Кіріспе

АҚШ-тағы протестанттық христиан дінінің ұйымы.

Конгрегациялық христиан шіркеулері – 1931 жылдан 1957 жылға дейін АҚШ-та қызмет еткен протестанттық христиан дінінің ұйымы. Аталған мерзімнің соңында оның көптеген шіркеулері Евангелиелік және Реформаторлық шіркеумен бірігіп, Біріккен Христиан шіркеуіне айналды. Ал қалғандары Ұлттық Конгрегациялық Христиан шіркеулері қауымдастығын құрды немесе 1945 жылы құрылған Консервативті Конгрегациялық Христиан конференциясына қосылды. Бұл кезеңде оның шіркеулері жалпы кеңес, сондай-ақ штаттық конференциялар, аймақтық қауымдастықтар және миссионерлік мекемелер деңгейінде ұйымдастырылды. Дегенмен, шіркеулер өздерінің жергілікті тәуелсіздігін сақтап, осы ұйымдар заңды жағынан шіркеулерден бөлек болды. Бұл ұйым 1931 жылы Сиэтл қаласында қауымдық шіркеу басқару қағидаларын ұстанған екі американдық ұйымның бірігуі нәтижесінде құрылды: АҚШ Конгрегациялық шіркеулерінің ұлттық кеңесі және Христиан шіркеуінің жалпы конгресі. Бастапқыда «Конгрегациялық» және «Христиан» сөздерінің арасына «және» деген сөзді қойған жаңа діни ұйым, бұрынғы шіркеулердің ұлттық деңгейдегі біртұтас имиджін қалыптастыруға шешім қабылдады, ал құрамына кіретін шіркеулер өздерінің бұрынғы атауларын сақтауға немесе жаңа қолданысқа көшуге еркін болды.

