Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дәлдік, күш және жылдамдыққа негізделген ату спорты
Shooting sport based around precision, power, and speed
Практикалық атыс, сондай-ақ динамикалық атыс немесе әрекет атысы деп аталады, бұл атыс спортының бір түрі. Онда бәсекелестер белгілі бір ең төменгі қуат факторына ие ату қаруын қолдана отырып, дәлдік, күш және жылдамдық қағидаларын біріктіруге тырысады. Мақсаты – ең қысқа уақытта (немесе кейде белгіленген максималды уақыт ішінде) мүмкіндігінше көп ұпай жинау. Балл беру жүйелері ұйымдар арасында әртүрлі болғанымен, барлығы курс аяқталған уақытты өлшейді және дәл емес ату үшін айыптар салады. Курстар "кезеңдер" деп аталады және олар атысшылар тарапынан жеке-жеке орындалады. Әдетте, атысшы бірнеше позициядан қозғалып, атуы керек, кедергілердің үстінен немесе астынан, сондай-ақ беймәлім позициялардан атуы мүмкін. Стандартты жаттығулар немесе нысаналардың белгілі бір орналасуы жоқ. Курстар көбінесе атысшының шығармашылыққа және тапқырлыққа шақыру үшін жасалады, сондықтан жаттығуларды шешудің әртүрлі жолдары болуы мүмкін.
Practical shooting, also known as dynamic shooting or action shooting, is a set of shooting sports in which the competitors try to unite the three principles of precision, power, and speed, by using a firearm of a certain minimum power factor to score as many points as possible during the shortest time (or sometimes within a set maximum time). While scoring systems vary between organizations, each measures the time in which the course is completed, with penalties for inaccurate shooting. The courses are called "stages", and are shot individually by the shooters. Usually the shooter must move and shoot from several positions, fire under or over obstacles and in other unfamiliar positions. There are no standard exercises or set arrangement of the targets, and the courses are often designed so that the shooter must be inventive, and therefore the solutions of exercises sometimes vary between shooters.
Шығу тегі
Практикалық ату аң аулау және өзін-өзі қорғау үшін қару-жарақпен тәжірибе жасаудан пайда болды. Практикалық атуды зерттеушілер – халықаралық жеке тұлғалар, құқық қорғау органдарының қызметкерлері және әскерилер тобы болды, олар көбінесе бір-бірінен тәуелсіз жұмыс істеп, сол кездегі қабылданған техника, оқу тәсілдері және жабдықтар стандарттарына қарсы шықты. Бұл жұмыс көбінесе ресми қолдаусыз, тек өз мақсаттары үшін жүргізілді. Дегенмен, олардың алған білімдері полиция және әскери дайындыққа үлкен әсер етті. Кейбір мамандар 1862 жылы Лондонның Уимблдон қаласында басталған 100 метрлік жүгіріп атуды (running deer) алғашқы практикалық мылтықпен ату жарысы деп санайды. Басқа да белгілі мылтықпен жылдам ату іс-шараларына 1912 жылдан бері өткізіліп келе жатқан Stang shooting (stangskyting) және 1953 жылдан бері Нордикалық толық мылтық чемпионатының бөлігі болып табылатын Нордикалық жылдам ату (Норвегияда felthurtig, Швецияда sekundfält және Данияда sekundskydning деп аталады) жатады. 1900 жылдардың басында капитан Уильям Э. Фэрбэрн мен сержант Эрик А. Сайкс есімді екі британдық офицердің қатысуымен жауынгерлік атуда қолғаптарды тиімді пайдалану бойынша тәжірибелер жүргізілді. Қолғапты спорт түріне айналдыруға жасалған алғашқы әрекеттер Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын АҚШ-та жасалды, бірақ олар көп нәтиже бермеді. Калифорниядағы Биг Беар Лейк және басқа да жерлерде оқығандардың білгендерін сынау үшін жарыстар ұйымдастырылды, олар тез арада ерекше спортқа айналды, мұнда қатысушылар үнемі өзгеріп отыратын жағдайларға бейімделуі керек болды. Алғашқы ашық жарыс 1957 жылы Биг Беар Лейкте өтті. 1969 жылы Калифорниядағы жеке атысшылар мен клубтар Оңтүстік-Батыс Пистолет Лигасын құрды, ол бүгінгі күнге дейін практикалық атудың ең көне клубтарының бірі болып табылады. Бірінші IPSC World Shoot 1975 жылы Цюрихте, IPSC ресми түрде құрылғаннан екі жыл бұрын өтті. АҚШ азаматы Рей Чэпман әлемдегі алғашқы тапаншамен қару-жарақ шебері атанды. Келесі жылы, 1976 жылы IPSC Handgun World Shoot-та норвегиялық Ян Фосс алтын медальді жеңіп алды. 1976 жылдың 24 мамырында Колумбияда (Миссури штаты) өткен Колумбия конференциясында Халықаралық практикалық ату конфедерациясы (IPSC) ресми түрде құрылды, онда он төрт елден өкілдер қатысты. Джефф Купер бірауыздан алғашқы президент болып сайланды. 1974 және 1979 жылдар аралығында stridsskytterligaen (сөзбе-сөз – Жауынгерлік ату лигасы) Норвегиядағы IPSC атуының алғашқы үлгісі болды, 1979 жылы Норвегияның Практикалық ату қауымдастығы оның орнын басып, IPSC құрамына енді. Финляндия 1980 жылдардың басында Скандинавияда IPSC Rifle-ді дамытты, ал бұл тәртіп тез арада Норвегияға тарады, онда алғашқы жарыстар 1984 жылдың ақпанында Ставангерде өтті. Бастапқыда практикалық тапаншамен ату жарыстарына басымдық берілді. 