Кіріспе

Сигналдың немесе басқа да шаманың мақсатына жету уақыты – таралу кешігуі. Бұл сигналдың мақсатына жетуіне қажетті уақыттың ұзақтығын білдіреді. Ол желілік, электроникалық немесе физикалық салалармен байланысты болуы мүмкін.

Желі құру

Компьютерлік желілерде таралудың кешігуі – сигналдың басы жіберушіден қабылдаушыға жетуге кеткен уақыттың мөлшері. Оны байланыс ұзындығы мен нақты ортадағы таралу жылдамдығының қатынасы ретінде есептеуге болады. Таралудың кешігуі d / s-ке тең, мұнда d – қашықтық, ал s – толқынның таралу жылдамдығы. Сымсыз байланыста s = c, яғни жарық жылдамдығы. Мыс сымда жылдамдық s әдетте 0,59c-ден 0,77c-ге дейін ауыспайды. Бұл кешігу жоғары жылдамдықты компьютерлерді жасаудағы маңызды кедергі болып табылады және интегралдық схемалар жүйелеріндегі байланыс тұйыққа тірелуі деп аталады.

Электроника

Электрондық, цифрлық схемалар мен цифрлық электроникада таралудың кешігуі немесе қақпаның кешігуі — логикалық қақпаға кіріс тұрақты болып, өзгеріске дайын күйге келген сәттен бастап, осы қақпаның шығысы тұрақты болып, өзгеріске дайын күйге келгенге дейінгі уақытты білдіреді. Өндірушілердің деректер парақтарында көбінесе бұл шығыстың соңғы деңгейінің 50%-на жетуіне қажетті уақыт ретінде көрсетіледі, бұл кіріс өзгерген сәттен бастап соңғы кіріс деңгейінің 50%-на жеткенге дейін өлшенетін уақыт. Бұл кешігу деңгейінің өзгеру бағытына байланысты болуы мүмкін, сондықтан tPHL және tPLH немесе tf және tr сияқты түсу және көтерілу кешігулері бөлек көрсетіледі. Цифрлық схемаларда қақпалардың кешігуін азайту деректерді жылдам өңдеуге және жалпы өнімділікті жақсартуға мүмкіндік береді. Біріктірілген схеманың таралу кешігуін анықтау үшін кірістен шығысқа дейінгі ең ұзын таралу жолын анықтау және осы жол бойындағы әрбір таралу кешігуін қосу қажет. Логикалық элементтердің таралу кешігулерінің айырмашылығы асинхронды схемалардағы қателердің негізгі себебі болып табылады, бұл жарыс жағдайларының нәтижесінде туындайды. Логикалық күш принципі таралу кешігуін пайдаланып, бірдей логикалық өрнекені іске асыратын әртүрлі схемаларды салыстыруға мүмкіндік береді. Таралу кешігуі жұмыс температурасының өсуімен бірге артады, себебі өткізгіш материалдардың кедергісі температураның өсуімен артады. Қоректендіру кернеуінің ұсақ өсуі таралу кешігуін арттыра алады, өйткені жоғарғы ауысу шегінің кернеуі VIH (көбінесе жоғары кернеуді беру тізбегінің пайызы ретінде көрсетіледі) пропорционалды түрде өседі. Шығыстағы жүктеме сыйымдылығының артуы, әсіресе сымға қосылған жүктеменің көбеюінен, таралу кешігуін арттырады. Бұл факторлардың барлығы RC уақыт тұрақтысы арқылы бір-біріне әсер етеді: жүктеме сыйымдылығының кез келген өсуі C-ны, жылудан туындаған кедергі R-факторын арттырады, ал қоректендіру шегінің кернеуінің өсуі шекті деңгейге жету үшін бірнеше уақыт тұрақтыларының қажет болуына әсер етеді. Егер логикалық қақпаның шығысы ұзын сымға қосылса немесе көптеген басқа қақпаларды басқару үшін қолданылса (жоғары таралу коэффициенті), таралу кешігуі айтарлықтай артады. Сымдардың таралу кешігуі шамамен әр наносекундына 1 нс-қа тең. Логикалық қақпалардың таралу кешігуі қолданылатын технологияға байланысты 10 нс-тан астамнан пикосекундтық диапазонға дейін өзгеруі мүмкін.

Физика

Физикада, әсіресе электромагниттік өрісте, сигналдың таралу кешіктірімі – сигналдың көзделіген жеріне жетуіне қажетті уақыт. Мысалы, электр сигналы үшін, бұл сигналдың сым арқылы жүріп өтуіне кететін уақыт. Сондай-ақ жылдамдық факторы және радио толқындарының таралуы туралы да қараңыз.