Кіріспе

Бұрынғы дәрігер атауы
2014 жылғы фильм

Аптекарь (/ə/'/p//ɒ//θ//ə//k//ər//i/) – дәрігерлерге, хирургтарға және науқастарға медициналық препараттарды (дәрі) дайындап, таратумен айналысқан медициналық маманды білдіретін ежелгі ағылшын термині. Қазіргі заманда «фармацевт» және «химик» (британдық ағылшын тілінде) осы қызметті атқарады. Кейбір тілдер мен аймақтарда «аптекарь» сөзі қолданудан шықпаған және «фармация» немесе оған иелік ететін фармацевт деген мағынаны білдіреді. Аптекарьлардың шөптер мен химиялық құрауыштарды зерттеуі химия және фармакология ғылымдарының қалыптасуына негіз болды. Дәрі-дәрмек пен шөптерді таратудан өзге, аптекарьлар жалпы медициналық кеңес берген және қазір хирургтар мен акушерлер сияқты мамандар атқаратын қызметтердің спектрін ұсынған. Аптекарьлар дайындаған дәрілік заттарды және ингредиенттерді басқа медициналық қызметкерлерге оптом сатқан, сондай-ақ науқастарға таратып берген. 17 ғасырдағы Англияда олар дәрі ретінде импортталған темекі саудасын да бақылаған.

Этимология

"Аптека" термині ежелгі грек тілінен алынған ἀποθήκη ("қойма, сақтау орны") сөзінен, латын тіліндегі apotheca ("қойма, сақтау орны, склад", bodega және boutique сөздерімен салыстырыңыз), орта ғасырлық латын тіліндегі apothecarius ("дүкенші") және соңында ескі француз тіліндегі apotecaire сөзі арқылы келген. Кейбір еуропалық және басқа тілдерде бұл термин қазіргі уақытта фармацевт/химик мағынасында қолданылады, мысалы, голланд және неміс тілдерінде Apotheker, венгр тілінде patikus, ирланд тілінде poitigéir, латыш тілінде aptiekārs және люксембург тілінде Apdikter. Сол сияқты, "фармация" сөзі дания, норвег және швед тілдерінде apotek, фин тілінде apteekki, босния тілінде apoteka, венгр тілінде patika, латыш тілінде aptieka, серб тілінде апотека, орыс, болгар, македон және украин тілдерінде аптека, неміс тілінде Apotheke және поляк тілінде apteka деп аударылады. Индонезия тіліндегі сөз – apoteker, ол голланд тілінен алынған apotheker сөзінен тараған. Идиш тілінде бұл сөз אַפּטייק. Терминнің кәсіпорындардың аттарында қолданылуы уақыт және географиялық орналасқан жерге байланысты өзгереді. Бұл көбінесе американизм, бірақ АҚШ-тың кейбір аймақтарында ол ностальгиялық қайта жаңғыру сезімін тудыру үшін қолданылады және түрлі кәсіпорындар үшін пайдаланылған; ал Калифорния сияқты басқа аймақтарда оның қолданылуы лицензияланған дәріханалармен ғана шектелген.

Дәріханалық жұмыс әйелдерге емші ретінде кіреберіс ретінде

Аптека бизнесі көбінесе отбасылық болып келетін, әйелдер немесе отбасының басқа әйелдері күйеулерімен бірге дүкендерде жұмыс істеп, өнерді өздері үйренетін. Әйелдерге университеттерде оқуға және білім алуға рұқсат берілмегендіктен, бұл оларға медициналық білім мен емдеуді үйренуге мүмкіндік берді. Бұрын әйелдер басқа әйелдердің денсаулығына қатысты, мысалы, босандырушы ретінде және ерлерге лайықсыз саналатын басқа да әйелдерге арналған күтім көрсетуде белгілі бір ықпалға ие болған. Дәрігерлер медициналық кеңес бергенімен, дәрі жасамайтындықтан, көбінесе пациенттерін белгілі бір тәуелсіз аптекаларға жіберуші еді, олар да медициналық кеңес, әсіресе емдік заттар мен емдеу тәсілдерін ұсынатын.

Рецепттер

Көптеген дәрі-дәрмек рецепттері шөптер, минералдар және жануарлардың дене мүшелерінен (ет, май, тері) тұратын, ішке қабылдауға, сыртқа қолдану үшін жағылатын немесе ароматерапия ретінде пайдаланылатын заттарды қамтыды. Олардың кейбіреулері бүгінде қолданылатын табиғи емдеулерге ұқсас, мысалы, мысықот, ромашка, қызылша, жалбыз, сарымсақ және қарасора. Бірақ бұрын қолданылған зәр, нәжіс, құлақ кірігі, адам майы және сілекей сияқты көптеген ингредиенттер қазір қолданылмайды және көбінесе тиімсіз немесе санитарлық ережелерге қайшы деп есептеледі. Сәтті ем табудың басты жолы – тәжірибе мен қателік болды, себебі қандай емнің неге тиімді екенінің химиясы туралы білім аз болды. Мысалы, кофе ішу бас ауруын басады дегені белгілі болған, бірақ кофеиннің өзі және оның қасиеттері сол кезде әлі де құпия болып келді.