Қауымдық

Қазіргі Жаңа Англиядағы өздерінің туған Англиясындағы діни қуғын-сүргіннен қашып келген қоныс аударушылар құрған қауымдық шіркеулер 17-ғасырда аңглосаксон протестанттығының пұритандық теологиялық және саяси көзқарастарымен байланысты болды. Көптеген американдық тарихшылар олардың жартылай демократиялық практикаларын АҚШ саяси дәстүрінің өкілдік сипатының негізі деп қарастырады. Олар бастапқыда 18-ғасырда қатаң кальвинистік болғанмен, ақырында 19-ғасырда конгрегационалистер АҚШ діни өміріндегі ерекше міндеттерін қабылдады, еркіндік, теңдік және әділдікке деген құштарлықты дамыта отырып, кең ауқымды православиелік сенімді сақтады. Осы этикалық нарықтар конгрегациялық шіркеулерді келесі 150 жыл бойы әлеуметтік реформалар қозғалысының алдыңғы қатарына шығарды. Олардың арасындағы ең маңыздысы – АҚШ-тың оңтүстігіндегі африкалық американдықтар арасында құлдықты жоюға берілген күшті қолдау. Америка Азамат соғысынан кейін көптеген пасторлар мен әйелдер-мектеп мұғалімдері миссионерлер, Америка Миссионерлер Ассоциациясының басшылығымен, босатылғандар үшін академиялар, колледждер мен шіркеулер құрды; алты колледж әлі де бар. Кейінгі ұрпақтар ұстамдылық, әйелдердің сайлау құқығы және әлеуметтік жақсылық сияқты мәселелерге қатысты. Осы саяси қатысудың ортасында конгрегационалистер әр жергілікті шіркеуді Иса Мәсіх тікелей басқарады деген ұғымды берік ұстады, бұл туралы Киелі кітапта айтылған және Киелі Рухпен сенгендерге уағыздалған. Осылайша, әрқайсысы сыртқы шіркеулік күштердің рұқсатынсыз, өз алдына рухани республика құрды. Ішкі жағдайда конгрегационализм негізінен қала тұрғындары мен Нью-Ингландияның, Нью-Йорк штатының, Ұлы көлдер аймағының, Ұлы жазықтардың және Тынық мұхитының жағалауының бай қала тұрғындары арасында кездесетін топқа айналды; шамамен айтқанда, Солтүстік АҚШ, Жаңа Англия мен Нью-Йорктен келген көшіп келушілердің күшті ықпалына ие болған аймақ. 20-ғасырдың басында шіркеулер өздерінің бастапқы ағылшын тілді американдықтарынан тыс жерлерден табынушыларды тарта бастады. Конгрегациялық шіркеулерді құрған иммигранттардың арасында Волга немістері, шведтер, пуэрто-риколықтар, қытайлар, жапондар және гавайлықтар болды. Конгрегациялық шіркеулер екі кіші шіркеу ұйымын да қосып алды: 1890 жылдары Алабама мен Джорджиядағы бірнеше конгрегациялық методистік шіркеулер және 1925 жылы Эвангелиялық протестанттық шіркеулер, негізінен Питтсбургте және оның айналасында орналасқан неміс иммигранттарының тобы, Пенсильвания және Цинциннати, Огайо. Теологиялық тұрғыдан алғанда, 19-ғасырда конгрегационалистер реформаның ортодоксалды тұжырымдамалары мен ілімдерін ұстанудан (мысалы, толық бұзылу, шектеулі құрбандық) Йель университетінің білімді пасторлары тобының жеңілдетуімен, азаматтық соғыс кезінде және оның айналасында, әлдеқайда либералды бағытқа қарай бірте-бірте ауысты. Хорас Бушнелл мен Натаниел