Кіріспе

Ислам – Гайанадағы христиандық пен индуизмнен кейінгі үшінші ірі дін. 2012 жылғы халық санауы бойынша, ел халқының 7% мұсылман. Дегенмен, 2010 жылғы Pew Research Center зерттеуі елдегі мұсылмандардың үлесі 6,4% екенін көрсетеді. Ислам алғаш рет Батыс Африкадан әкелінген құлдар арқылы Гайанаға таралды, бірақ Британдық Үндістаннан келісімшарт бойынша жұмыс істеуге келген мұсылмандар елге келгенге дейін плантацияларда қысымға ұшырады. Гайананың қазіргі президенті Мохамед Ирфан Али – елдің тұңғыш мұсылман президенті. Исламдық мерекелер – Құрбан айт және Мавлид – Гайанада мемлекеттік мерекелер болып саналады, ал Ашура (Хосай), Ораза айт, Шаб-е Барат, Чанд Раат, Ислам жаңа жылы және Рамазан айы да кеңінен тойланады.

Тарих

Оңтүстік Американың көптеген елдері сияқты, Ислам Гвианаға Атлантика арқылы құл саудасы арқылы келді. Мандинго және фулани мұсылмандары Батыс Африкадан Гвиананың қант плантацияларында құл ретінде жұмыс істеу үшін әкелінді. Алайда, колониядағы құлдықтың қатал жағдайлары Ислам дінінің іс жүзінде жойылуына әкелді, 1838 жылға дейін, қазіргі Үндістан, Пәкістан және Ауғанстаннан 240 000 Оңтүстік Азиялықтар келгенге дейін. Сол кездегі деректер көрсетіп тұрғандай, осы қызметшілердің басым көпшілігі индуистер болса, айтарлықтай бөлігі мұсылмандарды құрады. Индо-гвайандық мұсылмандары туған жерлерінен алыстауға қарамастан, мешіттер мен ислам ұйымдарын құру арқылы және 2-дүниежүзілік соғыстан кейін «колониялық мұсылмандар үшін саяси кеңістік құруға» бағытталған халықаралық қолдау іздеу арқылы діни сәйкестіктерін сақтап қалды. 1890 жылы Гвианада 29 мешіт, ал 1920 жылы 50 мешіт болды. Ең алғашқы ұйымдардың қатарында Куинстаун Джама мешіті (1895 жылы құрылған), «Жас ерлер мұсылман әдеби қоғамы» (1926 жылы) және «Біріккен Садр исламдық Анжуман» (1949 жылы) бар. 1966 жылы Гвиана Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін, Египет, Ирак және Ливия сияқты араб елдерімен дипломатиялық қарым-қатынас орнатты, олар Джорджтаун астанасында елшіліктер ашты. Кейбір мұсылман жастары ислам теологиясы мен араб тілін оқу үшін Сауд Арабиясына, Мысырға және Ливияға барып оқыды. 1996 жылы Гвиана президенті Чедди Джаган Сирия, Кувейт, Бахрейн, Катар, Біріккен Араб Эмираттары және Ливанға сапар жасады және Таяу Шығыс елшісін тағайындады. Сол жылы Гвиана ресми түрде Ислам ынтымақтастық ұйымының (ИЫҰ) тұрақты бақылаушысы атанды. 1998 жылы Гвиана ИЫҰ-ның 56-шы толыққанды мүшесі болды. 2020 жылдың тамызында доктор Мохамед Ирфан Али Гвиана президенті болып сайланды және Оңтүстік Америкадағы алғашқы мұсылман мемлекет басшысы атанды.

Демография

2012 жылғы санақ бойынша, халықтың шамамен 6,8 пайызы мұсылман (барлығы 50 572 адам). Мұсылмандардың көбісі үнді тегінен шыққан, бірақ афро-гуяниялықтардың да бірнешеуі ислам дініне кірген. Эмиграцияның салдарынан мұсылман халқы азайып барады.

