Кіріспе

Жапон саясаткері (1939–2016)
Жапондық Либералды-демократиялық партия (Жапония)

Коичи Като (加藤 紘一) – Либералды-демократиялық партияның жапон саясаткері, 1972 және 2012 жылдар аралығында Ұлттық диетадағы Өкілдер палатасында 13 рет депутат болып сайланды. Като Ямагата префектурасының бірнеше округтерінен сайланды және 1984 жылдан 1986 жылға дейін Жапония қорғаныс агенттігінің директоры, ал 1991 жылдан 1992 жылға дейін Бас министрлік хатшысы қызметтерін атқарды. Като премьер-министрлер Масаёси Охира, Зенко Сузуки және Киичи Миязавамен байланысты LDP-нің Кочикай фракциясының жетекші мүшесі болды. Като 2012 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлауда мандатын жоғалтты, ал оның қызы Аюко Като 2014 жылғы жалпы сайлауда сол мандатқа сайланды.

Ерте өмір

Като 1939 жылғы 17 маусымда Нагоя қаласының Хигаси ауданында дүниеге келді және Ямагата префектурасының Цуруока қаласында өсті. Оның әкесі, Сейзо Като, 1946 жылдан бастап Цуруока қаласының мэрі болып қызмет еткен, ал 1952 жылы Өкілдер палатасына сайланып, 1965 жылға дейін бес мерзім бойы қызмет еткен саясаткер болды. Токио университетін бітірген соң Като 1963 жылы Сыртқы істер министрлігіне қабылданып, Тайбэй және Вашингтон қалаларындағы Жапон елшіліктерінде жұмыс істеді. 1967 жылы Гарвард университетінде магистр дәрежесін аяқтады. Гонконгтағы дипломаттық қызметін жалғастырғаннан кейін, ол Сыртқы істер министрлігінің Қытай істері жөніндегі бюросында кеңесші болып Жапонияға оралды. Сыртқы істердегі тәжірибесінің арқасында ағылшын және қытай тілдерін жетік меңгерді, сонымен қатар Қытаймен қарым-қатынасқа деген қызығушылығын сақтап қалды.

Саяси мансап

Като алғаш рет 1972 жылы Ұлттық диетке Либералды-демократиялық партияның (ЛДП) мүшесі ретінде сайланды, өзінің туған Ямагата аймағын өкілдік етті және 2002 жылдың сәуіріндегі жанжалға байланысты отставкаға кеткеннен кейін 19 айлық үзілістен басқа, 2012 жылға дейін осы аймақты үздіксіз өкілдік етті. Като ЛДП-нің Kōchikai (бұрын Ōhira деп аталған) фракциясымен байланысты болды, ол үш жапон премьер-министрін – Масаёши Ōhira, Зенко Сузуки және Киичи Миязаваны өндірді. Осы фракцияның күші Катоға мансаптық өсуге кең мүмкіндік берді және ол 1980-ші жылдар мен 1990-шы жылдардың басында бірнеше министрлік лауазымдарда қызмет етті. 1984 жылдан 1986 жылға дейін ол Жапония қорғаныс агенттігінің директоры болды. 1992 жылы ол ЛДП-нің Бас хатшысы болып сайланды, партияның дәстүрлі үстемдігі күйреуге бет алған кез еді.

YKK және 2000 жылғы көшбасшылық мәселесі

Кәто әрқашан ерекшеленетін тұлға ретінде танылған, Каифу үкіметі кезінде Таку Ямасаки және Дзүничиро Коидзуми сияқты екі жас ЛДП реформаторымен байланыс орнатты. Үшеуі өздерінің тегінің бас әріптерімен «YKK» деп аталды. Алғашқыда үштік жаңа буын ЛДП көшбасшыларына қарай фракцияларын бұруға және парламенттегі ескі гвардияны ығыстыруға келісті. 1991 жылы Миязаваның (сол кезде Кәтоның өзінің фракциясының жетекшісі) сайлануымен YKK партия ішінде үлкен бедел мен билікке ие болды. Миязава дәуірінен бастап YKK ЛДП-дегі бағытқа қарсы фракцияның күш орталығын білдірді. Үш көшбасшы да 1990 жылдары партия басшылығына бірнеше рет үміттү, бірақ сәттілікке жете алмады. 1998 жылы Кәто Миязавадан кейін Кочикай фракциясының жетекшілігін қабылдады. 2000 жылдың мамырында премьер-министр Кейзо Обучидің күрт ауырып қайтысынан кейін Кәто ЛДП басшылығына таласпады, себебі партияның қайғысы кезінде ішкі тартыс дұрыс болмайды деп санайтын. Алайда, қараша айына қарай реформалардың баяу жүргеніне және Мори үкіметінің жағымсыз бейнесіне наразы болған Кәто әрекет жасады. Оппозициялық партиялармен кеңескеннен кейін Кәто өзінің және Ямасаки фракцияларының қолдауымен Мориге қарсы сенімсіздік дауысы парламентте қабылданатынын түсінді. Кәтоның бұл дауыс беру туралы хабарламасына қоғамдық реакция жақсы болды, Моридің мақұлдау рейтингісі 30%-ға дейін төмендеді. Алайда, сол кездегі ЛДП Бас хатшысы Хирому Нонака Моридің жақтасы болды. Нонака партиялық тәртіпті күшейтіп, Мориге қарсы дауыс берген ЛДП мүшелерін партиядан шығарумен қорқытты, және оның бұл әрекеті нәтижесін берді: Кәтоның қолдауы тіпті өз фракциясында да азайды. Кәто және оның қалған жақтастары, жеңіске жете алмайтындарын білгендіктен, беделді сақтау үшін сенімсіздік дауысынан бас тартты. Дегенмен, Кәто мен Ямасакинің қоғамдық ұятқа ұшырауына жол берілді. Кәтоның бүлігінің салдары апатты болды, өйткені оның фракциясының үлкен бөлігі бөлініп, парламенттегі оның ықпалын әлсіретті. Бастапқыда Мориді құлатуды қолдаған қоғамдық пікір енді оның сәтсіздігі үшін Кәтоны кінәлады. Оппозициялық партиялар оның ЛДП-дан айырылуға дайын еместігіне наразы болды. Кәто мен Ямасаки екеуі де премьер-министрлікке үміткер деп есептелген, бірақ Мори ісінен кейін беделдерін жоғалтқандықтан, мүмкіндіктерін жоғалтты. Кәтоның бүлігінен кейін Нонаканың отставкаға кетуі Моридің орнын басатын адамның жолын ашты. 2001 жылдың қарашасындағы оқиғалардан зардап көрмеген YKK-ның жалғыз мүшесі Дзүничиро Коидзуми ақыры ЛДП-нің бақылауын алды. Кәто мен Ямасаки сәтсіздікке ұшырағанмен, YKK-ның реформалық, бағытқа қарсы идеалдары жапон саясатының алдыңғы қатарына шығып, Кәто мен оның көзқарастарын растады.

