Кіріспе
Америкалық халық әншісі және әнші-күйші Томас Ричард Пакстон (31 қазан, 1937 жылы туған) – алпыстан астам жылдық музыкалық мансабы бар американдық халық әншісі және әнші-күйші. 2009 жылы Пакстон өмірінің бойына жеткені үшін «Грэмми» сыйлығын алды. Ол музыканы оқытумен қатар, халық әншілерінің дәстүрлі әндерді жаңа шығармалармен үйлестіруін жақтаушы. Пакстонның әндері көптеген орындаушылармен жазылған, оның ішінде «The Last Thing on My Mind», «Bottle of Wine», «Whose Garden Was This», «The Marvelous Toy» және «Ramblin' Boy» сияқты қазіргі заманғы стандарттар бар. Пакстонның әндерін Пит Сигер, Боб Дилан, «The Weavers» тобы, Джуди Коллинз, Сэнди Денни, Джоан Баэз, Док Уотсон, Гарри Белафонте, Питер, Пол және Мэри, «The Seekers» тобы, Марианна Фейтфулл, «The Kingston Trio» тобы, Чад Митчелл триосы, Джон Денвер, Долли Партон және Портер Вагонер, Джонни Кэш, Уилли Нельсон, «Flatt & Scruggs» тобы, «The Move» тобы, «The Fireballs» тобы, Франческо Гуччини және тағы да көптеген әртістер орындаған (көруге болады).
Thomas Richard Paxton (born October 31, 1937) is an American folk singer songwriter who has had a music career spanning more than sixty years. In 2009, Paxton received a Grammy Lifetime Achievement Award. He is a music educator as well as an advocate for folk singers to combine traditional songs with new compositions. Paxton's songs have been widely recorded, including modern standards such as "The Last Thing on My Mind", "Bottle of Wine", "Whose Garden Was This", "The Marvelous Toy", and "Ramblin' Boy". Paxton's songs have been recorded by Pete Seeger, Bob Dylan, the Weavers, Judy Collins, Sandy Denny, Joan Baez, Doc Watson, Harry Belafonte, Peter, Paul and Mary, the Seekers, Marianne Faithfull, the Kingston Trio, the Chad Mitchell Trio, John Denver, Dolly Parton and Porter Wagoner, Johnny Cash, Willie Nelson, Flatt & Scruggs, the Move, the Fireballs, Francesco Guccini and many others (see covers).
Ерте өмір
Пакстон 1937 жылғы 31 қазанда АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Чикаго қаласында Бёрт пен Эстер Пакстон отбасында дүниеге келген. Оның әкесі "көбінесе өзі оқыған химик" болған, ал денсаулығы нашарлай бастаған соң отбасы Аризона штатындағы Викенбургке көшіп кетті. Сол жерде жас Пакстон аймақтағы көптеген ранчоларда жылқыға мініп жүрді. Сондай-ақ, ол алғаш рет халық музыкасымен танысып, Бурл Айвз және тағы басқалардың музыкасын ашты. 1948 жылы отбасы Оклахома штатындағы Бристоу қаласына көшті, Пакстон осы қаланы өз туған қаласы деп есептейді. Біраз уақыттан соң оның әкесі инсульттан қайтыс болды. Пакстон 15 жасқа келгенде алғашқы ішекті аспабы – укулелемен танысты. 16 жасында әпкесі оған гитара сыйлады, ол көп ұзамай Бурл Айвз және Гарри Белафонттың музыкасына енді. 1955 жылы Пакстон Оклахома университетіне түсіп, драма мектебінде оқыды. Сол жерде ол халық музыкасын ұнататын басқа да адамдармен танысып, Вуди Гатри мен Уиверлердің музыкасын ашты. Кейін ол: "Вуди ешқашан қорқып көрмеді; ол өзін толқытқан кез келген мәселені шешуге дайын болды және ол мен үшін ең үлкен ықпал етушілердің бірі болды" деді. Университетте ол "The Travellers" деп аталатын топқа қатысты, олар кампустан тыс кафеде ән айтты.
