Кіріспе
АҚШ иммиграциялық жүйесін өзгертуге жасалған маңызды әрекет. Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заң (IRCA немесе Симпсон-Маццоли заңы) 99-шы АҚШ Конгресімен қабылданды және 1986 жылдың 6 қарашасында АҚШ Президенті Рональд Рейган бұл заңға қол қойды. Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заң АҚШ-тың иммиграциялық заңнамасын өзгертіп, біліп тұрып заңсыз иммигранттарды жұмысқа алуды қылмыс деп жариялады және заңсыз иммигранттарды жұмысқа алған компанияларға қаржылық және басқа да санкциялар енгізді. Бұл заң сонымен қатар 1984 жылдың 1 қаңтарына дейін елге келген көптеген заңсыз иммигранттардың құқықтық жағдайын реттеді.
The Immigration Reform and Control Act (IRCA or the Simpson–Mazzoli Act) was passed by the 99th United States Congress and signed into law by U. S. President Ronald Reagan on November 6, 1986. The Immigration Reform and Control Act altered U. S. immigration law by making it illegal to hire illegal immigrants knowingly and establishing financial and other penalties for companies that employed illegal immigrants. The act also legalized most illegal immigrants who had arrived in the country prior to January 1, 1984.
Заңнамалық негіз және сипаттама
Романо Л. Маццоли Кентукки штатының Демократиялық партиясынан шыққан өкілі, ал Алан К. Симпсон Вайоминг штатының Республикалық партиясынан шыққан сенаторы болды, олар Конгрестегі тиісті иммиграциялық кіші комитеттеріне төрағалық етті. Олардың күш-жігеріне екі партиялық Иммиграциялық реформа жөніндегі комиссияның ұсыныстары көмектесті, оның төрағасы сол кезде Нотр-Дам университетінің президенті болған Теодор Хесбург болатын. Бұл санкциялар тек үштен астам қызметкері бар және өз қызметкерлерінің заңды мәртебесін анықтауға жеткілікті күш жұмсамаған жұмыс берушілерге ғана қатысты. Бірінші Симпсон-Маццоли заң жобасы Өкілдер палатасы мен Сенаттың Әділет комитеттерінде қарастырылды. Заң жобасы Палатада қабылданбады, бірақ азаматтық құқық жақтастары латын американдықтарға қатысты зәбірлеу мен кемсітушілікке ұшырау мүмкіндігіне алаңдады, ал фермерлер шетелдік жұмыс күшіне қосымша ережелерді талап етті; АҚШ Сауда палатасы жұмыс берушілерге қарсы санкцияларға қарсы тұрды. Екінші Симпсон-Маццоли заң жобасы 1985 жылы екі палатаға жетті, бірақ келісім комитетінде шығындар мәселесі бойынша сәтсіз аяқталды. Сол жыл өзгерістерге ұмтылу үшін маңызды бетбұрыс болды. Жұмыс орындарындағы айыппұлға қарсылық білдіру азайды, өйткені заңның «ерікті қорғау» ережесі жұмыс берушілерді қызметкерлердің құжаттарының дұрыстығын тексеру міндетінен босатады. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы жұмыс берушілері жұмыс берушілерге қарсы санкцияларға қарсылық көрсетуден шетелдік жұмыс күшінің баламалы көздерін қамтамасыз етуге бағытталған күшті науқанға көшті. Жұмыс берушілерге қарсы санкцияларға қарсылық азайған сайын және уақытша жұмысшылар бағдарламаларын кеңейту үшін фермерлердің лоббилік күш-жігері күшейген сайын, ауыл шаруашылығы жұмысшылары бағдарламалары реформаның ең даулы бөлігі ретінде жұмыс берушілерге қарсы санкциялардан басымдық алды. Президент Рональд Рейган иммиграцияны өзінің әкімшілігінің басты назарында ұстаған жоқ. Алайда ол Симпсон мен Маццоли демеушілік еткен реформалар пакетін қолдады және 1986 жылдың қараша айында Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заңға қол қойды. Жаңадан жаңартылған Азаттық мүсінінің жанында өткен салтанатты шарада заңға қол қойған кезде Рейган: «Бұл заңдағы заңдастыру ережелері қазір көлеңкеде жасырынуға мәжбүр болған адамдардың өмірін жақсартуға үлкен үлес қосады, олар еркін және ашық қоғамның көптеген мүмкіндіктерінен айырылған. Жақын арада осы ерлер мен әйелдердің көптегені күн сәулесіне қадам басып, тілесе, американдықтарға айналуы мүмкін» деді.
