Кіріспе

Көбінесе киноларда аспан қырғыштардың әсерлі келбеті мен күшті символикасы үшін олар көрсетіледі. Олар билік пен күш сезімін ұғындырады – ескі фильмдер мен телешоуларда жиі кездесетін сюжет аспан қырғыштың сыртқы көрінісімен басталып, дауыспен айтылатын әңгіме магнаттың немесе қылмыс жетекшісінің сәнді кеңсесінде жалғасады. Аспан қырғыштардың қатаң қауіпсіздігі және қаланың қалған бөлігінен оқшауланғандығы оларды кепілге алу, қарақорлық және өрт сияқты драмалық дағдарыстар мен қиын жағдайлар үшін өте қолайлы етеді. Апаттық фильмдерде де аспан қырғыштар мен басқа да ірі ескерткіштер маңызды рөлде ойнайды, олар табиғат күшінің немесе жауапкерлердің күшін көрсету үшін қиратылады.

Нағыз көкжиектер

Бұл фильмдерде өздерінің ролімен ерекше көзге түсетін нақты көкжайлардың тізімі, олар салыныс уақыты бойынша реттелген. (Сондай-ақ қараңыз: көкжайлар тізімі.)

Эмпайр Стейт Билдинг (Нью-Йорк қаласы, 1931)

Бұл ғимаратты алып маймыл Кинг Конг 1933 жылғы аттас фильмде және оның 2005 жылғы қайта түсірілімінде өрлеп шықты. "Тәуелсіздік күні" (1996) фильмінде оны шетелдік кеме қиратты. "Джеймс пен Гигант Персик" фильмінде де Эмпайр Стейт Билдингті көруге болады. "Сиэтлдегі ұйқысыз" фильмінде Эмпайр Стейт Билдингтің бақылау алаңы маңызды рөлде бейнеленген. Энди Уорхолдың "Empire" фильмінде ғимарат түнгі уақыттағы сегіз сағат бес минуттық үздіксіз кадрда көрсетілген.

Etihad Towers (Абу-Даби 2011)

"Фуриус 7" фильмінде көптеген әрекетке толы сахналар осы жерде түсірілген.

Дүниежүзілік сауда орталығы (Нью-Йорк қаласы, 1973)

1973 жылғы "Godspell" фильмінің "All For the Best" әнінде жиі қолданылған. 1976 жылғы "Кинг Конг" фильмінің қайта түсірілімінде Кинг Конг оны өрлеп шықты. "Метеор" (1979) фильмінде метеор сынығы тигеннен кейін жарылып құлады. "Нью-Йорктан қашу" (1981) фильмінде Snake Plissken оны уақытша ұшу-қону жолағы ретінде пайдаланды. Нью-Йорк тауар биржасының 4-ші Дүниежүзілік сауда орталығындағы сауда залы "Trading Places" (1983) фильмінің кульминациялық сахнасы болды. "Оливер және компания" (1988) фильмінің бастапқы және соңғы кадрларында бейнеленген. "Крокодил Данди" (1986) фильмінде Мик Дандидің Нью-Йоркке келген кезінде Су Чарлтон түсірген суреттерде Дүниежүзілік сауда орталығының шатыры көрінеді. "Үйде жалғыз 2: Нью-Йоркте жоғалған" (1992) фильмінде Кевин Маккаллистер саяхаттап жүргенде ғимараттың жанынан өтеді. "Die Hard with a Vengeance" (1995) фильмінің әртүрлі сахналарында көрінеді. "Armageddon" (1998) фильмінде метеорлық жаңбырдан және "Deep Impact" фильміндегі мұхит толқынынан (кометаның соққысынан) ауыр зақымдар алды. "Read or Die" (2001 мамыр) фильмінде құлап бара жатқан тікұшақтан секіріп түсілді. "Men in Black II" (2002) фильмінің соңғы кульминациялық сахнасының бастапқы орны Дүниежүзілік сауда орталығының шатыры болды, бірақ 2001 жылғы 11 қыркүйектегі шабуылдан кейін, продюсерлер көріністі Нью-Йорктегі "қалыпты" шатырмен қайта түсіруге шешім қабылдады. Стивен Спилбергтің "Munich" (2005) фильміндегі соңғы минуттарда екі адам Нью-Йорк қаласының көкжиегінің фонында келе жатыр. Оқиға Дүниежүзілік сауда орталығы құлағанға дейін болғандықтан, Нью-Йорк аспанына Дүниежүзілік сауда орталығының цифрлық бейнесі қосылды. 2006 жылғы "World Trade Center" фильмінде Дүниежүзілік сауда орталығы көрсетілген, бірақ анимацияланған (немесе 9/11-ге дейінгі суреттермен жасалған). Ғимарат 2008 жылғы "Оскар" жүлдесін жеңіп алған "Man on Wire" деректі фильмінің түсірілім алаңы болды, онда арқанмен жүруші Филипп Петиттың 1974 жылы екі мұнара арасындағы қауіпті саяхаты туралы айтылады. Сондай-ақ, Роберт Земекистің 2015 жылғы 3D американдық "The Walk" фильмі де осы жерде түсірілді. "Gangs of New York" (2002) фильмінің соңында 19 ғасырдан қазіргі уақытқа дейінгі уақыттың өтуін көрсететін сахнада мұнаралар көрінеді. "Remember Me" (2010) фильмінде мұнаралар маңызды рөл атқарады.