Ерте мансап
1959 жылы көркемсурет саласы бойынша бакалавр дәрежесін алғаннан кейін Пэкстон жазғы театрларда ойнады және армияға қатысу алдында қысқа мерзімге аспирантурада оқыды. Нью-Джерси штатының Форт-Дикс қаласындағы Клерк-теңкеуші мектебінде оқығанда ол өзінің теріс машинасымен ән жаза бастады және 1960-жылдардың басында пайда болған фольклорлық қайта жандану кезінде Нью-Йорктегі Гринвич Виллиджге демалыс күндері жиі баратын. Армиядан құрметпен босатылғаннан кейін көп ұзамай Пэкстон 1960 жылы баспагер Милт Окун арқылы Чад Митчелл триосына қатысуға үміткер болды. Ол бастапқыда рөлді алды, бірақ оның дауысы топ мүшелерінің дауысымен толық үйлеспеді. Дегенмен, Окун үшін "The Marvelous Toy" әнін орындағаннан кейін ол Милттің музыкалық баспасы, Cherry Lane Music Publishing компаниясымен келісімшарт жасаған алғашқы автор атанды. Пэкстон көп ұзамай Гринвич Виллидждегі The Gaslight Cafe-де өнер көрсетуін бастады, онда ол тұрақты орындаушыға айналды. Пит Сигер 1963 жылы Пэкстонның бірнеше әнін үйренді, соның ішінде "Ramblin' Boy" (Сигер осы әнді The Weavers тобының Карнеги залындағы қайта қосылу концертінде орындады) және "Сен бүгін мектепте не үйрендің?". Пэкстон өзінің танымалдылығын арттырды, 1963 жылы Ньюпорт фольклорлық фестивалінде өнер көрсетті, осы фестивальді Vanguard Records жазды. 1963 жылы Ньюпорттан бір ай өткен соң Пэкстон Миджге үйленді. Ол Нью-Йоркке қайтып оралғанға дейін кафелер мен кішкентай залдарда гастрольдік сапарлар жасады. Пэкстон адам құқықтары, азаматтық құқықтар және еңбек құқықтарын қолдауға бағытталған қозғалыстарға қатысты. 1963 жылы Пэкстон және басқа да фольклорлық музыканттар тобы Кентукки штатының Хазард қаласындағы көмір шахтасындағы ереуілге шыққан шахтерлерге қолдау көрсетті. 1964 жылы Нью-Йоркке оралғаннан кейін Пэкстон Elektra Records компаниясымен келісімшарт жасады, бұл лейблде сол кезде көптеген танымал фольклорлық музыканттар өнер көрсетті. Ол Elektra үшін жеті альбом жазды. Фольклорлық қайта жанданудың шыңына жеткенде Пэкстон Нью-Йорк қаласынан тыс жерлерде, соның ішінде қайырымдылық концерттері мен колледж кампустарында жиі өнер көрсетуге мүмкіндік алды. 1964 жылы ол "Азаттық жазы" акциясына қатысып, басқа да фольклорлық музыканттармен бірге сайлаушылардың тіркелу науқанында және азаматтық құқықтар митингтерінде өнер көрсету үшін Оңтүстікке барды. Оның азаматтық құқықтар туралы "Beau John" әні Атлантадағы "Freedom Song Workshop" кешінде тыңдағаннан кейін жазылды, ал "Goodman, Schwerner and Chaney" әні 1964 жылдың жазында Миссисипи штатының Филадельфия қаласының жанындағы Ку-клукс-клан мүшелері азаматтық құқықтар белсенділері Эндрю Гудман, Майкл Швернер және Джеймс Чейниді өлтіргені туралы жазылды. Пэкстонның жеке шығармалары халықтық музыка шеңберінде және басқа жанрларда таныла бастады. 1960 жылдардағы Гринвич Виллидж сахнасындағы әнші-күйшілердің бірі Дейв Ван Ронк былай деді: "Дилан көбінесе жаңа ән қозғалысының негізін қалаушы ретінде аталады, және ол, әрине, оның ең көрнекті өкілі болды, бірақ бәрін бастаған адам Том Пэкстон болды. Ол өзінің әндерін тікелей орындау арқылы сынады, ол өзінің әндері дәстүрлі әндерге қарағанда көбірек назар аударатынын анықтады. Ол өзіне күнде бір ән жазуды міндет етті. Дилан бұл оқиға болған кезде әлі көрінбеген еді, және Бобби түсірілімге келген кезде, ең көп дегенде екі-үш ән жазған, Том қазірдің өзінде өз материалдарының кем дегенде 50 пайызын орындады. Алайда, Боббидің табысы осы қозғалысты ілгері жылжытты. Бұған дейін халық әндері дәстүрлі әндерге қатты байланысты болғандықтан, кейде ән авторлары өздерінің әндерін дәстүрлі деп жариялаған". 