана мен бала өлімі көрсеткіштері туралы мәліметтерді жинауды бастады. Ауыр физикалық еңбек, нашар тамақтану және санитарлық жағдайлар осы мәселеге ықпал етті. Қара нәсілділер шоғырланған аудандарда аурулар гүлденді, қоқыстар жиналды, канализациялық сулар тазаланбады және әдетте ағын су болмады. Қара нәсілді балаларға күтім жасайтын медбикелердің, аспаздардың және кір жуушылардың туберкулезді ақ нәсілділер тұратын аудандарға таратуы мүмкін деген қорқынышпен үкімет туберкулезді және басқа жұқпалы ауруларды жою жолдарын іздеуді бастады. Сол кезде қара нәсілділерге арналған жалғыз емдеу орындары – Орталық мемлекеттік психикалық аурулар ауруханасы және мемлекеттік түрме болды. Вирджиниядағы «Негрлер ұйымы» қоғамы штаттық денсаулық сақтау кеңесімен, әсіресе Агнес Рэндольфпен пікір алмастыруды бастады. Агнес Диллон Рэндольф өмір бойы саяси белсенді болып, Вирджиния штатының медбикелер қауымдастығының негізін қалаушы мүшесі болды. Саяси ықпалын арттыру үшін Рэндольф Вирджинияның туберкулезге қарсы қауымдастығының атқарушы хатшысы лауазымына көтерілді. Ол Бас Ассамблеяға туберкулезбен ауыратын қара нәсілділерге арналған, АҚШ-тағы тұңғыш санаторий құру туралы лобби жасады. Кейбір заң шығарушылар мұндай беспрецеденттік идеяны қолдауға тартынғанмен, 1916 жылы заң шығарушы орган оның өтінішін мақұлдады. «Блю-Ридж» санаториясының пациенттері Вирджиния университетінің сол қаладағы медициналық қызметкерлерінің қызметтерін пайдалана алды. Ал «Пидмонт» санаториясының пациенттері туберкулез емес басқа медициналық төтенше жағдай туғанда Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Сент-Филипс ауруханасына 80 шақырымнан астам жол жүруге мәжбүр болды.
Құрылыс алаңы
Жайлы жер табу қиынға соқты. Денсаулық сақтау басқармасы штат бойынша «түстілер санаторийі» салынатын жерді іздеу туралы жарнамалар жариялады. Алғаш қарастырылған орын Вирджиния штатының Айвор қаласы болды. Жергілікті ақ адамдар бұл нысанға қарсы күресті, бұл туралы 1916 жылғы 24 тамыздағы Мемлекеттік денсаулық сақтау кеңесінің хаттамасында тіркелген:
[Мүлікті сатып алу] келіссөздері жүріп жатқанда және ешқандай құжаттар рәсімделбеген кезде, Ивор қаласының азаматтарынан денсаулық сақтау бөліміне көптеген наразылық хаттар келіп түсті, олар мұндай мекеменің сол жерде орналасуына қатысты үлкен қарсылық білдірді. Комиссар Айворға барып, жағдайды басаңдатуға тырысты, бірақ нәтиже болмады. Азаматтардың бір бөлігі адвокат жалдаған, ал үлкен петициямен келген делегация комитет алдында қатты наразылық білдірді. Содан кейін Пьемонт санаторийі комитеті Вирджиния штатының Линчбург қаласындағы бір жерді қарастырды, бірақ одан да жауапкершілік күшейді. «Вирджиниядағы африкалық американдықтардың туберкулезге қарсы тәжірибесі» кітабында былай делінген: «Мұндай сатып алу туралы кез келген ой бірден тоқтатылды». 1917 жылы комитет Вирджиния штатының Берквилл қаласындағы жерді сатып алу туралы келіссөздер жүргізу үшін Барнс мырза есімді жылжымайтын мүлік агентін жалдады. Бұл жолы комитет Берквилл қаласының азаматтарынан санаторийді сол жерде салуға келісетіндігі туралы мәлімдемеге қол қоюды сұрады. Дегенмен, үшінші рет қарсылық туды. Адвокат Х. Х. Уотсон Берквиллде санаторий салуға қарсы болған азаматтар тобының атынан комитетке хат жазды. Кешігуге шыдамы жетпеген Мемлекеттік денсаулық сақтау басқармасы бұл жолы қарсылықты елемей, Берквиллде Пьемонт санаторийін салуға кірісті.
Күнделікті өмір
Герцтің айтуынша, "Пьемонттағы барлық нәрсе иерархиялық тәртіпке сай ұйымдастырылып, күнделікті қалыпқа енген". Науқастарды әр таңертең сағат 7:15-те таңғы асқа оятушы еді. Одан кейін олар түскі асқа дейін демалып, сағат 1:45-тен 4:00-ге дейін үнсіз уақыт өткізді, кешкі асын сағат 18:00-де жеп, сағат 21:30-да ұйықтайтын. Кейбір емделу жолында алға жылжыған науқастар күнінің белгілі бір уақытында жаттығулар жасады. Кәсіби емші науқастарды қолөнермен айналысуға жетекшілік етті. Кейбір науқастарға олар өнімді қоғамға оралғанда пайдалана алатын біліктер үйретілді. Науқастар апта сайын туберкулез туралы лекцияларға қатысуға міндетті болды. Оларға қақырыны дұрыс тастау және аурумен күресудің басқа да жақтары үйретілді. Пьемонт қызметкерлері олар өз үйлеріне оралып, басқа қара нәсілді адамдарға туберкулез туралы білім береді деп үміттенді.
Пьемонт санаторийінің туберкулезге қарсы медбикелік мектебі
Пиемонт санаторийінің туберкулездік медбикелік екі жылдық мектебі, қара нәсілді әйелдерге арналған, санаторий ашылғаннан кейін көп ұзамай құрылды. Бұл қара нәсілді әйелдерге туберкулездік медбикелік саласында арнайы сертификат алуға мүмкіндік берді; тіркелген медбике болу үшін Ричмондтағы Сент-Филипс ауруханасында үшінші жыл оқу қажет болды. Мектеп Екінші дүниежүзілік соғыстың ауруханалардағы қызметкерлердің жетіспеушілігіне байланысты дау тудырды. 1943 жылы Вирджиния губернаторы Колгейт У. Дарден кенже, ақ халаматтардың ауруханаларында жұмыс істеу үшін ақ персоналды босату мақсатында Пиемонтта толық қара қызметкерлерді жұмысқа алуды ұсынды. Бұл ұсыныс, ішінара, Пиемонттағы күтім сапасының төмендеуіне қатысты алаңдаушылықтарға байланысты қабылданбады.
Жабылу
1965 жылы нәсілдік сегрегацияның ыдырап бастағанын көрсететін айқын белгі ретінде Пьемонт санаторийі жабылып, бұрын тек ақ нәсілділерге арналған Блю Ридж санаторийіне қара нәсілді пациенттер қабылданды. 1967 жылы Бёрквилл мекемесі Пьемонт гериатриялық ауруханасына айналдырылды.