Chrysler ғимараты (Нью-Йорк қаласы, 1930 жыл)

Q (1982) қаласындағы қанатты жылан Кетцалькоатлдың қонысы. "Мұңғыстың Валентинінде" маңызды орын алған. АҚШ әскери күштері "Годзилла" (1998) фильмінде оны кездейсоқ қиратты. "Армагеддон" (1998) фильмінде метеориттің соққысынан жойылды. "Фантастикалық төртеу: Күміс серфингшінің көтерілісі" (2007) фильмінде Күміс серфингші одан ұшып өтті.

Метлайф ғимараты (Нью-Йорк қаласы, 1963)

Тек мен Ларф (1968) фильмінің басында Pan Am ғимараты ретінде көрсетілген, ал тікұшақ алаңы кейіпкерлердің қашуына да пайдаланылған. Годзилла (1998) фильмінде ғимараттың ішінде үлкен саңылау қалдырып, Годзилла оны бірінші болып қиратқан. Кейіннен Knowing (2009) фильмінде Жерді жойған күн жарқыны салдарынан қайтадан қиратылды.

Капитолий рекордс ғимараты (Лос-Анджелес, 1956)

Голливудтың ерекше нысаны, ол «Жер сілкінісі», «Тәуелсіздік күні» және «Ертеңгі күннен кейін» сияқты блокбастерлерде жиі қиратылады. «Ханкок» фильмінде басты кейіпкер ашылу сахнасында ғимараттың ең биік нүктесін машинамен тесіп өтеді.

Сансет Вайн Тауэр (Лос-Анджелес, 1966)

2001 жылы өрттен зақымданған мұнара кейіннен қайта жаңғыртылып, пәтерлерге айналдырылды. "Көтеріліс шарабы" мұнарасы 1974 жылғы "Зілзала" фильмінде ерекше көзге түсіп, "Зілзала мұнарасы" деген лақап атын алды. Дегенмен, фильмде ол 30 қабаттан тұратын ғимарат ретінде көрсетілген, ал іс жүзінде оның 20 қабаты ғана бар.

Монпарнас тур (Париж 1973)

Француздық "Die Hard" пародиасы "La Tour Montparnasse Infernale" (2001) фильмінде террористер басып алды. Атауы "The Towering Inferno" фильміне (келесі бөлімдегі "Glass Tower" деп аталатын) пародия болып табылады.

Екі халықаралық қаржы орталығы (Гонконг 2003)

Лара Крофттың «Тomb Raider: The Cradle of Life» (2003), «The Dark Knight» (2008), «New Police Story» (2004) және «Rush Hour 2» (2001) фильмдерінде ойнады.

