Кіріспе

1983 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының бір палаталық заң шығарушы ветосын конституцияға қайшы деп жариялаған шешімі.

Иммиграция және натурализация қызметі Чадхаға қарсы, 462 АҚШ 919 (1983) – АҚШ Жоғарғы Сотының 1983 жылы қабылданған, бір палаталық заң шығарушы ветосы биліктердің конституциялық бөліну принципін бұзады деген шешімі.

Өмірбаян

Иммиграция және азаматтық туралы заңның 244(a)(1) бөлімі Иммиграция және натурализация қызметіне (ИНС) АҚШ-та кем дегенде жеті жылдан бері тұрақты тұратын шетелдіктің депортациясын тоқтатуға уәкілдік берді, егер АҚШ Бас прокуроры өз дискрециясымен депортация салдарынан "өте ауыр қиындықтар" туындайтынын анықтаса. Мұндай шешім қабылданғаннан кейін Бас прокурор 244(c)(1) тармақшасына сәйкес Конгреске есеп беретін болса, Конгрестің екі палатасының кез келгені 244(c)(2) тармақшасына сәйкес Бас прокурордың шешіміне вето қою құқығына ие болды.

Фактілер

Жауап беруші Джагдиш Раи Чадха Ұлыбританияның колониясы Кенияда үнді ата-аналарынан дүниеге келген. Чадха Ұлыбритания мен отарлардың азаматы болып, Огайо штатында студенттік алмасу бағдарламасымен оқып жүргенде британдық паспортпен АҚШ-қа кірген. 1963 жылы Кения Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, оның ата-анасы үнді болғандықтан Кенияның немесе Үндістанның заңды азаматы немесе тұрғыны ретінде танылмады. Сонымен қатар, Ұлыбританиямен байланысы болмағандықтан, 1971 жылғы Иммиграциялық заң бойынша Ұлыбританияда тұруға құқығы жойылды. 1972 жылы оның иммигрант емес студенттік визасының мерзімі біткеннен кейін, үш елдің ешқайсысы оны өз аумағына қабылдамады, осылайша ол де-факто азаматтығы жоқ адамға айналды. ИМНС Чадхаға қарсы депортация ісін бастады. Чадха депортациясын тоқтатуды сұрады, ал ИМНС оның өтінішін § 244(a)(1) бойынша қабылдап, § 244(c)(2) бойынша Конгреске тоқтату туралы есеп жіберді. Өкілдер палатасы Чадханың депортациясын тоқтатуды ветолады, ал ИМНС депортация ісін қайта бастады. Чадха § 244(c)(2) конституцияға қайшы екендігі туралы мәлімдеме жасады, бірақ иммиграциялық судья мұндай талаптарды қарауға өкілеттігі жоқ екенін айтып, Чадханы депортациялауға бұйрық берді. Чадха содан кейін Иммиграциялық апелляциялық кеңеске шағымданды, ол да § 244(c)(2) конституциялық қарсылықтарын қарауға өкілеттігі жоқ деп тапты. Чадха депортация туралы шешімді қайта қарау үшін 9-шы апелляциялық округ сотына шағымданды, ал ИМНС § 244(c)(2) конституциялық заңдылығына қарсы оның шағымын қолдады. 9-шы округ § 244(c)(2) конституцияға қайшы екенін анықтап, Бас прокурорға депортация ісін тоқтатуды бұйырды. ИМНС § 244(c)(2) конституциялықлығы туралы түпкілікті шешім алу үшін Жоғарғы Сотқа 9-шы округтің шешіміне шағымданды. Палата мен Сенат, amicus curiae ретінде, 9-шы округтің Өкілдер палатасының Бас прокурордың шешімін ветолаған қаулысы конституциялық тұрғыдан жарамсыз деп шешкені дұрыс емес екенін мәлімдеді. Олар АҚШ Жоғарғы Сотынан 9-шы округтің шешімін кері қайтаруды сұрады. Конгресс мынадай аргументтер келтірді: (1) Чадханың § 244(c)(2) конституциялық заңдылығын даулауға құқығы жоқ, өйткені бұл бап § 244(a)(1) баптан бөліне алмайды. Сондықтан, егер Чадха § 244(c)(2) бапты жарамсыз деп таныса, оның § 244(a)(1) баптағы құралдары да жойылды және ешқандай көмек мүмкін болмайды; (2) Соттың бұл мәселеге қатысты құзыреті жоқ, өйткені Бас прокурор мен ИМНС даулы заңды орындады және осылайша оны даулау құқығынан бас тартты; (3) бұл іс нақты дау немесе жанжал емес, өйткені бастапқы талапкер де, жауапкер де нақты қарсылықсыз заңға дау қойды; (4) бұл іс сотқа берілмейтін саяси мәселе.

