Кіріспе

Ұлыбританияда құрылған Иммиграциялық және босқындық трибуналы (AIT) көптеген иммиграциялық және босқындық шешімдерінен түсетін шағымдарды қарау құзыретіне ие болған сот органы еді. Ол 2005 жылдың 4 сәуірінде құрылып, бұрынғы Иммиграциялық апелляциялық органның (IAA) орнына келді және Трибуналдар қызметінің басқаруына бағынды. 2010 жылдың 15 ақпанында Трибунал таратылып, оның функциялары 2007 жылғы Трибуналдар, соттар және атқару туралы заңмен құрылған Бірінші деңгейдегі трибуналдың жаңа Босқындық және иммиграциялық палатасына берілді. Арнайы иммиграциялық апелляциялық комиссия (SIAC) жоғары қауіпсіздік шараларын талап ететін депортациялау ісіндегі апелляциялық шағымдарды қарау үшін құрылды. Апелляция берушілер мен олардың өкілдеріне берілетін ақпарат басқа депортациялық отырыстармен салыстырғанда шектеулі.

Шығу тегі

Мемлекеттік хатшы тағайындаған төрешілерге (adjudicators) шағымдану жүйесі, содан кейін Иммиграциялық апелляциялық сотқа (Immigration Appeal Tribunal - IAT) шағымдану құқығымен, алғаш рет 1969 жылғы Иммиграциялық апелляциялық заңымен (1969 ж. 21-құжат) құрылған.

ААА

AIT-тің алдыңғы шешімі, Иммиграциялық апелляциялық орган (IAA) 1971 жылғы Иммиграциялық заңға сәйкес құрылған Ұлыбританиядағы тәуелсіз сот органы болды. Ол екі деңгейден тұрды: Иммиграциялық төрешілер және Иммиграциялық апелляциялық трибуналы (IAT). Иммиграциялық төрешілер иммиграциялық қызметкерлердің, виза берушілердің және Ішкі істер министрінің қабылдаған шешімдеріне шағымдарды қарады, олардың тұрақты орталықтары Лондонның орталық бөлігіндегі Ислингтон, Хэттон-Кросс, Бирмингем, Лидс, Манчестер және Глазго қалаларында орналасқан. IAT апелляция жасауға рұқсат беру туралы өтініштерді және иммиграциялық төрешілердің қабылдаған шешімдеріне қарсы шағымдарды қарады, негізгі тыңдау орталығы Лондонның орталық бөлігіндегі Чансери-Лейнге жақын орналасқан Bream’s Buildings-те болды.

АИТ құру

Паналау және иммиграция (өтініш берушілерді қарау және т.б.) 2004 жылғы заң екі деңгейлі жүйені жойып, бірыңғай сот құрды. Барлық бұрынғы судьялар мен IAA мүшелері жаңа AIT мүшелеріне айналды. Осы кезде Ішкі істер министрлігінің судьялары Иммиграциялық судьялар деп аталды, бірақ олардың көпшілігі ресми түрде судьялық білімі жоқ, ал бұрынғы аймақтық судьялар Жоғары Иммиграциялық судьялар болды, олар негізінен бұрын қабылданбаған шағымдар бойынша қайта қарау өтініштерімен айналысады.

Процедура

Сот отырыстарында пана іздеушілер мен болашақ иммигранттар, әдетте, бірақ әрқашан емес, заңдық өкілдермен, оның ішінде адвокаттармен, прокурорлармен, солиситорлармен және Иммиграциялық қызмет комиссары кеңсесінде тіркелген адамдармен өкілдік етіледі. Ұлыбритания үкіметін әдетте Ішкі істер министрлігінің өкілдері ("HOPO") ұсынады; бұл арнайы дайындалған мемлекеттік қызметшілер. Кейбір маңызды істер бойынша Ішкі істер министрлігі TSol-дан адвокатты шақырып, істі жүргізуді тапсырады. Іс жүргізу тәртібі 2005 жылғы Баспана және көші-қон трибуналының (Тәртіп) ережелерімен (SI 2005/230) реттеледі.