Petronas қос мұнарасы (Куала-Лумпур, 1998)

"Қоқымақ" (1999) фильміндегі тамаша ұрлықтың оқиғасы орын алады. Бұл оқиға Болливудтың "Дон" фильмінің маңызды түсірілім орны ретінде пайдаланылған. "Тәуелсіздік күні: Жаңару" фильмінде бұл мұнаралардың шетелдік жаулап алушылар тарапынан Лондон мұнарасы көпіріне құлатылып жатқаны көрсетіледі, сонда кейіпкер: "Олар маңызды нысандарды жақсы көреді" деп айтады.

Джон Хэнкок орталығы (Чикаго, 1988)

"Польтергейст III" (1988) фильміндегі паранормальды оқиғалардың негізгі оқиғасы орын алатын жер. Фильмде менеджер – Брюс Гарднер (Том Скеррит), Кэрол Энннің (Хетер О'Рурк) ағасы. Пастор Генри Кейн (Натан Дэвис) оны көкжайға (көкжиекке) ілесіп келеді, онда оның үлесті қорқыныштары қайта басталып, Кэрол Эннді қорқытады.

Тайбэй 101 (Тайбэй 2004)

2004 жылға дейін халықаралық маңызы бар фильмдерде көрсетілмесе де, жергілікті туындыларда Тайбэйдің кез келген пәтерінен Тайбэй 101 көрінетіні Эйфель мұнарасы сияқты танымал клишеге айналып келеді.

Терминал мұнарасы (Кливленд 1930)

Major League, The Fortune Cookie (1966), Proximity, The Deer Hunter (1978), A Christmas Story (1983) және Antwone Fisher (2002) фильмдерінде ойнаған.

BP мұнарасы (Кливленд 1985)

2004 жылғы "Огайодағы О" фильмінде Паркер Позидің кейіпкерінің кеңсесі BP мұнарасында орналасқан. Фильмде Ки Тауэр, Терминал Тауэр және Кливленд Браунс стадионы да көрініс береді.

U.S. Bank Tower (Лос-Анджелес, 1990 жыл)

"Тәуелсіздік күні" (1996) фильміндегі шетелдік кемелер бұзған алғашқы ғимарат. "Ертеңнен кейінгі күн" (2004) фильмінде дауылмен қатты зақымдалды. 2012 (2009) жылы қала, АҚШ Банк мұнарасымен бірге, 10 балдық немесе одан жоғары магнитудалы жер сілкінісінен қирады.

Риалто мұнарасы (Мелбурн 1986)

"Адамдық жұлдыз" (2007) фильмінде көрсетілген. Адамдық жұлдыз билік органдарынан қашу үшін тік көтеріле мұнарамен жоғары қарай шабады.

Сидней мұнарасы (Сидней 1981)

Жапондық "Годзилла: Соңғы соғыс" фильмінде Зилла монстрымен жойылды. Сондай-ақ, 2005 жылы шыққан Hallmark-тың "Супернова" фильмінде метеорлармен де жойылды. 1995 жылғы "Mighty Morphin Power Rangers: The Movie" фильмінде Angel Grove обсерваториясы ретінде бейнеленді.

Бурдж Халифа (Дубай 2010)

"Миссия: Мүмкін емес" фильмінің бір бөлігі осы жерде түсірілген. Фильмде Том Круздың Итан Хант кейіпкері ғимараттың серверіне қол жеткізу үшін сырттан 11 қабатқа дейін көтеріледі. "Тәуелсіздік күні: Жаңару" фильмінде Бурдж-Халифа, көптеген басқа ғимараттармен бірге, шетелдіктердің аналық кемесінің антигравитациялық тартылысы арқылы Лондонға лақтырылып жатыр.