1980 жылдары практикалық мылтық жарыстарын UKPSA және Combat Shotgun Society сияқты басқа ұйымдар да өткізді. UKPSA IPSC практикалық мылтық жарыстарын өткізді, ал NRA UK физикалық элементтерді қамтитын курстармен NRA практикалық мылтық жарыстарын өткізді. Бүгінгі таңда Ұлыбританияның Ұлттық қару-жарақ қауымдастығы (NRA) UKPSA-ның IPSC Shotgun-мен қатар Практикалық мылтық жарыстарын (PSG) өткізеді. АҚШ-та өткізілген алғашқы 3 қарулы жекпе-жектердің бірі 1979 жылы Миссуриде өткен Soldier of Fortune жекпе-жегі болды, бірақ бұл жарыстар USPSA немесе IPSC-мен байланысты емес. USPSA-ның бірінші көпұстақ чемпионаты 1990 жылы Иллинойс штатының Барри қаласындағы Пайк Адамс спортшылар альянсында (PASA) өтті, бірақ USPSA 2000 жылға дейін көпұстақпен толық уақыт айналыспады. Ал IPSC Еуропалық мылтық чемпионаты 1987 жылдың қазан айында Англияның Бисли қаласындағы Ұлттық ату орталығында, сол ату алаңында өткен жетінші IPSC Еуропалық тапанша чемпионатынан бірнеше күн бұрын өтті. Бастапқыда IPSC мылтық және мылтық жарыстары IPSC тапанша жарысы ережелерін қолдану арқылы жүргізілді, бірақ кейіннен шағын түзетулер енгізілді. Түзетулер кейінірек қосымша ережелерде ресмилендірілді, мысалы, UKPSA 1989 жылы қосымша мылтық және мылтық ережелер жинағын жариялады. 1996 жылдан бастап IPSC Shotgun және Rifle ережелері IPSC Handgun ережелерінен бөлек, жеке ережелер жинағында жарияланды.
Practical shooting evolved from experimentation with firearms for hunting and self defense. The researchers of what were to become practical shooting were an international group of private individuals, law enforcement officers, and military people generally operating independently of each other, challenging the then accepted standards of technique, training practices, and equipment. The work was, for the most part, conducted for their own purposes without official sanction. Even so, what they learned has had a great impact on police and military training forever. Some consider the previous Olympic event 100 meter running deer as the first practical rifle shooting competition, which originated in Wimbledon, London in 1862. Other notable rifle speed shooting events are Stang shooting (stangskyting) which has been arranged since 1912, and Nordic field rapid shooting (called felthurtig, sekundfält and sekundskydning in Norway, Sweden and Denmark, respectively) which has been a part of the Nordic Fullbore Rifle Championship since 1953. Around 1900, efforts were done to develop more effective uses of handguns in combat shooting, mainly through experiments by two Britons, Captain William E. Fairbairn and Sergeant Eric A. Sykes. The first known attempts at developing practical shooting as a handgun sport were done in the U. S. before the Second World War, but the attempts resulted in little. at Big Bear Lake, California and other places. Competitions were set up to test what had been learned, and they soon grew into a distinct sport, requiring competitors to deal with constantly changing scenarios. The first public competition was at the Big Bear Lake in 1957. In 1969, the South West Pistol League was formed by individual shooters and clubs from California, which to this day is one of the oldest clubs for practical shooting. The first IPSC World Shoot was held in 1975 in Zurich, about two years before IPSC was formally founded. Ray Chapman from the U. S. became the first ever world class practical pistol champion. The next year, the 1976 IPSC Handgun World Shoot followed with Jan Foss from Norway taking gold. On 24 May 1976 the International Practical Shooting Confederation was formally founded at the Columbia conference in Columbia, Missouri, with representation in fourteen nations. Jeff Cooper was unanimously chosen as the first president. Between 1974 and 1979, stridsskytterligaen (literally the Combat Shooting League) had been the forerunner of IPSC shooting in Norway, until the Norwegian Association for Practical Shooting took over and was incorporated into IPSC in 1979. Finland pioneered IPSC Rifle in Scandinavia in the beginning of the 1980s, and the discipline soon spread to Norway where the first competitions were held in Stavanger February 1984. and initially focused on practical handgun competitions. In the 1980s, practical shotgun competitions were held both by UKPSA as well as another organisation known as the Combat Shotgun Society. UKPSA also held IPSC practical rifle competitions, while the NRA UK has held a separate discipline known as NRA Practical Rifle competitions with courses usually including physical elements. Today, the NRA UK also holds Practical Shotgun competitions (PSG) alongside the IPSC Shotgun of UKPSA. One of the first 3 Gun matches to be held in the United States was the Soldier of Fortune matches held in 1979 in Missouri, but these matches were neither associated with USPSA nor IPSC. The first USPSA Multigun Championship was held in 1990 at Pike Adams Sportsmen's Alliance (PASA) in Barry, Illinois, but USPSA did not take on multigun full time until around 2000. and the first IPSC European Shotgun Championship was held in October 1987 at the National Shooting Centre in Bisley, England, a couple of days before the seventh IPSC European Handgun Championship at the same shooting range. In the beginning IPSC Shotgun and Rifle competitions were run using the IPSC Handgun Competition Rules with small adjustments. Adjustments were later formalized in supplementary rulebooks, e. g. UKPSA published a supplementary Rifle and Shotgun rulebook in 1989. Since 1996 IPSC Shotgun and Rifle rules have been published in standalone rulebooks separate from the IPSC Handgun rules.