Қаулылар
Заң бойынша жұмыс берушілер өз қызметкерлерінің иммиграциялық мәртебесін растауға міндетті болды және заңсыз иммигранттарды біліп тұрып жұмысқа алу немесе іздеуге тыйым салынды. Заң сондай-ақ, белгілі бір маусымдық ауыл шаруашылығындағы құжаттары жоқ көшіп келушілерді және 1982 жылдың 1 қаңтарына дейін АҚШ-қа кірген, содан бері айыппұл, өтелмеген салық және кінәсін мойындаусыз үздіксіз тұрған құжаттары жоқ көшіп келушілерді заңдастырды. Үміткерлер қандай да бір қылмыс жасаған жоқ екенін, 1982 жылдың 1 қаңтарына дейін елде болғанын және АҚШ тарихы, үкіметі және ағылшын тілі бойынша белгілі бір деңгейде білімге ие екенін дәлелдеуі керек еді. Заң құжаттары жоқ көшіп келушілерді жұмысқа алғандарға қаржылық және басқа да жазалар белгіледі, себебі жұмысқа орналасу мүмкіндігінің төмендігі құжатсыз көшіп-қонуды азайтады деген болжам бар еді. Заңға сәйкес қабылданған ережелерде I-9 нысаны енгізілді, ол барлық қызметкерлердің АҚШ-та жұмыс істеуге заңды құқығын растайтын құжатты ұсынуын қамтамасыз етеді. 1952 жылғы Иммиграция және ұлттық заңмен құрылған H-2 визасының санаттарын бөліп, 1986 жылғы заң уақытша ауыл шаруашылығы және ауыл шаруашылығы емес жұмысшылар үшін H-2A және H-2B визаларын құрды.
Рейганның атқарушы әрекеті
Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заң амнистия бағдарламасына құқығы бар құжатсыз көшіп-қонғандардың балаларының мәртебесін қарастырмады. 1987 жылы Рейган иммиграциялық реформа барысында амнистия алған ата-аналардың кәмелетке толмаған балаларының мәртебесін заңдастыру үшін өкілдік билігін пайдаланды. Ол екі ата-анасы заңдастырылып жатқан немесе жалғыз ата-анасы заңдастырылып жатқан екі ата-аналы отбасында тұратын 18 жасқа дейінгі балаларға қатысты депортацияны тоқтату туралы жариялады. Бұл шара шамамен 100 000 отбасыға әсер етті.
Кешірім
1986 жылғы Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заңның қабылдануы тіркеу күнін жаңартуға мүмкіндік берді. Тіркеу – АҚШ-тағы иммиграциялық заңның бір шарты, ол құжатсыз иммигранттарға белгіленген тіркеу күнінен бұрын елге кірген және осы күннен бері елде тұратын болса, тұрақты тұрғын мәртебесіне үміттәнуге мүмкіндік береді, мұндай өтініш беру үшін тағы да бірқатар талаптар орындалуы керек. Бұл ереже 1929 жылғы «Тіркеу туралы» заңмен енгізілді және содан бері төрт рет жаңартылды. IRCA тіркеу күнін 1948 жылдың 30 маусымынан 1972 жылдың 1 қаңтарына дейін өзгертіп, 1986 жылдан 1989 жылға дейін шамамен 60 мың құжатсыз иммигрантты заңдастыруға мүмкіндік берді. Тіркеу күні 1986 жылдан бері жаңартылмаған, нәтижесінде тіркеу күні арқылы азаматтыққа қол жеткізе алатын иммигранттардың саны экспоненциалды түрде азайды. Мысалы, 2015 жылдан 2019 жылға дейін 1972 жылғы тіркеу күні бойынша бар болғаны 305 адамға заңды мәртебе берілді. Көптеген саяси қайраткерлер мен иммиграциялық белсенділер қазіргі кіру мерзімін ұзартуды ұсынады, бұл миллиондаған ұзақ жылдар бойы құжатсыз тұрып жатқан иммигранттарды заңдастыруға мүмкіндік береді. Тіркеу күнін жаңартудан басқа, Иммиграциялық реформа және бақылау туралы заң екі топ өтініш берушіге кешірім жасады. 1982 жылдың 1 қаңтарына дейін АҚШ-та заңсыз тұрған шетелдіктер (LAWs) Иммиграция және ұлттықтар туралы заңның 245А бабы бойынша заңдастырылды, ал 1986 жылдың мамыр айына дейінгі жылы маусымдық ауыл шаруашылығы жұмысында кемінде 90 күн жұмыс істеген шетелдіктер (SAWs) INA-ның 210А бабы бойынша заңдастырылды. IRCA бойынша легализация алуға шамамен үш миллион адам өтініш берді. Тіркеу күнін жаңарту және IRCA арқылы енгізілген LAW және SAW бағдарламаларының нәтижесінде шамамен 2,7 миллион адамға тұрақты тұруға рұқсат берілді.