Вулворт ғимараты (Нью-Йорк қаласы, 1913 жыл)

Вулворт ғимараты – құпия жарылысқа жақын орналасқан ғимараттардың бірі және 2008 жылғы "Кловерфилд" фильміндегі жаратылыс бұзған алғашқы құрылыс еді. Басты кейіпкерлер оның құлауы кезінде болған ондаған адамның арасында еді. Бұл ғимарат 2007 жылғы Disney фильмі "Enchanted" ("Баянды әлем") фильмінің соңғы бөлігінде де көрінеді, онда басты кейіпкерлер ғимараттың шатырында костюмді гала-кеште Андаласияның зұлым ханымымен кездесіп, оларды ғимараттың төбесіне алып кететін айқасқа түседі. Вулворт ғимаратының шпиліндегі нео-готикалық элементтер (архитектор Касс Гилберт салған) түнгі айқас кезінде де көзге түседі, оған айналған зұлым патшайым мен басты кейіпкерлер қатысады. Баз Лурманның "Ұлы Гэтсби" (2013) фильмінде Ник Карравей Chase компаниясы үшін қор брокері ретінде осы ғимаратта жұмыс істейді. Фильмнің басында ғимараттың шатырынан төмен қарайтын әсем кадр көрсетіледі.

Уиллис мұнарасы (Чикаго, 1973)

Феррис Бюллердің демалыс күні (1986), I, Robot (2004) (2035 жылы жаңа үшбұрышты антенналарымен), The Dark Knight (2008), Transformers: Dark of the Moon (2011), Man of Steel (2013), Divergent (2014), Jupiter Ascending (2015) және Rampage (2018) фильмдерінде пайда болады.

Бір Канада алаңы (Лондон 1991)

G:MT Гринвич орта уақыты (1999) фильмінде пайда болады, онда ол «Канарлық кемежай» деген танымал атымен айтылады. «28 аптадан кейін» (2007) фильмінде де жиі кездеседі, мұнда мұнара мен оның төңірегіндегі Доклендс аймағы пост-апокалиптикалық қорқыныш триллерінің негізгі түсірілім орындарының бірі болып табылады. Сол жылы «Гарри Поттер және Феникс ордені» фильмінде де көрсетілді, онда Гарри және Феникс орденінің бірнеше мүшелері фильмнің басында Гриммольд үйіне бет алғанда One Canada Square-дің жанынан ұшып өтеді. «Mission: Impossible – Ghost Protocol» (2011) фильмінде One Canada Square ғимараты ХВҚ штаб-пәтері ретінде бейнеленген. Әртүрлі кадрларда One Canada Square көрсетілген, соның ішінде Итан Ханттың ғимараттың сыртына өрмелеген кадрлары да бар.

Шығармадағы көкжиектер

Бұл фильмдерде (оның ішінде танымал ғылыми фантастика мен қиял-фантастика) маңызды рөл атқаратын, түсірілімнің хронологиялық тәртібімен реттелген, аталған ойдан шығарылған қалың қабатты ғимараттардың тізімі. Кейде нақты ғимараттар олардың орнына түсіріледі, ал кейде олар күрделі миниатюралық модельдер арқылы жасалады.

Жаңа Вавилон мұнарасы (Метрополис)

Фриц Лэнгтің "Метрополис" (1927) фильміндегі готикалық аспан қызыл көкжайларының ең бастысы. "Метрополис" қаласының көрінісі Лэнгтің Манхэттенге жасаған сапарынан шабыттандырылған және бұл өз кезегінде "Блэйд Раннер" және "Қараңғы қала" сияқты бірнеше антиутопиялық ғылыми-фантастикалық фильмдерге әсер етті.

Сикост Ұлттық банкі ғимараты (Нью-Йорк қаласы)

Бұл 100 қабаттан тұратын, Эмпайр Стейт Билдингінен шабыттанған мұнара "Аспанкерлер жаны" (1932) фильміндегі билік күресінің ортасы болып табылады, себебі қатыгез банкир Дэвид Дуайт бұл аспан қыртысын толық бақылауға алуға тырысады.

Уайнанд ғимараты (Нью-Йорк қаласы)

Компромисссіз, объективист сәулетші Говард Роарк салған, ол Айн Рэндтің "Шығанақ" (1949) романының киноадаптациясында бейнеленген. Әлемдегі ең биік ғимарат – бұл Роарк амбициясының жемісі, "адамның еркі көзбен көрінетіндей" болған нәрсе.