Тейлор сияқты Жаңа құдайлықтың жақтастары, кейбіреулер адам табиғатының ескі пессимистік көзқарастарымен, мысалы, Коттон Мэзер мен Джонатан Эдвардс сияқты классикалық конгрегационалистік діни қайраткерлердің қолдауымен, бұзылған деп айта алады, оның орнына жеке адам мен қоғамның мүмкіндіктері туралы көбірек оптимистік көзқарас жариялады. Бұл үлкен өзгеріс көптеген ұрпақтар бойы үстемдік еткен қатал үгіт-насихаттан шаршаған адамдарды тартса да, көптеген басқалар шынайы сенімнен бас тартуды өкінішпен қабылдады. Мұндай консервативтілер, әсіресе Жаңа Англиядан тыс жерлерде, баптистер мен пресвитериандар сияқты қатты ілімді ұстанушы шіркеулерге барған сайын тыныс алуды іздестірді. Конгрегационалистердің пресвитериандықтарға деген шығындары Одақ жоспары күшіне енген онжылдықтарда қатты өсті. Коннектикут конгрегационалистері мен пресвитериандық Бас Ассамблея шекаралық аймақтарды евангелизациялаудағы күш-жігерді қайталаудан аулақ болу үшін оны жасағанмен, бұл жоспар көптеген конгрегационалдық негізін қалаған приходтардың, әдетте, пастордың қатысы арқылы және көбінесе жергілікті шіркеудің келісімінсіз, пресвитериандықтарға қосылуына әкелді. Пресвитериандықтардың арасында орын алған конфессияаралық қатынасты жою қажеттілігі 1865 жылы Бостон қаласында конгрегационалистердің ұлттық жиналысын шақырды. Бұл 1648 жылы Кэмбридж платформасын шығарған, пресвитериандардың Вестминстерлік сенімін мойындауға ұқсас сенімін мойындауды шығарған синодтан бері 200 жылдан астам уақыттан кейінгі алғашқы ұлттық жиналыс болды. Дегенмен, 1870 жылға дейін жеткілікті мөлшерде конгрегационалистер ұлттық деңгейде ұйымдасуға қатысты шақыруға жауап берді. Бұл американ конгрегационализмінің теологиялық өзгерістермен негізінен шайқалып, құлаған алғашқы рет емес еді; 19-ғасырдың басындағы Ұлы оянулар да шіркеулерге өшпес із қалдырды. Кейбір шіркеулер сол кезде ашық түрде жаңғыруды қабылдады, ал басқалары, әсіресе Бостон аймағында, Эдвардс және Джордж Уайтфилд сияқты уағызшылардың күшейген кальвинизміне қарсы Арминийлік көзқарастарды қабылдау арқылы осы дамуларға кері реакция жасады. Ұлы оянудан кейін либералданған көптеген қауымдар 1825 жылы Американың унитарийлік қауымын құру үшін конгрегациялық қауымдастықтан шығып кетті; бұл ұйым қазір Унитарийлік Универсалистік қауым ретінде белгілі. Сонымен қатар, тәуелсіздік пен еркіндікке берілгендігіне қарамастан, конгрегационалистер американдық (және әлемдік) протестантизм ішіндегі экуменизм қозғалысының негізгі мақсаттарын қолдауды ұлғайтты. Бұл қозғалыс 20-ғасырдың бірінші үштен бірінде Еуропадағы тоталитарлық режимдердің өркендеуінен және американдықтар арасындағы діни өмірдің осы кезеңде төмендегенінен күш алды. Конгрегационалистік көшбасшылар көптеген протестанттық топтармен жақын қарым-қатынас жасады, бірақ біреуі нақты ұйымдық одаққа үміткер болып шықты: христиандық шіркеулер.