Қосымша шағымдар

Көбінесе АИТ шешімдеріне шағымдану құқығы жоқ. AIT көптеген бастапқы шешімдерді бір ғана иммиграциялық судья арқылы қабылдайды. Мұндай шешімдерді "қайта қарастыруға" болады. Қайта қарау туралы өтініш Англия мен Уэльстегі Жоғары сотқа немесе Шотландиядағы Сессиондық сотқа (Outer House) жазбаша түрінде беріледі. Қайта қарау туралы өтініштерді бастапқыда AIT-тің ("сүзгі") иммиграциялық судьялары қарастырады; егер өтініш қабылданбаса, тарап Жоғары сотқа немесе Сессиондық сотқа жүгіне алады. Қаулыны қай тарап (Ішкі істер министрі немесе шағымданушы) қатаң мерзімдерде (мысалы, шағымданушы Ұлыбританияда болса, шешімді алғаннан кейін 5 күн ішінде) беруге құқылы. Мұндай өтініш жазбаша түрде жасалуы керек. Жоғары иммиграциялық судья қайта қарау негіздерінің "талдауға лайықты" екенін қарастырады. Тек заң қателіктері ғана қарастырылады. Тараптар фактілерді қайта қарауды талап ете алмайды немесе иммиграциялық судьяның фактілік қорытындылары дұрыс емес деп мәлімдей алмайды. Олар тек иммиграциялық судья заң бойынша қателік жіберсе, маңызды материалды қарастырмаса, маңызсыз материалды қарастырса немесе фактілерді анықтауда соншалықты қателік жіберсе, оның нәтижесіндегі қорытындылар ақылға сыймайтын және осылайша заң қателігіне тең болады, ғана қайта қарауды сұрай алады. Егер қағаз бойынша рұқсат берілмесе, тарап қайта қарау туралы бұйрық беру туралы өтінішін Жоғары сотқа немесе Сессиондық сотқа қайта жіберуге құқылы. Уақыт шектеулі екенін ескеру қажет. Егер Жоғары сот немесе Сессиондық сот АИТ қайта қарау туралы өтінішті қарастырмаумен қателескен деп тапса, ол АИТ-ге қайта қарауды тапсыруға құқылы. Сәтті өтініш қайта қарау үшін АИТ-ге жіберіледі. Мұндай істердің көпшілігі бұрынғы IAT-те, Филд-хауста, Бриймс-Билдингс, Лондонның орталық бөлігіндегі Шансери-Лейнге жақын жерде қаралады. Кейбіреулері басқа жерде қаралады. Алғашқы тыңдау – бірінші кезеңдегі қайта қарау, оны адвокаттар мен иммиграциялық судьялар әдетте "заң қатесін қарау" деп атайды. Иммиграциялық судьялар алқасы (әдетте заң білімі бар бір аға иммиграциялық судья және бір немесе екі заңгер емес мүшелер) шешімде заң қателігі бар-жоғын анықтайды. Егер олар қателік жоқ деп тапса, онда AIT алдындағы мәселе осымен аяқталады. Егер олар заңның маңызды қателігі бар деп тапса, олар істі толық немесе ішінара қайта қарауы мүмкін немесе (көбінесе) оны кейінірек қайта қарау үшін жіберуі мүмкін. Олар нақты жағдайларға байланысты барлық істі немесе оның бір бөлігін ғана қайта қарауды белгілеуі мүмкін. Екінші кезеңдегі қайта қарауды үш иммиграциялық судья немесе бір иммиграциялық судья тыңдай алады. Істі қайта қарағаннан кейін немесе егер істі алғаш рет қараған АИТ-де 3 немесе одан көп мүше болса, шешімге Англия мен Уэльстегі Апелляциялық сотқа (Азаматтық бөлім) немесе Шотландиядағы Сессиондық сотқа (Inner House) шағымдану арқылы ғана шағымдануға болады. Мұндай шағымдану үшін соттың өзінен немесе тиісті соттан рұқсат алу қажет.