Трульс Мёрк: Норвеж виолоншишінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Truls Olaf Otterbech Mørk (25 сәуірде 1961 жылы туған) – норвегиялық виолончельші.

Өмірбаян

Мёрк Норвегияның Берген қаласында виолончельші Джон Фритжоф Мёрк пен пианист Турид Оттербехтің отбасында дүниеге келді. Анасы оған жеті жасында фортепиано ойнауды үйреткен. Мёрк сонымен қатар скрипка да тартып, бірақ көп ұзамай виолончельге ауысып, әкесінен сабақ алды. Мёрк 17 жасында Эдсберг музыка институтында Франс Хельмерсонмен оқуын бастады. Мстислав Ростропович пен ресейлік виолончель мектебінің жанкүйері болған Мёрк, ресейлік виолончельші Наталья Шаховскаядан оқыды. 1982 жылы Мёрк 1966 жылы Арто Норастан кейін Мәскеудегі Чайковский конкурсының финалына шыққан алғашқы скандинавиялық музыкант атанды және алтыншы жүлдеге ие болды. Содан кейін 1986 жылы Нью-Йоркте Наумбург конкурсында екінші орынды жеңіп алды, ал 1986 жылы Флоренцияда Кассадо виолончель конкурсында да екінші орын алды. 1989 жылы ол өзінің алғашқы ірі концерттік турнесін бастады, Еуропаның ең танымал оркестрлерімен бірге жеке орындады. 1994 жылы Осло филармониясымен бірге АҚШ-қа гастрольдік сапар жасады, оның ішінде Карнеги залы мен Кеннеди орталығында тұңғыш рет өнер көрсетті. Мёрктің дискографиясында Шостаковичтің виолончель концерттері мен Бахтың жеке виолончельге арналған сюиталарының марапатталған жазбалары бар. Ол Virgin Classics және harmonia mundi сияқты лейблдерде жаздырған. Мёрктің камералық музыкаға деген қызығушылығы Ставангердегі Халықаралық камералық музыка фестивалінің құрылуына себеп болды. 2009 жылдың сәуір айында Мёрк орталық нерв жүйесінің жұқпалы ауруына шалдықты, бұл 2006 жылы АҚШ-та алған құйрықтың шағуынан туындаған болуы мүмкін, содан кейін энцефалит және сол қолдың иық бұлшықтарының сал болуына әкелді. 2009 жылдың күзінде ол қайтадан өнер көрсетуге мүмкін болмайтынынан алаңдады. 18 ай концерттік қызметтен тыс қалғаннан кейін, ол 2010 жылы Сибелиус сыйлығымен марапатталды және мансабын қайта бастады. Мёрк Ослодағы Норвегия музыка академиясында профессор қызметін атқарады. Ол 30 жылдан астам уақыт бойы сирек кездесетін Доменико Монтагнана виолончелімен (Венеция, 1723) тартты, оның орамасын Страдивариус жасаған. Норвегияның SR банкі виолончельді сатып алып, оған қарыз берді. Аспапты жақында Dkfm. Анжелика Прокопп жеке қоры сатып алып, қазір виолончельші Харриет Кригге қарызға берді.

Mørk was born in Bergen, Norway to a cellist father, John Fritjof Mørk, and a pianist mother, Turid Otterbech. His mother began teaching him the piano when he was seven. Mørk also played the violin, but soon switched to the cello, taking lessons from his father. Mørk began his studies with Frans Helmerson at 17 at Edsberg Music Institute. An admirer of Mstislav Rostropovich and the Russian school of cello, Mørk went on to study with the Russian cellist Natalia Shakhovskaya. In 1982, Mørk became the first Scandinavian musician to reach the finals of the Tchaikovsky Competition in Moscow since Arto Noras in 1966, and won the sixth prize. He subsequently went on to win second prize at the 1986 Naumburg Competition in New York City and, in 1986, the Cassado Cello Competition in Florence. In 1989, he embarked on his first major concert tour, soloing with many of the finest orchestras of Europe. In 1994, he toured the United States with the Oslo Philharmonic, including debuts at Carnegie Hall and the Kennedy Center. Mørk's discography includes an award winning recordings of the Shostakovich Cello Concertos and of Bach's Suites for Solo Cello. He has recorded for such labels as Virgin Classics and harmonia mundi. Mørk's interest in chamber music led to the foundation of the International Chamber Music Festival of Stavanger. In April 2009, Mørk experienced an infection of the central nervous system, presumably caused by a tick bite he received in the United States in 2006, with subsequent encephalitis, and paralysis in the shoulder muscles of the left arm. In the autumn of 2009, he expressed concern that he might never be able to perform again. After 18 months away from concert activity, during which time he was awarded the 2010 Sibelius Prize, Mørk resumed his career. Mørk holds a Professorship at the Norwegian Academy of Music, Oslo. For more than 30 years, he performed on a rare Domenico Montagnana cello (Venice, 1723), whose scroll was made by Stradivarius. Norway's SR Bank purchased the cello, and loaned it to him. The instrument was recently bought by the Dkfm. Angelika Prokopp Privatstiftung, which now loans it to cellist Harriet Krijgh.