Христиан шіркеулері ("Қосылым")

Пуритандықтар Жаңа Англияда діни, саяси және зияткерлік өмірде үстемдіктерін нығайта бастағанда, Америка революциясына дейінгі кезеңде Американың басқа жерлерінде көптеген жаңа қоныс аударушылар Еуропадан мұра еткен теологияға, уағыздауға, литургияға және шіркеутануға наразылық білдірді. Олардың көпшілігі мефодистер мен баптистер сияқты қайта жаңғырушы діндерге бет бұрды және олардың көпшілігі осы топтарда немесе Ұлы оянудан бастау алған қозғалыстардың бірінде рухани үй тапты. Алайда, елдің әртүрлі аймақтарында бірнеше уағыздаушылар сол шіркеулердің басшылығына қарсы шықты. 1790 жылдары Солтүстік Каролинаның орталық және Вирджинияның оңтүстік-шығысындағы шіркеулерге қызмет ететін методист пасторы Джеймс О'Келли өз шіркеуінде епископтық жүйенің қалыптасуына қарсылық білдірді. Ол Франсис Асбери сияқты епископтардың көтерілуінің, жақында таратылған Англикан шіркеуінің билігіне жақындап, дін қызметін, әсіресе көшпелілік арқылы, тым бақылауға алатынын сезінді. О'Келлидің наразылығына назар аудармаған басшылармен ол және оның жақтастары Методист шіркеуінен шығып, бастапқыда "Республикалық Методист шіркеуі" деп аталған жаңа ұйым құрды. Көптеген талқылаулар мен дұғалардан кейін О'Келли бұл атаудың секталық сипатта екенін және оның пікірінше, Жаңа өсиетте шіркеулерді тек адамдық пікірлермен байланыстыруға тыйым салатын нұсқауларға қайшы келетінін түсінді. Сондықтан ол және басқалар өз шіркеулерінің жай ғана "Христиан" деп аталуы керек деген тұжырымға келді. Солтүстіктегі Вермонт штатында баптист уағыздаушысы Аберн Джонс сол кезде кең таралған кальвинистік догмаларды сынап бастады. Ол өзінің жақтастарының бір бөлігін өз қауымынан О'Келлидің платформасына ұқсас негізде құрылған жаңа қауымға алып келді, ол ашық қатысуға және ар-ождан бостандығына баса мән берді. Кейінірек, 19 ғасырдың басында ол Нью-Гэмпшир пасторымен бірге қозғалысқа арналған газет шығара бастады, "Евангелиялық бостандық жаршысы", кейбір тарихшылар оны АҚШ-тағы алғашқы діни мерзімді басылым деп санайды. Қауымдық "Тұрақты тәртіп" жақтастары жаңа шіркеулерге көбінесе жаулықпен қарады. Екі қозғалыстың да мақсаты – қалпына келтіру болды және олар кейінірек Стоун-Кэмпбеллдің қалпына келтіру қозғалысына әсер етті. Бұл қозғалыстың нәтижесінде бірнеше ірі топтар пайда болды, олар бүгінгі күні де жұмыс істейді: Мәсіхтің шәкірттері шіркеуі, Христиандық шіркеулер және Христиандық шіркеулер. Христиандық қозғалыстың географиялық жағынан әртүрлі Солтүстік және Оңтүстік қанаттары 1820 жылы бір-бірін тауып конгресс құрды. Сол кезде олар әртүрлі қауымдарды біріктіретін бес (кейбір ғалымдар алты деп санайды) қағиданың жалпы тізіміне келісті. Бірлік құлдық және одан кейінгі Азамат соғысының күрделі мәселелеріне төтеп бере алмады. "Христиандық байланыс", американдық протестанттық топтар сияқты, методистер, пресвитериандар және баптистер, тағы да Солтүстік және Оңтүстік фракцияларға бөлінді. Солтүстік топ бөлінуге себепкер болды, өйткені оның көптеген басшылары, конгрегационалистер сияқты, құлдықты қатты айыптады. Солтүктіктер 1850 жылы діни ұйым ретінде заңды мәртебе алу үшін осы бөлінуді мүмкіндік ретінде пайдаланды. Бөлінудің ащылығына қарамастан, екі топтың да христиандары басқа бөлінген топтарға қарағанда әлдеқайда ертерек қайта бірікті, 1890 жылы Христиан шіркеуінің жалпы конгресін құрды. Көптеген Оңтүстік/О'Келли христиандары құлдарға ие болды, олардың кейбіреулері құлдығынан босатылғаннан кейін осы дәстүр бойынша өз шіркеулерін құрды. 1890 жылдары Солтүстік Каролинаның орталық және шығыс бөлігінде және Вирджинияның оңтүстік-шығысында орналасқан афроамерикандық христиандық қауымдар өз конгресін құрды. Бұл конгресс 1950 жылға дейін, конгрегациялық христиандық бірігуден кейін де болды; сол жылы ол осы уақытқа дейін Америка Миссионерлік Ассоциациясы құрған конгрегациялық шіркеулерден құралған Оңтүстік конгресіне қосылды. Теологиялық тұрғыдан алғанда, Христиандық шіркеулер өте күрделі ілімдер жүйесін немесе Киелі кітапты түсіндіруді қолдамады. Олардың пасторларының көпшілігі бастауыш сыныптан жоғары білім алмады, бұл сипаттама 20 ғасырдың басына дейін сақталды. Олардың бейімділіктері қайта жаңғырушы Веслиандыққа, қайта жаралу, жеке құтқарылуды қабылдау және қайырымдылықпен жасалатын жақсы амалдар сияқты дәстүрлі евангелиялық тақырыптарға бағытталды. Олардың мүшелерінің көпшілігі басқа дәстүрлерге қарсы polemic шабуылдарға бейім емес еді, бірақ кейбір пасторлар мен шіркеулер кейінірек фундаменталистік қозғалысқа қосылды. Конгрегационалистер христиандық басшылармен мүмкін болатын бірігу туралы келісімдерге келген кезде, Бартон Стоун мен Александр Кэмпбелл басшылық еткен қалпына келтіру қозғалысының наразылық білдірген жақтастары "Христиандық байланысқа" қосылды. Бұл топ қозғалысқа Жаңа Англияда, Нью-Йорктің жоғарғы бөлігінде, Вирджинияның оңтүстік-шығысында, Солтүстік Каролинаның орталық және шығыс бөлігінде, Грузияның батысында, Алабаманың шығысында, Огайоның оңтүстік-батысында және Индиананың шығысында күшті орындарды қамтитын географиялық сипат берді, сондай-ақ Ұлы жазықта шашыраңқы қауымдар болды. Мүшелердің көпшілігі қалалардың сыртындағы ауылдық жерлерде, көбінесе егіншілікпен немесе осыған ұқсас жұмыстармен айналысты. Христиандар Огайодағы Дефайанс колледжі мен Антиох колледжі және Солтүстік Каролинадағы Илон университеті сияқты мектептерді құрды; 20 ғасырдың басында Солтүстік Каролинаның Франклингтон қаласында афроамерикандықтар үшін академия мен семинария жұмыс істеді. Дефайанс бүгінде Біріккен шіркеумен байланысын жалғастыруда.

