Кіріспе

Джон Филипп "Джейк" Такрей (27 ақпан 1938 – 24 желтоқсан 2002) – ағылшын әнші-күйші, ақын, юморист және журналист. 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында британдық теледидарда орындалған өзекті комедиялық әндерімен танымал болған ол, сатирикалықтан әдепсіз, сезімталдыққа және пасторальдыққа дейін шығармаларының жанрын қамтыды, әңгіме айтуға ерекше мән бергендіктен оны жіктеу қиын. Такрей өзін нейлон ішектері бар гитарамен сүйемелдеп, жартылай классикалық, жартылай джаз стилінде мардымсыз баритонмен ән шырқады. Оның тапқыр лирикасы және айқын тілі, күшті Йоркшир акцентімен және көптеген әндерінің солтүстік аймақтағы оқиғаларға негізделгенімен бірге, оны "Солтүстік елдің Ноэль Коуарды" деп сипаттауға әкелді, бірақ Такрей бұл салыстыруға қарсы болды, әйтсе де лирикасы Коуард пен Фландерс және Сваннның ағылшын дәстүрінде екенін мойындады, "олар сөзді, қызықты жазушылар". Дегенмен, оның мелодиялары француз шансонье дәстүрінен алынған: ол Жорж Брассенді ең үлкен шабыт көзі деп атады, сондай-ақ Жак Брель мен Шарль Трене де оған әсер еткен. Рэнди Ньюманды да жақсы көретін. Алекс Тернер, Бенджамин Клементин, Майк Хардинг, Момус, Ральф Мактелл, Моррисси және Джаспер Каротт оған әсер еткендердің қатарында.

Ерте өмір

Джон Филипп Такрей Йоркширдің Батыс Ридингіндегі Лидс қаласында дүниеге келді. Ол Лидстегі иезуиттік Сент-Михаэль колледжінде білім алды. Бітірген соң үш жыл бойы шетелде ағылшын тілін оқытты, негізінен Францияда – Лилльде, Бретаньде және Пиренейде, сондай-ақ 1961-1962 жылдары тәуелсіздік үшін күрес қызып тұрған кезеңде Алжирде алты ай өтті. Францияда болған кезінде ол өлеңдерінің бір бөлігін жариялады және шансонье дәстүрін, әсіресе Жорж Брассеннің шығармаларын таныды. "Мен роктан қалыстым, менің барлық ықпалым француз тілінде болды", - деп кейін айтты ол.

Музыкалық мансап

1963 жылы Тэкрей туған Йоркширге оралды және Лидстегі Родлидегі қабылдау мектебінде сабақ берді. Өзіне-өзі гитарада ойнауды үйреткен ол бірден танымал болмады – 1968 жылдың соңындағы алғашқы өнер көрсетуінен кейін оны жұмыстан шығаруды талап ететін хаттар келді, бірақ ол көрермендердің жүрегін жаулап алды. 1972 жылы «Брэденнің аптасы» тоқтатылғаннан кейін Тэкрей оның «Ол өмір!» атты жалғастырушы бағдарламасындағы сол рөлді атқарды. Ол шамамен отыз жыл бойы радио мен теледидарда мыңнан астам рет өнер көрсетті, соның ішінде «The David Frost Show» және «Frost Over America» бағдарламаларында, сондай-ақ ITV арнасындағы «Jake’s Scene» атты жеке шоуында қатысты. 1968 жылы ол 21 жастағы студент, Шейла Мариан Кларк Айронсқа үйленді. 1969 жылы шыққан альбомда бұрынғы альбомының оркестрлік аранжировкаларынан бас тартылып, кішкентай акустикалық топ пайдаланылды. Онда Лори Лидің «Сидр және Рози» әңгімесінен бейімделген «Еркін ұста және ирімшік жасаушы» әні де бар. 1970 жылы ол жаңа альбомды жазуды бастады, бірақ жазбалар жойылды. 1971 жылы ол 1970 жылы Лондонның Королева Елизавета залында өткізген 14 әннің тікелей жазбасын шығарды (осы өнер көрсетілімінің кеңейтілген, 29 әнді қамтитын қос дискісі 2006 жылы жарық көрді). 1972 жылы үшінші студиялық альбом, «Bantam Cock» жарық көрді. Оның атау трегі халықтық стандартқа айналды және фолк әншісі Фред Уэдлок оны қайта орындады. 1973 жылы ол Кардиффтегі Шерман театрының ашылуында Brassens үшін сахнаны ашты, бұл оның мансабындағы ең жарқын сәттердің бірі болды. «Bantam Cock» альбомынан кейін Тэкрейдің теледидардағы өнер көрсетулері жалғасты, бірақ оның жазу карьерасы тоқтап қалды. 1975 жылы «The Very Best of Jake Thackray» жинақ альбомы шықты. Оның соңғы студиялық альбомы «On Again! On Again!» 1977 жылы жарық көрді. Оның атау трегі, тым көп сөйлейтін әйелдер туралы комедиялық, ұзақ сөздерден тұратын шабуыл, Тэкрейді әйелдерге деген жеккөрушілікпен айыптауға себеп болды. Осы атпен аталған альбом тікелей жазбадан тұрады және Вавендон, Мильтон-Кейнстегі Stables Theatre-де телешоуға арналған жазбалардың бөлігі ретінде жазылған. 2014 жылы Джейк Тэкрей және әндерінің BBC лицензияланған DVD-сі шықты. Тэкрейдің өміріндегі соңғы шығармасы 1991 жылы шыққан «Lah Di Dah» жинағы болды. Ол оқытушылықты шоу-бизнес үшін тастағанмен, Тэкрей өзін «өнерлі ақымақ» деп атауын ұнатпады.

