Кіріспе

Канадалық жүзуші, швейцариялық бобслейші.

Александр Бауманн (21 сәуірде туған, 1964 жыл) – канадалық спорт әкімшісі және бұрынғы кәсіби жүзуші. 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада ойындарында ол екі алтын медаль жеңіп, екі әлемдік рекорд орнатқан. 2007 жылы ұлттық телеарна оны "Канада тарихындағы ең ұлы жүзуші" деп атады, себебі оның Олимпиададағы екі алтын медалі Канаданың 1912 жылдан бергі жүзуден алғашқы жеңісі болды. Кәсіби жүзуден зейнеткерлікке шыққаннан бері ол Канадада, Австралияда және Жаңа Зеландияда әкімшілік қызметтер атқарды. 2021 жылдың мамыр айында Бауманн Австралия жүзу федерациясының бас атқарушы директоры болып тағайындалды. 2020 жылы Токиода өткен Олимпиада ойындарынан кейін, 2021 жылдың тамызында Бауманн денсаулығына байланысты бас директор лауазымынан кетті.

Алғашқы жылдар

Прагада (бұрынғы Чехословакия) дүниеге келген Бауман, 1969 жылы Прага көктемінен кейін отбасысы Канадаға көшкен соң сол елде өсті. Отбасы Онтарио штатының Садбери қаласына қоныстанды, онда Бауман тоғыз жасында бәсекелестік жүзу спортымен айналысып, Лорансиан университетінде жаттығудан өтті.

Олимпиадалық мансабы

Он жеті жасқа келгенде Бауман 38 канадалық жүзу рекордын және 200 метрлік кешенді жүзуде әлем рекордын иеленді. Ол жүзу стипендиясын қабылдап, Индиана университетіне, оның легендарлық жаттықтырушысы Джеймс "Док" Консилманмен жаттығу үшін түсті; алайда, иығындағы созылмалы ауырсынуға байланысты, физиотерапияны жалғастыру және ұзақ жылдар бойы жаттықтырушысы доктор Джено Тиханьидің жетекшілігімен жаттығу үшін Судбериге оралуға шешім қабылдады. Эквадордағы 1982 жылғы Әлемдік су спорты чемпионатында жарақатының салдарынан қатыса алмаған Бауманның жаттығулары жетіліп, ол 1982 жылғы Брисбендегі (Австралия) Достастық ойындарында 200 және 400 метрлік кешенді жүзуде алтын медаль жеңіп алды, соның ішінде 200 метрлік жарыста әлемдік рекордын 2:02.25-ке дейін жаңартты. Осы жерде ол болашақ әйелі, австралиялық жүзуші Трейси Таггартпен танысты. 1983 жылғы Әлемдік студенттер ойындарында 400 метрлік кешенді жүзуде де жеңіске жетті. 1984 жылғы Лос-Анджелестегі жазғы Олимпиада ойындарына дейін Бауманның әкесі қант диабетінің асқынуынан қайтыс болды, ал ағасы Роман өзіне қол жұмсады. Бауман осы қайғылы оқиғаларға төтеп берді, сондай-ақ созылмалы тендинит және иық жарақаттарына қарамастан, Олимпиадаға Канаданың ең үміткерлерінің бірі ретінде қатысты. 1984 жылғы Олимпиадада Бауман ашылу салтанатында Канаданың туын алып жүруге таңдалды. Ол 400 метрлік кешенді жүзуде 4:17.41 уақытпен әлемдік рекордты жаңарта отырып, ал 200 метрлік жарыста 2:01.42 уақытпен әлемдік рекордын жаңартқан алтын медаль жеңіп алды. 400 метрлік жүзудегі алтын медаль Канада үшін 1912 жылдан бергі алғашқы жеңіс болды. Бауман 1986 жылғы Эдинбургтегі Достастық ойындарында екі жеке медальмен жүзу карьерасын жалғастырды, сондай-ақ Канаданың 4x100 метрлік кешенді эстафета командасында соңғы жүзуші болды. Алайда, сол жылы Мадридтегі (Испания) Әлемдік су спорты чемпионатында күміс және қола медальдар жеңіп алды, 19 жасар венгр жүзушісі Тамаш Дарньиге есе жіберді. Бауман 14 жыл бойы жаттықтырушысы доктор Джено Тиханьимен жақын қарым-қатынаста болды. 1984 жылғы Олимпиададан кейін екеуі «Алекс Бауманмен жүзу: Кәсіби және демалыс жүзушілерге арналған бағдарлама» атты кітап жазды.