Бірігуден кейінгі алғашқы жылдар

1931 жылғы бірігуден кейін, біріккен екі дәстүрдің ішіндегі тәжірибе мен әдет-ғұрыптардың өте азы күрт өзгерді, себебі оның мүшелері, көптеген американдықтар сияқты, алдымен Ұлы депрессияның, ал кейін Екінші дүниежүзілік соғыстың ауыртпалығын басынан өткерді. Соңғысы аяқталғаннан кейін ғана CC шіркеулері кең ауқымды шіркеу құрылысы бағдарламасын іске қоса бастады; бұл, әрине, осы кезеңде АҚШ-тың көптеген конфессиялары үшін де осылай болды, өйткені олардың шіркеулері көбінесе ашық қалу үшін күресіп, миссионерлік жұмысқа ештеңе қалдырмады. Жаңа конфессияның мүшелерінің шамамен 85-90% конгрегационалистерден құралды; бұл реніш немесе қақтығыс тудырмады, өйткені екі топ географиялық тұрғыдан көп жағдайда бірімен-бірі қабаттаспады, тек Жаңа Англияның кейбір аймақтарында, Нью-Йорк штатының солтүстігінде, Огайода және Солтүстік Каролинадағы афроамерикандық шіркеулерде ғана. Аймақтық сот органдары мен ұлттық ішкі және шетелдік миссиялық агенттіктер өте жақсы бірікті, көбінесе әртүрлі терминологияны (мысалы, «конвенция», «конференция», «қауымдастық») қолдануды жалғастырды, бұл әдет-ғұрыпқа байланысты болды. Ішкі жұмыста жаңа шіркеулерді құруға бағытталған күштер көбінесе Оңтүстік Калифорния, Аризона, Флорида және Орталық Батыс қалаларының (мысалы, Чикаго, Детройт, Миннеаполис) маңындағы жаңадан дамып келе жатқан аймақтарда шоғырланды. Шетелде көптеген CC миссионерлік күш-жігерлері медициналық және әлеуметтік қызметтерге көбірек назар аударды, әсіресе конгрегационалистердің бұрынғы онжылдықтарда құрған көптеген шіркеулері өздерінің тәуелсіз ұйымдарын құрғаннан кейін. Жаңа қауымдастықтың ерекше ерекшелігі, ежелгі доктриналарға жазылуға қатысты ерекше төзімділігінен басқа, экуменикалық бастамаларға деген батыл ынтасы болды, әсіресе 1920-1930 жылдардағы Ұлыбританиядағы «Иман және тәртіп» және «Өмір және жұмыс» шіркеуаралық жобаларынан туындаған бастамалар. Осы және басқа да оқиғалар 1948 жылы Дүниежүзілік шіркеулер кеңесінің құрылуына әкелді, ал Конгрегациялық христиан шіркеулері оның негізін қалаушыларының бірі болды. АҚШ-та Конгрегациялық христиандар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары басқа протестанттық топтарға федеративтік одақтар және/немесе органикалық бірігулер туралы бірнеше ұсыныс жасады. Бірақ осы талқылаулардың басты нәтижесі 1957 жылы құрылған Біріккен шіркеу болды.

UCC бірігу туралы келіссөздер

Қасиетті діндар Труман Дуглас, Сент-Луис қаласындағы «Паломник» конгрегациялық шіркеуінің пасторы, сол қаладағы Едем теологиялық семинариясының президенті, Рев. Доктор Сэмюэл Пресспен кездесті. Бұл семинария Евангелистік және реформацияланған шіркеуге қарасты болатын, ол негізінен неміс тектілерден құралған және бұрын екі бөлек дәстүрден тұратын екі ағымның бірігуінен пайда болған. 1937 жылы бұл кездесу бейресми шіркеуаралық талқылау тобы аясында өтті. Дуглас пен Пресс арасындағы әңгімелер екі ұйымды да бірігу мүмкіндігін қарастыру жөніндегі ұсыныстарға қатыстыруға әкелді. Бұл жұмыс 1943 жылы «Бірлік негіздері» құжатының қабылдануымен аяқталды, оны екі ұлттық ұйым бес жылдық түзетулерден кейін мақұлдады. Осы уақытқа дейін Гарвард діни мектебінің бұрынғы деканы Дуглас Хортон КК-нің бас министрі және президенті болды, сонымен қатар КК-нің бірігу күш-жігерінің жетекшісі атанды.