Зейнеткерлік және өлім

1990 жылдары Тэкрей Оңтүстік Уэльстегі Монмут қаласындағы үйіне шегінді. Оны денсаулық және қаржылық проблемалар қысып қоршады: ол алкоголизмге ұшырады. Ол жүрек жетіспеушілігінен қайтыс болды. Осы қызығушылықтың қайта жандануына байланысты келесі жылы екі көп таралған CD шығарылды: EMI-дағы «Джейк Тэкрейдің ең жақсы әндері» және HMV-дағы «Джейк Тэкрей жинағы». «Джейк Тэкрей жобасы» ремастерингтелген тікелей эфирлік жазбаны (CD «Live in Germany») және екі DVD-ді шығарды: жеке жазылған «Live at the Unicorn» (2009) және BBC лицензиясы бойынша «Jake Thackray and Songs» (2014). Барнслиде туған ақын Иан Макмилланның Тэкрей әндері мен олардың кейіпкерлеріне негізделген мюзиклі «Sister Josephine Kicks the Habit» 2005 жылы премьераға шықты және Англияның солтүстігінде гастрольдік сапарда болды. Алан Плэтердің жаңадан өңдеуі 2007 жылы Ұлыбритания бойынша гастрольге шығуы тиіс еді, бірақ атқарушы продюсер Иан Уотсонның қайтысынан кейін тоқтап қалды. 2014 жылы Джейк Тэкрей BBC Radio Four-дың «Ұлы өмірлер» сериясында көрсетілді. 2006 жылы кең ауқымды ретроспектива өтті. EMI «Live Performance»-тің 29 әннен тұратын кеңейтілген, қос дискілік нұсқасын және «Jake in a Box» атты 4 CD жинағын шығарды, онда Тэкрейдің төрт студиялық альбомы мен алты синглы толыққанды түрде қамтылған, сонымен қатар 1967 жылы «Last Will and Testament» сессиясында жазылған 25 пайдаланылмаған трек, 1970 жылы жобасы тоқтап қалған альбомға жазылған он бір ән және тағы да басқа сирек туындылар бар. Комедияшы және жазушы Виктор Льюис Смит BBC үшін «Jake on the Box» атты деректі фильм түсірді. 2014 жылы «Джейк Тэкрей жобасы» BBC музыкасымен келісім бойынша, телесериалдан Тэкрейдің барлық өнерлеулерін, сондай-ақ қонақ әртістер Алекс Глазго, Пит Скотт және Ральф МакТеллдің әндерін қамтитын «Jake Thackray and Songs» DVD-ін шығарды. 2020 жылы оның өмірі мен шығармашылығын тойлайтын бір адамдық қойылым жасауға жасалған әрекеттер, оның өнерлеулерінен үзінділермен бірге, Джон Ричардсонның Тэкрейдің өмірі мен шығармаларына деген құрметін білдірген «Ричардсондармен таныс» моккументальді фильмінің қосымша сюжеттік желісіне айналды.