1965 жылы Пэкстон Ұлыбритания бойынша алғашқы гастрольдік сапарын жасады. Бұл гастроль әлі де жалғасып келе жатқан кәсіби қарым-қатынастың бастамасы болды, ол жыл сайынғы өнер көрсетулерді қамтиды. Ол Австралиялық фольклорлық тобы The Seekers-тің негізін қалаушы мүшелерінің бірі Брюс Вудлимен кездесті және олар "Анжелин (Жұма күні әрқашан)" әнін бірлесіп жазды, осы әнді The Seekers концерттерінде, телешоуларында және DVD-де орындады. 1967 жылы Clear Light рок-тобы Пэкстонның "Mr. Blue" әнінің қауіпті және ұзақ психоделикалық нұсқасын жазды. Портер Вагонер мен Долли Партонның "The Last Thing on My Mind" әнін жазғаны 1967 жылдың желтоқсан айында АҚШ-тың кантри-сингл чарттарында ондыққа жетті. 1968 жылы Пэкстон "The Fireballs" тобының "Bottle of Wine" әнін жазған кезде Top 10 радио хитіне ие болды. 1960 жылдары Пэкстон өзінің "My Dog's Bigger than Your Dog" әнін Ken L Ration иттің тағамының жарнамасында пайдалануға лицензиялады. Кейбір әндерінің табысына қарамастан, Пэкстон ән жазу мен өнер көрсетуді жалғастырды. Ол фолк-рок (немесе, оның сөзімен айтқанда, "фолк шірігі") қозғалысына қосылуға мүдделі болмады және "Outward Bound" (1966) және "Morning Again" (1968) сияқты альбомдардағы фольклорлық әнші-күйші стиліне адал болды. 1968 жылдың 20 қаңтарында Вуди Гатридің қайтысынан үш ай өткен соң Пэкстон және басқа да танымал фольклорлық музыканттар Нью-Йорктегі Карнеги залында өнер көрсетті. Пэкстон көбірек әсерлі жазу техникаларын қолдануға бел буды, соның ішінде струнный аспаптармен, флейталармен, горнмен, пианиномен, түрлі студиялық музыканттармен, сондай-ақ оның акустикалық гитарасымен және вокалымен нео-камерлік музыканы қосты. Пэкстон 1969 жылдың жазында "The Things I Notice Now" альбомымен алғаш рет альбомдық хит-парадқа енді, ал келесі жылдың көктемінде "Tom Paxton 6" альбомы да хит-парадқа енді. Оның "Whose Garden Was This" әні, бірінші Дүниежүзілік қоршаған орта күніне арналған экологиялық гимн, кейін Джон Денвер жазды және Денвердің 1970 жылғы альбомының атауы болды. Денвер Пэкстонның "Forest Lawn" әнін де жазды, онда Пэкстон Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Forest Lawn Memorial Park-інің "өлгенге ойын-сауық паркі" тәсіліне сатира жасады. Пэкстонның жазбаларындағы "Барокко фольклоры" эксперименттері қысқа мерзімді болды, және ол музыка тым көп өндірілгенін және оның ең жақсы көретін табиғи акустикалық түбірлерінен алыстағанын ойлады. Осы кезең туралы ол былай деді: "Акустикалық гитара менің ең жақсы көретінім болды. Менде рокқа деген ұмтылыс болмады. Мен Оклахома штатының шағын қаласынан келген бала едім. Мен тек фольклорлық әндерді естігім келді". Пэкстон тікелей өнер көрсетулерінде акустикалық гитарада ән айтуын және орындауын жалғастырды, және оның альбомдары оның түпкілікті дәстүрлі дыбыстық стиліне оралуы көп ұзамай болды.