Спорттық әкімшілік

1987 жылы Австралияда өткен Тынық мұхиты чемпионатынан кейін Бауман бәсекелестік жүзуден зейнеткерлікке шықты, бастапқыда 1988 жылғы Олимпиадаға арналған канадалық CBC телеарнасымен жұмыс істеді, сондай-ақ 1991 жылға дейін Судбериге жаттықтырушы ретінде оралды. Кейбіреулер Бауманның тілділігінің арқасында жаттықтырушы лауазымын таба алмағанын болжады. Ол Канада Олимпиадалық комитетінің Дон Талботты қызметтен босатып, оның орнына Дейв Джонсонды тағайындағанына сынға алды, себебі Талботтың комитет мүшесінің қызын ұлттық құрамаға қосудан бас тартқаны үшін жұмыстан шығарылғаны туралы кеңінен айтылды. Бауман 1990 жылы Оклендте өткен Достастық ойындарында Канада жүзушілерінің нашар көрсеткені үшін де сынға алды.

1996 - 2006 жылдар: Австралияның Квинсленд штатында

Бауман Австралияға көшіп, Квинсленд университетінде аспирантураға оқуға түсті. 1996-1997 жылдары Квинсленд спорт академиясының спорт бағдарламаларының менеджері болды. Кейін Квинсленд үкіметінде түрлі лауазымдарда жұмыс істеді. 1999 жылы Квинсленд жүзу федерациясының бас директоры болды. Канаданың 2000 жылғы Сидней Олимпиадасындағы нашар өнер көрсетуінен кейін Бауман канадалық спортқа көбірек үлес қоса алатынын сезінді және Канада Олимпиада комитетінің (КОК) бос басшы лауазымына үміткерлік танытты; алайда, КОК оның бұл қызметті атқаруға жеткілікті бизнес тәжірибесі жоқ деп шешті. Бауманға Канада Олимпиада комитетінің лауазымы ұсынылмады. Бұл Канадада наразылық пен сынға ұшырады, себебі көптеген канадалық спортшылар мен азаматтар оны осы лауазымға ең лайықты деп есептеді. Көптеген шетелдік спорт ұйымдары да осы пікірде болды, сондықтан Англия спорт институты мен Квинсленд спорт академиясы оған қызығушылық танытып, 2002 жылы Квинсленд спорт академиясының атқарушы директоры лауазымын қабылдауына ықпал етті. 2004 жылы Афиныде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Канаданың бірде-бір медаль ұта алмауы және үздік нәтижесі алтыншы орын болғаннан кейін, бас жаттықтырушы Дейв Джонсон қызметтен босатылды. КОК Бауманға Канада жүзуінің бас жаттықтырушысы немесе бас директоры лауазымын ұсынды (Карен Спиркель 2003 жылғы 3 мамырда Женифер Кэрроллдың 2002 жылғы Достастық ойындарында подиумда Квебек провинциясының туын желбіреткеніне байланысты туған даудан кейін бас директорлық қызметтен кеткен еді), бірақ ол екеуінен де бас тартты, Квинсленд академиясында қалатынын мәлімдеді. Көптеген сарапшылар Бауманды екі жүзділікпен айыптады, өйткені ол 2000 жылдан 2004 жылға дейін, Афина Олимпиадасына дейін бірнеше жыл бойы Канаданың жүзу бағдарламасын ашық түрде сынап келді. Жауап ретінде Бауман сын-ескертпелерін азайтуға тырысты.