Ұстауы

Жоғарғы сот апелляциялық соттың шешімін растады. Бас судья Бергердің пікірі бойынша, сот Бас прокурордың шешімін жоққа шығарған Өкілдер палатасының қаулысы конституциялық тұрғыдан жарамсыз, күшін жойылған және міндетті емес деп шешті. Конгресс өзіне атқарушы биліктің әрекеттеріне, екі палаталылық принципіне және АҚШ Конституциясының ұсынылу тармағына қайшы келетін заңнамалық вето құқығын беруге бағытталған заң шығара алмайды. Сот Конгресс тарапынан жасалған мәлімдемелерді былайша жоққа шығарды: (1) Иммиграция және ұлттық заңның 244(c)(2) тармағы, 406-тармақтағы тікелей ажырату ережесіне сәйкес, заңның қалған бөлігінен бөлінеді. 244-тармақтың заңнамалық тарихы, депортацияға ұшырау мүмкіндігі бар адамдарға көмек көрсету үшін жеке заңдарды қабылдау процесінен көңілі қалған Конгресс, барлық билікті Бас прокурорға беруге келіспей, жеке заңдар механизмін сақтап қалуға көбірек дайын болған деген пікірді қолдайды. (2) Бас прокурор мен Иммиграция және азаматтық қызметі (INS) заңның конституциялықлығына қарсы шығу құқығын қолданысқа енгізу арқылы жойған жоқ. (3) Бұл іс, Конгресс палаталарының amici curiae ретінде ұсынған актіні қолдау үшін жеткілікті өкілдікпен нақты іс болып табылады. (4) Бұл іс саяси сипаттағы мәселелерге жатпайды және сот қарауына жатады; заңның конституциялық болуы соттың қарауына жататын мәселе. Содан кейін сот өзінің негізді пікірлерін ұсынды: (5) Конституцияда нақты процедуралар белгіленген жағдайда, осы процедуралар қатаң сақталуы керек. Мұндай екі ереже – екі палаталылық және заң шығару кезіндегі ұсынылу. (6) Президентке ұсынылу процесі, әсіресе Президенттің вето құқығы, Конституцияны жасаушылардың атқарушы билікті заң шығарушылардың ықпалынан қорғау және ойсыз саясатты болдырмау мақсатында құрылған механизмі еді. (7) Сол сияқты, екі палаталылық талабы Конгресс әрекеттерін шектеу және осылайша заң шығарушылардың ықпалын болдырмау үшін жасалды. (8) Өкілдер палатасының әрекеті заң шығару сипатына ие, себебі (а) ол заң шығарушы тармақтан тыс адамдардың құқықтары мен міндеттерін өзгертеді; (b) бұл актіні қабылдау үшін басқа жағдайда жеке заң қажет болар еді, ал жеке заң – заң шығару функциясы; және (c) әрекеттің мәні табиғаты бойынша заң шығарушы. (9) Конституцияны жасаушылар Конгреске екі палаталылық және ұсынылу принципінен тыс билік беруді көздегенде, олар нақты баламалы процедураларды қарастырды; басқа процедуралар қабылданбайды. (10) Өкілдер палатасының әрекеті заң шығарушы болғандықтан, бірақ Конституцияда заң шығару әрекеттері үшін нақты көрсетілген процедураға сәйкес келмегендіктен, ол жарамсыз, күшін жойылған және міндетті емес.

