Кіріспе

Джон Гарднердің романы, Джеймс Бонд романы. "Icebreaker" романы алғаш рет 1983 жылы жарық көрді және Иан Флемингтің құпия агенті Джеймс Бондты бейнелейтін Джон Гарднердің үшінші романы болды. Glidrose Publications авторлық құқығымен қорғалған, ол алғаш рет Ұлыбританияда Джонатан Кейп баспасынан (мұқаба дизайны Билл Боттенге тиесілі) жарық көрді. Бұл Путнам баспасының АҚШ-та жариялаған алғашқы Бонд романы болды, осылайша екеуінің ұзақ мерзімді серіктестігі басталды. Романның бір бөлігі Солтүстік Еуропада, оның ішінде Финляндияда өтеді. Гарднер кітабын мүмкіндігінше нақты ету үшін тіпті Финляндияға сапар шекті.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бонд өзінің ыңғайсыздығына қарамастан, АҚШ (ЦРУ), КСРО (КГБ) және Израиль (Моссад) агенттерінен құралған қауіпті және сенімсіз одаққа қатысты қауіпті миссияға тартылады. "Айсбрейкер" деп аталған команда бір-бірін алдауға көп уақыт жұмсамайды. Теория бойынша, олардың міндеті – өлтіруге құмар Ұлттық-социалистік Әрекет Армиясының (НСАА) басшысы Конрад фон Глода графының қызбасын тоқтату. Солтүстік Финляндиядағы "Мұз сарайы" деп аталатын құпия штаб-пәтерінде осы құпия неонацистік ұйымды басқаратын граф бұрын Арне Тудер деп аталған, бір кезде нацистік СС офицері болған және қазір өзін жаңа Адольф Гитлер деп есептейді. Ұлттық-социалистік Әрекет Армиясы – бұл, мәнінде, фашизмнің жаңа толқыны, оның мақсаты әлемдегі коммунистік көшбасшылар мен олардың жақтастарын жою. Романда бір-бірін алдаудың, тіпті үш рет алдаудың көптеген мысалдары келтіріледі, онда агенттер мен агенттіктер өзінің нағыз адалдығын жасырады. Мысалы, американдық агент бастапқыда жақсы жігіт болып көрінеді, бірақ кейін Глодамен байланысы бар екені белгілі болады, содан кейін қайтадан жақсы жігітке айналады. Израиль агенті Ривке Глода/Тудердің қызы екені белгілі болғанда жағдай одан да қиынға түседі, оның адалдығы күмәнді. Ресейлік агент те Бондты КГБ-ға тергеуге алу үшін алдап, оған қарсы шығады. Бонд Арктикаға дайындық ретінде Эрик Карлссоннан бірнеше апталық жүргізушілік оқудан өтеді.

Жариялану тарихы

Гарднер өзінің баспасының бастапқыда «Icebreaker» атауын қабылдамағанын, тек бірнеше нашар атауларды сынап көргеннен кейін оған қайта оралғанын айтады. «Icebreaker» Финляндияда «Tehtävä Suomessa, James Bond» («Финляндиядағы миссия, Джеймс Бонд») деген атпен шықты, себебі кітаптың бір бөлігі Финляндияда өтеді. The Times Literary Supplement журналында жазған Т.Ж. Биньон кітаптың «жақсы әрекетке толы; азаптау көріністері кереметтей жазылған; жаман кейіпкері мегаломаниялық, бірақ сәл кем; қыздары әдемі, тартымды және қол жетімді, ал танысу әрекеттері түпнұсқадағыдай ұятты. Бірақ соңында Гарднердің Бонды Флемингтің Бондысына жете алмайды. Түпнұсқадағы ұсақ-түйек бөлшектерге қатысты маниялық снобизм жоқ. Сонымен қатар, Гарднер Бондтың ең маңызды қасиетін түсінбеген: ол тек оның авторы демалысқа барғысы келетін тапсырмаларды ғана қабылдайды. Ал кім Арктиканың шөлейт жерлеріне, Лапландияға демалысқа баруды қалайды? Әрине, ол сәнді Бонд емес». People Magazine журналының анонимді рецензенты «Icebreaker» әрекетінің «ең жақсы жағдайда әлсіз» екенін және кітаптың «Гарднердің алғашқы 007 романы, «Лицензия жаңартылды» деңгейінде емес екенін» айтты. Дегенмен, орыс жаман кейіпкері «ерекше және кейде қызықты қауіп» тудырады. «Globe and Mail» газетінің криминал сыншысы Деррик Мердок «Icebreaker» Гарднердің осы уақытқа дейінгі ең жақсы Бонд романы деп есептеді. «Жазу, сюжет және кейіпкерлерді сомдау сияқты көптеген техникалық жағынан, ол Флемингтен де шебер және мұқият. Бірақ Гримм ағайындарынан бері Флемингтің доктор Но, Блофелд, Аурик Голдфингер және оның қолбасшысы Одджоб сияқты керемет жаман кейіпкерлерді ойлап табу талантына ешкім жете алмады. Гарднер гномдар мен алыптардың жоқтығын өтеу үшін Флемингтің кез келген романынан да күрделі, лабиринттей сюжет ұсынады. Қысқасы, ол «Icebreaker» романында өзінің талантын көрсету үшін көбірек тәуекел етті және ол сәтті болды». The New York Times Book Review журналында жазған Мел Уоткинс Гарднерді «әрекетке онша көңіл бөлмейтін триллерлерге тән сюжеттік нәзіктікті қосып, жаңалыққа ие болғаны үшін» мақтады. Ол сондай-ақ Гарднердің Бондты жаңартуын жоғары бағалады. «Гарднердің Бонды бұрынғыдай еркектік пен мақтанға толы емес болғанымен, 007 сериясының рухы сақталған, және Флемингтің жанкүйерлері оған қарсы шықпайды. Шын мәнінде, маңызды сәтте әйелдерге мейіріммен және шатасумен жауап бере алатын Джеймс Бондтың өзіндік тартымдылығы бар». Гарднердің ұзақ жылдар бойына құрметтеген және Listener журналының криминал сыншысы Марганита Ласки «Icebreaker» романының «007 стиліндегі ең жақсы туындыларының бірі» екеніне сенді. Ол әсіресе кітаптың фин тіліндегі орнын жоғары бағалады, ол «Гэвин Лайлл оны ұсынғаннан бері жақсы триллерлік құндылыққа ие» деді.