Ортаңғы мансап
Пэкстон, оның әйелі және екі қызы 1970-жылдардың басында шамамен төрт жыл бойы Лондонның Голланд-паркінде тұрды. Англияда кәсіби жетістікке жеткенімен және елге деген сүйіспеншілігімен, Пэкстон мен Мидж Жаңа Зеландия мен Қытайға саяхат жасады, тіпті қытайлық ток-шоуда да пайда болды. Пэкстон 1971 жылы «Неліктен күн шығады?» (How Come the Sun) альбомын шығарды. Бұл альбом оған АҚШ-тағы ең жоғары рейтингті әкелді, бірақ ол тек 120-орынға ие болды, ал келесі альбомы «Peace Will Come» (1972) тіпті чарттарға да іліге алмады. Ол көп ұзамай Нью-Йоркке және Лонг-Айлендтегі Ист-Хэмптон қаласына қайтып келді, содан кейін шамамен 1977 жылы Вашингтон, округ Колумбия аймағына көшті. Reprise Records үшін үш альбом және «жақсы нәтиже бермеген ағылшын лейбліне» бірнеше альбом жазғаннан кейін Пэкстон Vanguard Records компаниясымен келісімшарт жасады. Ол Стив Гудманмен бірге 1970-жылдардағы Пэкстонның тақырыптық әндерін қамтыған «Жаңа әндерлер Торлы бұтадан» (New Songs From the Briarpatch) альбомын жазды, онда «Уотергейт туралы әңгіме» (Talking Watergate), «Альенденің ақ сүйектері» (White Bones of Allende) сияқты әндермен қатар, Миссисипи Джон Хартқа арналған «Джон Хартты естідің бе?» (Did You Hear John Hurt?) әні де болды. 1978 жылы Пэкстон «Батырлар» (Heroes) альбомын шығарды, онда 1976 жылы өз өмірін өзі қиған досы Фил Окс туралы «Фил» (Phil) әні бар. Альбомға Оңтүстік Африкада апартеидке қарсы белсенді Стивен Биконың қанымен суаралған өлімі туралы баяндайтын «Стивен Биконың өлімі» (The Death of Stephen Biko) әні де кірді. 1979 жылы шыққан «Up and Up» альбомында экология және күн энергиясы мәселелерін қамтыған «Күн сәулесін жібер» (Let the Sunshine) әні бар. Пэкстон сонымен қатар Пит Сигер бастаған, экология мен Гудзон өзенін тазалауға арналған жылдық Клирвотер фестивалінде өнер көрсетті. 1983 жылы шыққан «Bulletin» альбомына Вуди Гатри туралы «Олар музыканы тартып ала алмады» (They Couldn't Take the Music) әні енді. 1980-жылдары Mountain Railroad және Flying Fish сияқты лейблдерге жазғаннан кейін Пэкстон 1987 жылы өзінің Pax Records лейблін бастады. Осы кезеңде Пэкстон жұмысына әсер ететін, диагнозы қойылмаған және күшейе берген депрессиядан зардап шекті. Мидждің кеңесімен ол шешім іздеуге кірісті және ақырында оған назар аудару қабілетінің жетіспеушілігі (attention deficit disorder) диагнозы қойылды, оған үнемі емделді.
Кейінгі мансап
1990 жылдары Пэкстон балалар музыкасына терең бойлап, он жылдық ішінде тоғыз балалар альбомын жазды. 1994 жылдың шілдесінде Пэкстон Израильдегі "Яковтың баспалдағы" атты халық фестиваліне шақырылды. Ол онда және Израиль айналасындағы бірқатар концерттерде халық гитарашысы және гармоникашы Шай Тохнердің сүйемелдеуімен өнер көрсетті. 1996 жылы Пэкстон жақсы досы Джим Рунимен бірге концерттік альбом жазды, онда қазіргі оқиғалар туралы жаңа күлкілі әндер орын алды. Эрик Вайсберг, Джон Горка, Робин және Линда Уильямс сияқты музыканттар да қатысты; ал альбом "Live: For the Record" деп аталды. 1990 жылдардың ортасында Пэкстон ән жазу бойынша семинарлар өткізе бастады. 2000 жылы Пэкстон ерте мансабында маңызды болған тақырыптық әндерді қайта жаза бастады. 2001 жылы ол Энн Хиллзбен бірлесіп "Under American Skies" альбомын шығарды, ал 2002 жылы "Looking for the Moon" (Appleseed Recordings) альбомын, жаңа әндер жинағын ұсынды. Альбомның шығуымен бірге Пэкстон бұл оның ең жақсы альбомы болуы мүмкін екенін айтты. "Looking for the Moon" альбомында "The Bravest" әні бар, ол 2001 жылдың 11 қыркүйегінде Нью-Йоркте басқаларды құтқаруға тырысқанда қаза тапқан өрт сөндірушілер туралы. Осы кезеңде Пэкстон қазіргі оқиғалар туралы "Short Shelf Life Songs" әндерін веб-сайтында тегін жүктеуге қолжетімді етуді бастады. Пэкстон Буш әкімшілігінің саясатын сынаған бірнеше тақырыптық наразылық әндерін жазды. 