Бәсекелестік

Сотталушы Пауэлл келісетін пікірде барлық заңнамалық вето ережелерін жою – өте маңызды мәселе, себебі Конгресс заңнамалық ветоны атқарушы билікті бақылау үшін қажет деп санайды, демек, оған сақ болу керек. Дегенмен, Конгресс бұл жағдайда конституцияға қайшы әрекет етті. Көпшіліктің пікіріне қарамастан, Конгресс әрекеті заң шығару сипатында емес, сот шешіміне жататын мәселе, сондықтан ол өз билігін басқа тармақтардың құзыретіне кеңейте алмайтын қағиданы (өз билігін арттыру принципі деп аталады) бұзады. Конституция осы сияқты билікке ұмтылуды болдырмауға тырысты, I, § 9, cl. 3 тарауында Конгресске сот процесінің кепілдіктері мен жауапкершілігі жоқ заң шығару процестерін жүргізуге тыйым салады. Конгресс палатасының Чадханы депортациялауға мәжбүрлеуі – осындай заң шығару процесін жүргізумен пара-пар.

Келіспеушіліктер

Адилет Уайт, бұған келіспей, (1) заң шығарушы вето билігі қазіргі заманғы үкімет үшін мүлдем қажет, және 1973 жылғы Соғыс өкілеттіктері туралы заңда берілген заң шығарушы вето билігі осыны көрсетеді. (2) Конституцияда балама әрекет ету тәсілдері туралы ережелердің болмауы, олардың Конституциямен тыйым салынғанын білдірмейді, және сот Конституцияны қазіргі заманғы қажеттіліктерге икемділікпен жауап беру үшін үнемі түсіндіріп келеді. (3) Заң шығарушы вето билігі Конгреске екі палаталық келісімсіз немесе президентке ұсынылмай жаңа заң шығаруға мүмкіндік бермейді, керісінше, Конгреске атқарушы биліктің ұсыныстарын вето етуге мүмкіндік береді, бұл күш Конгрестің екі палатасының да бар. (4) Сот Конгреске атқарушы органдарға өкілеттік беруге рұқсат берді; заң шығару әрқашан екі палаталылықты немесе ұсынысты талап етпейді. (5) Конституцияның екі палаталылық және ұсыныс ережелері Конгресс пен Президенттің екі палатасының келісімісіз немесе Конгресс екі палатасының көпшілік дауысымен ескі жағдайдан кетуге болмайтынын қамтамасыз етеді. Осы жағдайда Чадханың депортациясы – бұл қолданыстағы жағдай, ал Өкілдер палатасының атқарушы биліктің баламалы ұсынысына вето қоюы екі палаталылық пен ұсыну ережесінің мақсаттарын ескере отырып, орынды. Адилет Рехнквист, Уайт қосылған қарсылық білдіріп, Конгресс § 244(a)(1) ережесін § 244(c)(1–2) ережелерімен бірге жариялаған болар еді деп мәлімдеді. Сондықтан, бұл ережелер бір-бірінен бөліне алмайды, және біреуін конституциялық емес деп тану екіншісін жарамсыз етуді талап етеді.

Салдары

Чадха АҚШ азаматы болды және 2015 жылдың қазан айынан бастап Калифорния штатының Албани қаласында тұрды. 1996 жылғы «Америкамен келісімшартты дамыту туралы» заң, 5 U.S.C. 801-808 тармақтары, Конгреске федералдық агенттіктердің қағидаларын мақұлдамауға мүмкіндік берді; Чадханың салдары – мұндай заңнамалық мақұлдамаудың кез келгені қолданыстағы президенттің ветосына ұшырауы мүмкін және бұл нағыз заңнамалық вето емес. Оның орнына, оның іс жүзіндегі қолданылуы, әкімшілік ауысқаннан кейін жаңа президенттің өкілеттігінің алғашқы күндерімен шектеледі. Мұндай вето 2001 жылдың наурызында бір рет қолданылған, 2017 жылға дейін президент Дональд Трамп басқаратын 115-ші Конгресс Обама әкімшілігі кезінде қабылданған әртүрлі қағидаларды жоққа шығарып, мұндай он бес ветоны қабылдағанға дейін. 1984 жылы Делавэр штатының сенаторы және болашақ президент Джо Байден, Сенаттың Әділет комитетіндегі жетекші оппозициялық мүшесі болып қызмет етті, ол Сиракуз құқық журналында Жоғарғы сот шешімінің үкімет жұмысына тигізетін әсерін бағалайтын ғылыми мақала жазды. Бұл мақала 1985 жылдың 26 шілдесінде Венделл Фордтың өтініші бойынша Конгресс протоколына қосылды.