2006-2012: Канаданың жазғы Олимпиада бағдарламасының басшысы

2006 жылдың 27 қыркүйегінде Канаданың Олимпиада комитеті Бауманның 2007 жылдың қаңтарынан бастап Канаданың «Үздіктерге жол» (Road to Excellence) бастамасын басқару үшін жұмысқа алынғанын жариялады. Канада 2004 жылғы Афина Олимпиадасында барлық жарыстарда бар болғаны 12 медаль ғана алып, жалпы ұлттық көрсеткіш бойынша 21-орынға табан тіреді. Бұл нәтижелер канадалықтар тарапынан көптеген сынға ұшырады. Сол кезде Бауман Канада құрамасы үшін мақсат қойды: 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында үздік 16-лыққа және 2012 жылғы Лондон ойындарында үздік 12-лікке ену. Пекиндегі жарыста алғаш рет канадалық спортшылар жеңіп алған медальдары үшін ақша алды. Алтын медаль иегерлері 20 000 доллар, күміс медаль иегерлері 15 000 доллар, ал қола медаль иегерлері 10 000 доллар көлемінде сыйлық алды. Медаль жеңіп алған спортшыларға «Спортшылардың үздікдігі» қорынан барлығы 515 000 доллар берілді. Пекин Олимпиадасында Канада алтын медальдар бойынша 19-орынды, ал жалпы медальдар бойынша 14-орынды иеленді, соның нәтижесінде Бауманның әдістері өзін-өзі ақтады. 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында «Подиумды иелен» (Own the Podium) бағдарламасы іске қосылды, нәтижесінде Канада жалпы медальдар бойынша 13-орынды иеленді, бұл Пекиндегі көрсеткішін жақсартты, бірақ өзі қойған 12-орынға жете алмады. Ол жарысты 18 медальмен аяқтады: бір алтын, бес күміс және 12 қола.

2012-2017: Жаңа Зеландияның жоғары өнімділік спорт бөлімінің басшысы

2012 жылдың 15 қаңтарында High Performance Sport New Zealand компаниясы Бауманды 2012 жылдың 31 қаңтарынан бастап Бас атқарушы директор лауазымына тағайындады. Бауман 2017 жылдың маусым айында балалары мен туған-туыстарына жақын болу үшін Австралияға оралу ниетімен қызметтен кетті. Ол осы лауазымда болған 2016 жылғы Рио Олимпиадасында Жаңа Зеландия тоғыз түрлі спорттан 18 медаль жеңіп алды, оның төртеуі алтын болды.

Австралияда жүзу

2021 жылдың сәуірінде Алекс Бауман Австралия жүзу федерациясының бас атқарушы директоры болып тағайындалды. 2017 жылдың желтоқсан айында Австралия жүзу федерациясы Бауманды Австралия жүзу федерациясының бас стратегі, жоғары нәтижелер жөніндегі жетекші лауазымына тағайындағанын хабарлады. 2021 жылдың 9 тамызында Бауман денсаулығына байланысты және отбасымен көбірек уақыт өткізу ниетімен, қызмет еткен 3 айдың ішінде Австралия жүзу федерациясының бас директоры қызметінен кетіп, отставкаға кететінін жариялады.

Марапаттар мен құрметтер

Бауман 1984 жылы Канаданың үздік ер адам спортшысы деп танылды және Канада орденінің офицері атанды. Сол жылы "Swimming World" журналы оны "Жылдың әлемдегі үздік ер адам жүзушісі" деп атады. 1988 жылы ол Онтарио орденімен марапатталды. Бауман 1999 жылы Онтарио спорттық даңқ залына енгізілді. 2011 жылдың маусым айында Бауман Оттава қаласында орналасқан Канада Корольдік әуе күштерінің 412 VIP көліктік эскадрильясының құрметті полковнигі болып тағайындалды. 2012 жылы Бауман Елизавета II Алмаз мерейтойы медалін алды.

Жеке өмір

Бауман австралиялық жүзуші Трейси Таггартқа үйленген, оны 1982 жылы Брисбенде өткен Ұлт Достастығы ойындарында кездестірген. Олар 1988 жылдың 30 сәуірінде үйленді және екі балалары бар: Табита мен Эштон Бауман. 2009 жылдың наурыз айында Бауман Онтариодағы шеберлер жүзу чемпионатында қатысты. Бұл оның 22 жылдан бергі алғашқы жүзу жарысы болды. Ол 45-49 жас тобында 200 метрлік комплекс эстафетадағы әлемдік рекордты 3,3 секундтан астам айырмамен 2:12.01 уақытпен жаңартты. Оның ұлы Эштон Бауман да жүзуші.