2007 жылы ол Вьетнам соғысының күшеюі туралы 1965 жылғы "Lyndon Johnson Told The Nation" әнін қайта жазып, оны "George W. Told The Nation" деп өзгертті, бұл Ирак соғысының күшеюіне арналды. 2007 жылы Том Пэкстон авторлық құқықтың мәдени және экономикалық артықшылықтарын ілгерілету мақсатында құрылған Авторлық құқық альянсының негіздеуші мүшелерінің бірі болды. 2008 жылы Пэкстон 1979 жылы Chrysler компаниясына берілген федералды несие кепілдігі туралы "I'm Changing My Name to Chrysler" әнін "I Am Changing My Name to Fannie Mae" деп қайта жазды, бұл 700 миллиард долларлық АҚШ қаржы жүйесін құтқаруға арналды. Ол АҚШ және Ұлыбританияда жыл сайынғы гастрольдерін жалғастыруда. 2015 жылдың наурыз айында Пэкстон "Redemption Road" студиялық альбомын шығарды. 2017 жылдың қаңтар айында Пэкстон өзінің алпыс үшінші альбомы "Boat in the Water" альбомын ұсынды. Пэкстон қазір "жартылай зейнеткерлікте", бірақ ол әлі де кездейсоқ концерттерде өнер көрсетеді және 2017 жылы Ұлыбританияда он орындық гастрольдік тур жасады. 2018 және 2019 жылдары Пэкстон Ұлыбританияда (11 орын) The Don Juans тобымен бірге гастрольдік тур жасады. Оның концерттерінде 2011 жылғы "What if, no matter" ("Ол қолын қаруға тигізе алмады") әні орындалды.
Жеке өмір және отбасы
Пэкстон 1963 жылы әйелі Миджге (туған Маргарет Энн Каммингс, 1945 жылғы 23 ақпан) үйленді. Олардың екі қызы – Дженнифер мен Кейт, және үш немересі бар. Дженнифер тарих профессоры, ол "Оқыту компаниясы" үшін курстар жариялаған. Мидж Пэкстон ұзаққа созылған аурудан кейін 2014 жылдың 1 маусымында қайтыс болды. Ол өзінің саяси көзқарастарын былай сипаттады: «Менің саясатым шамалы Уилл Роджерстің саясатына ұқсас. Ол ешқандай ұйымдасқан саяси партияға жатпайтынын айтқан. Жас және құлшынысты болғандықтан, ол демократ болды, мені көптеген мәселелерде радикал жаққа итермеледі. Есейген сайын, мен әлі де сол жақтамын, біраз көңілімді алды».
Сыйлықтар, марапаттар және номинациялар
2002 жылдың ақпан айында Пэкстон ASCAP халық музыкасының өмір бойына сіңірген еңбегі үшін сыйлықпен марапатталды. Бірнеше күннен кейін ол үш Wammies (Вашингтон, округ, аймақтық музыка сыйлығы) алды; "дәстүрлі халық" және "балалар музыкасы" санаттарындағы ең жақсы ер адам вокалисі ретінде, сондай-ақ "Американ аспан астында" (2001) альбомы үшін "Жылдың ең жақсы дәстүрлі халықтық жазбасы" номинациясын жеңіп алды. Пэкстон 2002 жылдан бері төрт рет Грэмми сыйлығына ұсынылды. Ол алғаш рет 2002 жылы "Your Shoes, My Shoes" балалар альбомы үшін ұсынылған. Келесі жылы "Looking for the Moon" альбомы 2003 жылы "Ең жақсы заманауи халықтық альбом" номинациясын алды. "Live in the UK" (2005) альбомы 2006 жылы "Ең жақсы дәстүрлі халықтық альбом" санатында Грэмми сыйлығына ұсынылды. Соңғы кезде оның 2008 жылғы "Comedians and Angels" альбомы 2009 жылы "Ең жақсы дәстүрлі халықтық альбом" санатында да ұсынылды. Пэкстон 2009 жылы Жазу академиясының өмір бойына сіңірген еңбегі үшін сыйлығымен марапатталды, ал ресми жариялау 2009 жылғы 8 ақпанда эфирде көрсетілген 51-ші жылдық Грэмми сыйлықтары кешінде жасалды. 2008 жылдың 3 мамырында Пэкстонға Дүниежүзілік халықтық музыка қауымдастығы өмір бойына арналған ерекше құрмет көрсетті, сондай-ақ Вирджиния штатының Александрия қаласындағы Солтүстік Вирджиния қоғамдық колледжінің Рэйчел М. Шлезингер концерт залы мен өнер орталығында концерт өтті.