Шыны мұнарасы (және теңдесі жоқ ғимарат) (Сан-Франциско)

Бұл 138 қабатты кеңсе/тұрғын үй мұнарасы, жаңа "дүниедегі ең биік ғимарат", 1974 жылғы "The Towering Inferno" фильмінің түсірілім алаңы болып табылады. Фильмде ғимараттың пентхаусының ашылу салтанатындағы қонақтар, нашар сымдардың салдарынан болған өрттен қашып құтылуға тырысады. "Теңдесі жоқ ғимарат" – фильмде мұнараның ең жақын және ең биік көршісі ретінде бейнеленген құрылым. "Дүниедегі ең биік" идеясы фильмнің негізінде жатқан екі романның да мазмұнында кездеседі және бұл идея, иронияға толы жайт, фильмнің шығуынан бір жыл бұрын салынған Нью-Йорктегі Әлемдік сауда орталығынан шабыт алды. Цифрлық CGI кеңінен қолданылғанға дейін түсірілген "Шыны мұнара" шындығында жарты дюйм және бір дюйм масштабты модельдердің сериясы болды. Миниатюралардың құны 1,110,000 долларға жетті, ал ең биігі 70 фут биіктікте болды, төрт бағытта бекітіліп, Калифорния штатының Малибу қаласындағы Twentieth Century Fox Ranch-тағы Серсен көлінің бетон еденіндегі көк экранға түсірілді. Сол сияқты, экшн-көріністерді жақыннан түсіру үшін осы нысанда ғимараттың бес қабаты толық масштабта салынды. Ғимараттың аты "The Glass Inferno" фильміндегі "The Glass House" және "The Tower" фильміндегі "The World Tower" атауларының біріктірілген нұсқасы.

Tyrell корпорациясының штаб-пәтері (Лос-Анджелес)

Ішіне қарай көлбеу мұнаралармен қоршалған, қиылған пирамида пішінді алып құрылым Ридли Скоттың "Блэд-Раннер" (1982) фильміндегі қала көрінісіне басымдық етеді. Футуристикалық қала Дүниежүзілік сауда орталығының биіктігі қалыпты жағдайға айналған, жүздеген қабатты ғимараттармен толы, ал Тиреллдің пирамидасы Дүниежүзілік сауда орталығынан алты немесе жеті есе биік және кемінде жүз есе массивті. Басты кейіпкер Деккард өзінің 97-ші қабатындағы қарапайым ғимаратта тұрады.

Накатоми Плаза (Лос-Анджелес)

"Ди Хард" (1988) классикалық фильмінде террористер басып алған 31 қабатты ғимарат. Бұл ғимарат шын мәнінде 34 қабатты Fox Plaza, 20th Century Fox компаниясының Лос-Анджелестегі штаб-пәтері. Ішкі түсірілімдердің көп бөлігі (лобби мен шатырынан басқа) жақын жердегі Fox студиясында түсірілген. Осы және басқа да ойдан шығарылған ғимараттардың (мысалы, 1993 жылғы "Күннің шығуы" фильміндегі Накамото мұнарасы сияқты) жапонша атаулары 1980-ші жылдардағы жапон корпорацияларының әлемдік экономика мен жылжымайтын мүлікті басып алады деген көзқарасқа қызықты үңілуді ұсынады, әсіресе Mitsubishi компаниясының еншілес фирмасы Рокфеллер орталығын сатып алғаннан кейін (1989 жылы аяқталды). Шындығында, мұндай иеліктен шығулар өте сирек болды және АҚШ-тағы көкжайлардың көбі жапон корпорацияларының құрметіне аталған жоқ.

Галактикалық Сенат ғимараты 500 Republica (Coruscant)

"Жұлдызды соғыстар" ғаламындағы Корусант қала планетасын жабатын көптеген мұнаралардың бірі, алғаш рет "Жедайлардың оралуы" (1997) фильмінің арнайы нұсқасында, кейін "Жұлдызды соғыстар" алғашқы фильмдерінде көрсетілді. Корусантта ғимараттар жаңа құрылыстардың негізі ретінде қолданылады, олар тіпті бұлт қабатынан да биікке көтеріледі. Ең төменгі 50 қабат қауіпті әлемді құрайды, онда қатардағы тұрғындар ешқашан бармайды. Бұл қала планетасы Исаак Азимовтың "Негіз" сағасындағы Трантор қаласынан шабыт алған.