Жыл | Гайана (халық саны) | Мұсылман халқы | Үлесі (%)
---|---|---|---
1980 жылғы санақ | 759,567 | 66,122 | 8,7%
1991 жылғы санақ | 723,673 | 57,669 | 8,0%
2002 жылғы санақ | 751,223 | 54,554 | 7%
2012 жылғы санақ | 746,955 | 50,572 | 7%

Географиялық таралуы

Эссекибо аралдарындағы Батыс Демерара аймағында мұсылмандардың үлесі ең жоғары – шамамен 12%, одан кейін Шығыс Бербис-Корентинде 10% және Махайка-Бербисте 9% құрайды. № Губернатура Халқы (2012) Мұсылмандар % 1 Барима-Вайни 27,643 70 0,3% 2 Померон-Супенам 46,810 3,201 6,8% 3 Эссекибо аралдары – Батыс Демерара 107,785 12,688 11,8% 4 Демерара-Махайка 311,563 18,702 6,0% 5 Махайка-Бербис 49,820 4,494 9,0% 6 Шығыс Бербис-Корентин 109,652 10,448 9,5% 7 Куюни-Мазаруни 18,375 350 1,9% 8 Потаро-Сипаруни 11,077 67 0,6% 9 Жоғарғы Такуту-Жоғарғы Эссекибо 24,238 135 0,6% 10 Жоғарғы Демерара-Бербис 39,992 417 1,0% Гайана 746,955 50,572 6,8%

Ахмадия мұсылман қауымы

Гайанаға алғашқы Ахмадия миссионері 1908 жылы келді. 1960 жылдары елде қауым құрылды және бүкіл елде, Джорджтаун, Розингол, Нью-Амстердам және Сестралар ауылы сияқты бірнеше мешіттер бар. Бұл реформа қозғалысы, XIX ғасырдың соңында Үндістанда құрылған, сонымен қатар афро-гуайандық қауымнан да жандар бар. Гвианалық индустани, хинди және урду тілдері фильм көретін және Болливуд музыкасын тыңдайтын индо-гуайандық мұсылмандардың арасында кең таралған. Индо-Гуаянадағы мұсылмандар мен индустар арасындағы саяси антагонизм, Үндістаннан немесе Фиджи сияқты басқа үнді диаспоралық қауымдастықтардан өзгеше, дерлік жоқ. Аралас некелер тікелей айыптаудың орнына "сабырмен қабылданатын қателік" ретінде қарастырылады, себебі екеуі де бір үнді мәдениетінен шыққан деп есептеледі. Дегенмен, индо-гуайандықтар арасында бір дін мен этникалық топқа жататын адамдардың арасындағы неке әлі де артықшылыққа ие. Кішкентай ауылдарда индустар мен мұсылмандар бір-бірінің рәсімдеріне қатысады.

Гайананың Орталық ислам ұйымы

Гайананың Орталық ислам ұйымы (CIOG) Гайанадағы ең ірі исламдық ұйым. Олар қайырымдылық көмек көрсету және жетімдерді күту ісімен айналысады. Ұлттық ислам әйелдер қауымдастығы (NISA) – бұл GIT-тің әйелдер бөлімі және әйелдердің діни және әлеуметтік қажеттіліктеріне бағытталған.

Гайана Біріккен Садр Ислам Анжуман

Гайана Біріккен Садр Исламдық Анжуманы (ГУСИА) 1973 жылдың маусым айында құрылды. Ол Олеандер Гардендегі Шәһид қыздар жетімдер үйін және Киттидегі ұлдар жетімдер үйін басқарады.

Гайана ислам институты

Гайана ислам институты – 1986 жылы араб тілін, Құран ғылымдарын және исламтануды оқыту мақсатында құрылған исламдық білім беру орталығы.

Гуананың ұлттық біріккен халал органы (NUHA)

Гуянаның Ұлттық Біріккен Халал Органы 2011 жылы құрылды. Бұл ұйым Гуянадағы халал өнімдерін және тамақ өндіріс орындарын тексеруге және сертификаттауға бағытталған.