Еңбек нарығында
Бір зерттеуге сәйкес, IRCA кейбір жұмыс берушілердің сырттан келген жұмысшыларды кемсітуіне себеп болды, нәтижесінде латын американдықтардың жұмыспен қамтылуы аздап төмендеді. Жұмыспен қамтудың төмендеуі жалпы экономикадағы жұмыссыздықпен байланысты екеніне немесе жалпы жұмыссыздық статистикасынан бөлек екеніне ешқандай статистикалық дәлел жоқ. Тағы бір зерттеуде, егер қызметкерлер жұмысқа алынса, жұмыс берушілер шетелдіктерді жалдаумен байланысты тәуекелді өтеу үшін жалақыны төмендетіп отырғаны айтылды. Жұмысқа алу процесі де өзгерді, өйткені жұмыс берушілер субподрядшылар арқылы жанама түрде жұмысқа алуға көшті. "Субконтракт бойынша келісімде АҚШ азаматы немесе тұрақты түрде тұратын адам жұмыс берушімен белгілі бір кезеңде белгілі бір жұмысты орындау үшін белгілі бір мөлшерде жұмысшы беруге келіседі". 1982 жылы Жоғарғы Сот Плайер против До ісінде мектептерге заңсыз иммигранттардың мәртебесіне байланысты қызмет көрсетуден бас тартуға тыйым салды. 1986 жылы Рейган Жедел медициналық көмек және белсенді еңбек туралы заңға (EMTALA) қол қойды, ол ауруханаларға иммиграциялық мәртебесіне қарамастан, шұғыл медициналық көмек көрсетуден бас тартуға тыйым салды. Заңсыз иммиграция – бұл шекара қызметкерлерінің тексеруінсіз немесе уақытша виза мерзімі бітіп қалғаннан кейін АҚШ-қа кіру. Зерттеушілер мен иммиграциялық құқық қорғау органдары АҚШ-тағы құжатсыз иммигранттардың санын бағалау үшін тұтқындау туралы мәліметтерді пайдаланады. Кеден және шекараны қорғау (CBP) тұтқындауды "АҚШ-та заңсыз жүрген адамды физикалық түрде ұстау немесе уақытша қамауға алу" деп анықтайды, бұл қамауға алып келуі мүмкін немесе алып келмейді. IRCA-дан кейінгі жылдары (1986-1989) заңсыз иммиграция IRCA-ға дейінгі деңгейге оралғанға дейін сәл төмендеді. Көптеген зерттеулер бастапқы төмендеуді АҚШ пен Мексика арасында үнемі заңсыз өтіп-келіп жүрген (айналымды иммиграция деп аталады) бұрынғы құжатсыз иммигранттардың заңдастырылуымен байланыстырады, осылайша тұтқындалудан аулақ болатын. Сондай-ақ, жұмыс берушілерге қылмыстық және азаматтық жазалар тағайындауға тырысқан жұмыс берушілерге заңсыз иммигранттарды жұмысқа алу немесе оларды жұмыста ұстау үшін санкциялар енгізудің сәтсіздігі туралы да айтылды. Бұл санкциялар үкіметтік бақылаудың және оны іске асырудың жеткіліксіздігіне, жұмыс берушілердің барлық қызметкерлердің заңды мәртебесін жұмысқа алудан бұрын қамтамасыз етуге ынта мен экономикалық стимулдың болмауына (E Verify деп те аталады) және кейбір жағдайларда салынған айыппұлдарды төлеуге дайындыққа әкелді.
Қылмыс туралы
2015 жылғы зерттеуде үш миллион иммигрантты заңдастыру қылмысты 3-тен 5 пайызға дейін төмендеткені анықталды, көбінесе мүліктік қылмыстардың көрсеткіші азайды. Зерттеу авторының пікірінше, бұл иммигранттар үшін жұмыс нарығындағы мүмкіндіктердің кеңеюіне байланысты. Осы зерттеу авторлары 2015 жылғы ғылыми мақаласында IRCA заңы қабылданғаннан кейін полицияның иммигранттарға қатысты тәртібі мен қуғын-сүргіні өзгергендіктен қылмыстық істердегі өзгерістер болуы мүмкін екенін айтады. Бұл, әсіресе, испаноязықты азаматтарға қатысты, олар IRCA заңына енгізілген LAW және SAW бағдарламалары арқылы заңды мәртебе алған 2,7 миллион иммигранттың шамамен үштен екі бөлігін құрады. Тағы басқа зерттеушілер 1986 жылы IRCA заңының қабылдалуы мен АҚШ-Мексика шекарасында тұтқындалғандар санының азаюы арасында тікелей байланыс бар екенін анықтады, бұл осы азамат еместерге берілген кешірімге байланысты, әйтпесе олар маусымдық иммиграция ағынының бір бөлігі болар еді.