Като және Ичиро Озава

Катоның Танака/Такешита фракциясының бағытындағы реформаның жақтаушысы Ичиро Озавамен қарым-қатынасы кейде шиеленісетін. 1993 жылы Озава партиядан бөлініп, LDP-де қалудың орнына Жапония Жаңару партиясын құрды. Бұл көптеген адамдар, Катоның өзі де, қастыққа шығу деп қарады. 2000 жылы Като ұқсас жағдайға түскенде, оппозициядағы ықпалды мүмкіндікке қарамастан, партия адалдығын таңдады. 90-жылдардың соңында LDP Озаваның Либералдық партиясымен бірігуді қарастырғанда, Като Озаваны LDP қатарына қайтаруға қарсы болды. Като мен Озава экономикалық және саяси реформалар бойынша ұқсас көзқарастарына қарамастан, көбінесе жау ретінде суреттеледі (сыртқы саясатта Като Озавадан аздап салмақтырақ, Жапония үшін сақтықпен жүргізілетін халықаралық рөлді жақтады).

Скандалдар

Като өзінің саяси мансабында жапон саясатындағы бірнеше даулы оқиғаларға қатысты. 1980 жылдардың соңында "Рекрут" ісіне қатысқандығы үшін оның беделі бірнеше жылға нөқетке түсті. 2002 жылы ол салықтан қашу, пара алу және саяси қаражатты заңсыз пайдалануға қатысты үлкен даудың ортасында болды. Оның хатшысы Сабуро Сато Катоға қол жеткізуге ниеттенген компаниялардан мемлекеттік тапсырыстар алу үшін "Като тұтыну салығын" жинап отырды. Сато сондай-ақ 100 миллион иен салықтан жасырған. Като осы іске қатысқан жоқ деп мәлімдегенімен, оның кеңсесінде мұндай кең ауқымды жемқорлық оның білуісіз болды деп ойлаушылар аз болды. Кейіннен ол саяси мақсаттағы қаражатты Токиодағы пәтерін жалға алуға жұмсағаны анықталды. Осы фактілерге тап болғаннан кейін ол көп кешікпей отставкаға келу туралы талаптарға бойысқан. 2003 жылдың қарашасында Като скандал басылғаннан кейін саясатқа қайта оралып, тәуелсіз депутат ретінде Диетке келді және LDP-ге жоғары лауазымды мүше ретінде қайта қосылды.

Үй өртенуі

2006 жылдың 15 тамызында Катоның Цуруокадағы үйі мен кеңсесі Екінші дүниежүзілік соғыста Жапонияның капитуляциясының 61 жылдығы күні толығымен өртеніп кетті. Оқиғаның салдарынан жасалған өрт екені анықталды және басты күдіктінің 2006 жылдың қыркүйек айында айыпталуы күтілуде. Хабарға сәйкес, күдіктінің жолдан тыс оңшыл ұйыммен байланысы болған және ол Катоның сол кездегі премьер-министр Дзүничиро Коидзумидің Ясукуни қасиетті орнына сапарына сын айтқандығы үшін үйіне өрт қойған.

Зейнеткерлік

Като 2012 жылғы желтоқсандағы жалпы сайлауда Ямагата облысының 3-сайлау округінен Джуичи Абэге, тәуелсіз кандидат және Саката қаласының мэріне жеңіліп, саяси мансабынан қанағаттанды.

Өлім

Като 2016 жылдың 9 қыркүйегінде Токиодағы ауруханада пневмониядан көз жұмды.