"Қоғамдық қатынасты жалғастыру"

Дегенмен, шағын, бірақ белсенді министрлер мен діндарлар бұл оқиғаға қарсылық білдіріп, E&R шіркеуі сияқты діни сенімді, пресвитериандық ұйыммен бірігу американдық конгрегациялық дәстүрі мен құрылымын жояды деп айыптады. Бұл қарсыластар памфлеттер жариялап, шіркеулерді ұсынылған бірігуден бас тартуға көндіруге тырысқан топтар құрды. 1949 жылы Бруклиндегі бірігуге қарсы қауым CC модераторы Хелен Кенионға қарсы сотқа шағымданып, бірігу процесін заңды түрде тоқтатуға тырысты; шіркеу мен бірігуге қарсы жақтастардың басты заңдық талабы – CC Бас кеңесінің ұлттық деңгейде бірігуге түсуге құқығы жоқ екендігі болды. Төменгі соттардағы бірнеше алғашқы жеңістерден кейін, 1953 жылы Нью-Йорк штатының апелляциялық соты істі қараудан бас тартып, Кенион ханым мен CC шіркеулерінің пайдасына шешім шығарды. Бұл жеңілістен кейін бірігуге қарсы күштер жаңа діни ұйым құруға көшті, ол 1955 жылы құрылған Ұлттық Конгрегациялық Христиан Шіркеулер қауымдастығы болды; осы шіркеулердің көп бөлігі қалалық емес Жаңа Англияда, Мичиганның оңтүстік-шығысында, Висконсин және Иллинойс штаттарының бір бөлігінде және Оңтүстік Калифорнияда орналасқан. Осыған дейін бірнеше жыл бұрын, басты назардағы доктриналар сияқты басқа да мәселелерге байланысты, евангелистік бағытталған қауымдар тобы 1948 жылы Консервативті Конгрегациялық Христиан Конференциясын құрды.

Біріккен Ұлттар Ұйымы мақұлдады

Конгрегациялық христиан шіркеулерінің Бас Кеңесінің UCC бірігуіне қатысуы туралы соңғы дауыс беру 1956 жылғы Бас Кеңестің Небраска штатының Омаха қаласында өткен отырысында болды. Делегаттардың 88 пайызы Евангелиелік және Реформация шіркеуімен бірігу туралы ұсынысты мақұлдады, ал олардың Бас Синоды одан да үлкен үлесімен қолдады. Бұл 1957 жылғы 25 маусымда Огайо штатының Кливленд қаласында өткен Біріктіруші Бас Синодқа жағдай жасады; Конгрегациялық христиан шіркеулерінің Бас Кеңесін р. Фред Хоскинс ұсынды, ол бірнеше жыл бұрын Хортонның орнын бас министр және президент ретінде басты. Хоскинс, E&R президенті Джеймс Вагнермен бірге UCC-нің тең президенттерінің бірі болды. Дегенмен, UCC-нің толыққанды құрылуы 1961 жылға дейін күткен еді, сол кезде КК қауымдарының жеткілікті саны деноминацияның жаңа конституциясын мақұлдау үшін дауыс берді. CC шіркеулері жаңа UCC-ге шамамен 1,4 миллион мүше әкелді, бұл жаңа деноминацияның барлық мүшелерінің шамамен 60 пайызын құрады. Өткен жылдардан қалған қажетті заңдық мәселелерді шешу үшін Бас Кеңес 1984 жылға дейін корпорация ретінде тіркелді, содан кейін ол таратылды.