Scolex Industries компаниясы

1999 жылғы "Инспектор Гаджет" фильміндегі басты жау Санфорд Сколекстің (Доктор Клоу) корпоративтік кеңсесі. Шындығында, бұл ғимарат Пенсильвания штатының Питтсбург қаласындағы PPG Place болып табылады.

МНУ ғимараты (Жоханнесбург)

2009 жылғы «District 9» фильмінде қолданылған ғимарат.

Скрипкашы жасыл

Өлілер еліндегі "Тірілер қаласының" ең танымал нысаны – ол әлеуметтік теңсіздіктегі байлар мен кедейлер арасындағы үзілістің метафорасы болып табылады.

Қалқа орталығы

"Гремлиндер 2: Жаңа партия" фильмінің түсірілім орны. Ғимараттың сыртқы кадрлары Нью-Йорк қаласындағы 101 Парк-авенюде түсірілген.

Zitex ғимараты

1996 жылғы "Көкжай" фильмінің атауымен белгілі мұнара.

Старк мұнарасы

"Азаушылар" фильмінде. Фильм оқиғаларынан бұрын Тони Старк Метлайф ғимаратын сатып алып, көкпардың жоғарғы үштен екі бөлігін бұзды. Фильмдегі оқиғаларға қарай, ғимараттың төменгі үштен бір бөлігінің үстіне салынған жаңа құрылыстың құрылысы дерлік аяқталады. Нью-Йорк шайқасы кезінде ғимаратқа жеңіл зақым келді. Кейіннен бұл көкпар "Авангерлер мұнарасы" ретінде пайдаланыла бастады және "Капитан Америка: Қысқы сарбаз", "Авангерлер: Ультрон дәуірі" және "Доктор Стрэндж" фильмдерінде көрінеді.

ОКҚ мұнарасы

Робокопте. Ғимарат Даллас қалалық әкімдігі арқылы бейнеленді, ал ғимараттың жоғарғы қабаттары арнайы эффекттер көмегімен қосылды, себебі нақты қалалық әкімдік ғимаратының биіктігі 7 қабаттан аспайды.

Аспан мұнарасы

Сеулдегі 448 метрлік, 108 қабаттан тұратын екі мұнарадан құралған кешен, Оңтүстік Корея, 2012 жылғы "Құрылыс" апат фильмінде көрсетілген. Фильмде айтылғандай, А мұнарасы "Ривервью", ал В мұнарасы "Ситивью" деп аталған. 5700-ден астам тұрғыны бар бұл кешен Оңтүстік Кореядағы ең ірі тұрғын үй кешені болды. Фильмде кешеннің иесі Рождество мерекесін тойлауға шешім қабылдады және иесінің қызметкерлерінің ескертулеріне қарамастан, ғимараттың үстінде 10 тікұшақты айналдырып ұшырды. Рождество кешінің қарсаңында, тікұшақтың бірі А мұнарасына шағылысты. Соққы салдарынан екі мұнараны байланыстыратын көпірдің құрылымына да зақым келді, осыдан кейіпкерлер В мұнарасына қашып шыға алмады.

Мыңжылдық ғимараты

2001 жылы түсірілген қорқынышты фильмдегі Нью-Йорктегі 102 қабаттан тұратын ойдан шығарылған ғимарат. Фильмде көрсетілгендей, мұнарада 102 қабат пен 73 лифт бар, сондықтан ол, негізінен, Эмпайр Стейт Билдингінің пародиалық нұсқасы болып табылады.

Жүгергі (Гонконг)

2018 жылғы "Көкжай" фильміндегі 3500 фут биіктігіндегі қалың үй.

Бейка қалалық ғимараты

1997 жылғы жапон анимациялық фильмі «Детектив Конан: Уақыт бомбасы қойылған көкжай» немесе «Іс аяқталды: Уақыт бомбасы қойылған көкжай».