Ұйымдар
1976 жылы «практикалық ату» деп аталатын спортқа қызығушылық танытқан халықаралық топ Колумбияда (Миссури штаты) кездесті. Осы кездесуден Халықаралық практикалық ату конфедерациясы (IPSC) құрылды. 1984 жылы IPSC-нің АҚШ аймағы ретінде Америка Құрама Штаттарының практикалық ату қауымдастығы (USPSA) тіркелді. IPSC жарыстарының көп жылдық тарихынан кейін, кейбір атушылар, оның ішінде бастапқы негіздеушілердің де арасында, IPSC-ге наразылық білдірді, себебі бәсекеге қабілетті болу үшін арнайы жабдықтар қажет болды деген пікір тарады. 1996 жылы Халықаралық қорғаныс тапаншасы қауымдастығы (IDPA) практикалық атуды қорғаныс тапаншасының бастапқы қағидаларына қайтару мақсатымен құрылды. Осы бөліністен кейін USPSA жабдықтардың түрі мен модификациясына қатысты әртүрлі шектеулермен жарыс «дивизияларын» енгізді, соның ішінде IDPA ережелеріне ұқсас «Өндіріс» дивизиясы да болды. Бүгінде USPSA және IDPA жарыстары АҚШ-та практикалық тапаншамен атудың ең танымал түрлерінің бірі болып табылады, олардың тиісінше 25 000-нан астам және 11 000-нан астам мүшесі бар. 1977 жылы Ұлыбританияда практикалық тапаншамен атуды дамыту және реттеу үшін UKPSA құрылды, ол IPSC-нің Англиядағы өңірлік бөлімшесі болды. Бұл қауымдастық өте танымал болды, практикалық ату қауымдастығында халықаралық деңгейде құрметке ие болды және көптеген ұлттық, еуропалық және халықаралық жарыстарды өткізді. Ұлыбританияда 1997 жылы қару-жарақ заңнамасына енгізілген өзгерістерге қарамастан, бүгінгі таңда практикалық ату әлемдегі екінші ең танымал нысанаға ату спорты болып табылады және қазіргі кезде ең қарқынды дамып жатқан спорт түрлерінің бірі. Ұлыбританияда тапаншамен атуға тыйым салынғаннан кейін көптеген ату түрлері қатты зардап шекті, себебі қатысу мүмкіндігінен айырылды. Тапаншаға тыйым салынғаннан бері практикалық саптық ату үлкен танымалдыққа ие болды, жыл сайын көптеген деңгейлік жарыстар өткізіледі және Еуропалық практикалық саптық ату чемпионатына көптеген қатысушылар тіркеледі.
In 1976, an international group of enthusiasts, interested in what had become known as "practical shooting", met in Columbia, Missouri. From that meeting came the International Practical Shooting Confederation (IPSC). In 1984, the United States Practical Shooting Association (USPSA) was incorporated as the US Region of IPSC. After many years of established IPSC competition, some shooters, including some of the original founders, became dissatisfied with IPSC, as more specialized equipment was allegedly required to remain competitive. The International Defensive Pistol Association (IDPA) was formed in 1996 with the aim of returning to the defensive pistol roots of practical shooting. Soon after this split, the USPSA devised a series of competition "divisions" with varying limits on type and modification of equipment, including a "Production" division with rules similar to the IDPA's regulations. Today USPSA and IDPA matches are two of the most popular forums of practical handgun shooting in the United States, with more than 25,000 and 11,000 members respectively. In 1977 the UKPSA was formed to promote and regulate practical pistol shooting in the UK, and became England's regional affiliate of the IPSC. The association proved very popular, gaining international respect within the practical shooting community, and hosted many National, European and International competitions. Despite the 1997 Firearms Amendment Act in the UK, worldwide practical shooting is currently the second most popular international target shooting discipline and now the fastest growing. Most pistol shooting in the UK suffered severely after the handgun ban, which wiped out many shooting disciplines by removing the ability to participate. Practical shotgun has gained much popularity since the handgun ban, with numerous graded matches each year, and large entries to the European Practical Shotgun Championships.