Кіріспе

Британдық колония (1788–1901)

Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясы 1788 жылдан 1901 жылға дейін Британ империясының колониясы болды, содан кейін Австралия Ұлттастығының штаты ретінде құрылды. Колонияның ең кең аумағында қазіргі Австралия штаттары – Жаңа Оңтүстік Уэльс, Квинсленд, Виктория, Тасмания және Оңтүстік Австралия, Солтүстік территориясы және Жаңа Зеландия кірді. Жаңа Оңтүстік Уэльстің алғашқы "жауапты" басқаруы 1856 жылдың 6 маусымында құрылды, губернатор Сэр Уильям Денисон Сэр Стюарт Александр Дональдсонды бірінші отарлық хатшы етіп тағайындады.

Құрылу

1788 жылдың 18 қаңтарында капитан Артур Филипп бастаған Бірінші флот Австралия тарихындағы алғашқы британдық елді мекенді, жазалау орындасы ретінде құрды. 1787 жылдың 13 мамырында теңізге шыққан капитан Артур Филипп, келген кезде осы елді мекеннің губернаторы болып тағайындалды. 1788 жылдың 18 қаңтарында Бірінші флоттың алғашқы кемесі HMS Supply, Филипппен бірге Ботани шығанағына жетті. Алайда, Филипп Ботани шығанағын қолайсыз деп тапты. Филипп Порт-Джексонды зерттегеннен кейін, 1788 жылдың 25 қаңтар түнінде Сидней шығанағына жетті. 26 қаңтар таңында кемедегілер жағаға шығып, лагерь үшін жерді тазалауға кірісті. Түстен кейін олар ту бағанасын орнатып, Ұлыбритания туын көтерді, ал жағадағы офицерлер Корольдік отбасы мен колонияның сәттілігіне тост көтерді. Бірінші флоттың барлық немесе бір бөлігі ту көтеру рәсіміне қатысқан болуы мүмкін. 27 қаңтар таңында барлық еңбекке қабілетті еркек сотталғандар, морской пехотасы және, мүмкін, кеме экипажы лагерь құру және азық табу үшін жағаға түсті. Әйел сотталғандар 1788 жылдың 6 ақпанында жағаға шықты. 7 ақпан күні шамамен түскі уақытта губернатор сотталғандарды, морской пехотасын және басқаларын Жаңа Оңтүстік Уэльс жариянамасын оқуға және сотталғандар мен басқаларының құқықтарын ұзақ оқуға жинады. Осылайша, Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясы 1788 жылдың 7 ақпанында ресми түрде жарияланды. Осыған дейін британдық теңіз әкімшілігі қолданылды. Колония алғашқы жылдары су тапшылығынан өте қиын жағдайға тап болды.

Ван Дименнің жерін бөлу

1825 жылы генерал-майор Ральф Дарлинг Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторы болып тағайындалды, сондай-ақ сол жылы ол Хобарт қаласына сапар жасады және 3 желтоқсанда тәуелсіз колония құрылғанын жариялады, оның губернаторы үш күн болды.

Оңтүстік Австралияның бөлінуі

1834 жылы британ Парламенті Оңтүстік Австралия актісін қабылдады, ол Оңтүстік Австралия колониясын құруға мүмкіндік берді.

Жаңа Зеландияның бөлінуі

1840 жылғы 16 қарашада британ үкіметі Жаңа Зеландия колониясын құру туралы жарлық жариялады. Жарлықта Жаңа Зеландия колониясы 1841 жылғы 1 шілдеде Жаңа Оңтүстік Уэльстен тәуелсіз, Корольдік колониясы ретінде құрылатыны көрсетілген.

Викторияның бөлінуі

1851 жылдың 1 шілдесінде Викторияның алғашқы заң шығару кеңесін сайлауға қатысты жарлықтар жарияланды, соның нәтижесінде Викторияның Жаңа Оңтүстік Уэльстен толық тәуелсіздігі орнатылып, жаңа Виктория колониясы құрылды.

Квинслендтің бөлінуі

1851 жылы Квинслендтің Жаңа Оңтүстік Уэльстен бөліну мүмкіндігін талқылау үшін қоғамдық жиналыс өтті. 1859 жылдың 6 маусымында Виктория патшайымы Квинсленд жеке колониясын құру туралы жарлыққа қол қойды. Брисбен қаласы астана ретінде белгіленді. 1859 жылдың 10 желтоқсанында британдық автор Джордж Боуэн Квинслендтің Жаңа Оңтүстік Уэльс штатынан ресми түрде бөлінгенін жариялады. Осының нәтижесінде Боуэн Квинслендтің тұңғыш губернаторы атанды. 1860 жылдың 22 мамырында Квинслендте алғашқы сайлау өтті, ал Боуэннің жеке хатшысы Роберт Герберт Квинслендтің алғашқы премьер-министрі болып тағайындалды.

Федерация

Австралия Федерациясы – Квинсленд, Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Тасмания, Оңтүстік Австралия және Батыс Австралияның алты жеке британдық басқару құқығына ие колониясының бірігіп, Австралия Ұлттық Достастығын құруға келіскен процесі. Осы арқылы Австралияда федерализм жүйесі орнатылды. Нәтижесінде, Жаңа Оңтүстік Уэльс отаршылықтан Австралияның штатына айналды.

Австралия туралы заң

1986 жылғы Австралия актісінде Австралия штаттары Австралия конфедерациясының құрамында Ұлыбританиядан тәуелсіздік алды. Бұл акт Австралияның 1931 жылғы Вестминстер статутын ратификациялаған кезде, штаттардың Коммонвелл үкіметінің билігін күшейтуіне қатысты алаңдаушылығына байланысты тек федералды мемлекет Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғанын анықтағаннан кейін қабылданды. 1986 жылғы акт Ұлыбритания үкіметінің конфедерациядағы алты Австралиялық штатқа қатысты билігін тоқтатты, бұрынғыдай, соғыстар аралық кезеңде Коммонвеллге қатысты билігін тоқтату арқылы. Отарлық дәуірдің барлық заңдары енді Империяның қанағаттандыру және резервтеу құқығына бағынбады. Федералды мемлекеттің, яғни Австралия Ұлттық бірлестігінің актілері Австралия Конституциясының 59 және 60-баптарына сәйкес, Австралия монархының қанағаттандыру және резервтеу құқығына бағынады. Бірақ Австралия монархы тек Австралия премьер-министрінің кеңесі бойынша ғана әрекет ете алатындықтан, бұл екі ереже практикалық түрде күшін жойды.