Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Табиғи агенттер арқылы тозаңдану немесе өсімдік сорттарында таза түлдіру.
Pollination by natural agents, or true breeding in plant varieties
"Ашық тозаңдану" және "ашық тозаңдалатын" терминдері өсімдіктердің жыныстық көбеюіне қатысты әртүрлі ұғымдарды білдіреді. Жалпы айтқанда, бұл құстар, жәндіктер, жел немесе адамның араласуы арқылы табиғи түрде тозаңданатын өсімдіктерді сипаттау үшін қолданылады.
"Open pollination" and "open pollinated" refer to a variety of concepts in the context of the sexual reproduction of plants. Generally speaking, the term refers to plants pollinated naturally by birds, insects, wind, or human hands.
Нағыз тұқымдық тұқымның анықтамасы
"Ашық тозаңдану" әдетте "тұқымдық сапасын сақтайтын" тұқымдарды білдіреді. Ашық тозаңданатын сорттың өсімдіктері өздігінен тозаңданғанда немесе сол сорттың өкілімен тозаңданғанда, алынған тұқымдар ата-аналық өсімдіктеріне ұқсас өсімдіктер береді. Бұл, жақындағы будандастырудың нәтижесінде (мысалы, бірақ F1 гибридімен ғана шектелмейтін) алынған тұқымдарға қарағанда өзгеше, себебі соңғыларында әртүрлі белгілердің кең ауқымы байқалуы мүмкін. Ашық тозаңданатын сорттар көбінесе стандартты сорттар деп аталады, ал тұқымдары ұрпақтан-ұрпаққа немесе ондаған жылдар бойы сақталған жағдайда – ескі сорттар деп аталады. Ескі сорттар әдетте ашық тозаңданатын болса, ашық тозаңданатын тұқымдар міндетті түрде ескі сорттар емес; ашық тозаңданатын сорттар әлі де дамытылуда. Ашық тозаңданатын сортты сақтаудағы бір қиындық – басқа сорттардан тозаңның келуін болдырмау. Өсімдіктің тозаңы қаншалықты таралатынына байланысты, оны жылыжайлар, биік қоршаулар, егістік оқшаулау немесе басқа да тәсілдер арқылы әртүрлі деңгейде бақылауға болады. Ашық тозаңданатын өсімдіктердің тұқымдарын үй шаруалары мен фермерлер жиі сақтайды, себебі олар тұқымдық сапасын сақтайды. Осы мағынада қолданылғанда, ашық тозаңдану бақыланатын тозаңданумен қарама-қарсы келеді, ол дақылдың барлық тұқымдарының белгілі қасиеттері бар ата-аналарынан тарағанын және осылайша қажетті қасиеттерге ие болу мүмкіндігі жоғары екенін қамтамасыз ету үшін қолданылатын процедура. Ашық тозаңданатын өсімдіктердің тұқымдары осы өсімдіктердің жаңа буындарын береді; алайда, өсіру бақылаусыз болғандықтан және тозаңның (еркек ата-ана) көзі белгісіз болғандықтан, ашық тозаңдану генетикалық белгілері жағынан әртүрлі өсімдіктердің пайда болуына әкелуі мүмкін. Ашық тозаңдану биологиялық әртүрлілікті арттыруы мүмкін. Кейбір өсімдіктер (мысалы, көптеген дақылдар) негізінен өздігінен тозаңданады және тұқымдық сапасын сақтайды, сондықтан ашық тозаңдану жағдайында да келесі буын (шамамен) бірдей болады. Тіпті тұқымдық сапасын сақтайтын организмдердің арасында да генетикалық рекомбинация немесе мутацияға байланысты кейбір өзгерістер "өзгеше" түрлердің пайда болуына себеп болуы мүмкін.
"Open pollinated" generally refers to seeds that will "breed true". When the plants of an open pollinated variety self pollinate, or are pollinated by another representative of the same variety, the resulting seeds will produce plants roughly identical to their parents. This is in contrast to the seeds produced by plants that are the result of a recent cross (such as, but not confined to, an F1 hybrid), which are likely to show a wide variety of differing characteristics. Open pollinated varieties are also often referred to as standard varieties or, when the seeds have been saved across generations or across several decades, heirloom varieties. While heirlooms are usually open pollinated, open pollinated seeds are not necessarily heirlooms; open pollinated varieties are still being developed. One of the challenges in maintaining an open pollinated variety is avoiding introduction of pollen from other strains. Based on how broadly the pollen for the plant tends to disperse, it can be controlled to varying degrees by greenhouses, tall wall enclosures, field isolation, or other techniques. Because they breed true, the seeds of open pollinated plants are often saved by home gardeners and farmers. When used in this sense, open pollination may contrast with controlled pollination, a procedure used to ensure that all seeds of a crop are descended from parents with known traits, and are therefore more likely to have the desired traits. The seeds of open pollinated plants will produce new generations of those plants; however, because breeding is uncontrolled and the pollen (male parent) source is unknown, open pollination may result in plants that vary widely in genetic traits. Open pollination may increase biodiversity. Some plants (such as many crops) are primarily self pollenizing and also breed true, so that even under open pollination conditions the next generation will be (almost) the same. Even among true breeding organisms, some variation due to genetic recombination or to mutation can produce a few "off types".
Гибридтілікке қатынасы
Гибридтік тозаңдану – тозаң басқа штаммнан (немесе түрден) алынатын, бақыланатын тозаңдану түрі. Ол егіннің қолайлылығын арттыру үшін, әсіресе гетерозис арқылы қолданылуы мүмкін. Нәтижедегі гибридтік штамм кейде қалаулы белгілеріне қарай іріктеліп, инбридтелуі мүмкін, содан кейін ашық тозаңдану арқылы тұрақты көбейетін штаммға қол жеткізіледі. Мұндай нәтиже инбридтік гибридтік штамм деп аталады. Шатастыру үшін, гибридтік инбрид термині белгілі бір қалаулы қасиеттері бар іріктелген инбридтік желілерден жасалған гибридтерге қолданылады (инбридтеу туралы қараңыз). Бұл гибридтердің кейбір түрлері F1 гибриді деп белгіленеді, яғни ата-анасы (әр түрлі) инбридтік желілер болған бірінші гибридтік (ұрпақ) буын.
Hybrid pollination, a type of controlled pollination in which the pollen comes from a different strain (or species), can be used to increase crop suitability, especially through heterosis. The resulting hybrid strain can sometimes be inbred and selected for desired traits until a strain that breeds true by open pollination is achieved. The result is referred to as a inbred hybrid strain. To add some confusion, the term hybrid inbred applies to hybrids that are made from selected inbred lines that have certain desired characteristics (see inbreeding). The latter type of hybrid is sometimes designated F1 hybrid, i. e. the first hybrid (filial) generation whose parents were (different) inbred lines.