Кіріспе

Kittitas County) – АҚШ-тың Вашингтон штатында орналасқан округ. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 44 337 адамды құрайды. Округтың орталығы және ең ірі қаласы – Эленсбург. Округ 1883 жылғы қарашада Якима округінен бөлініп құрылған. Kittitas County Эленсбург, Вашингтон микрополитендік статистикалық аймағын құрайды. Округ атауының Якама тайпасының тілінен шыққандығына қатысты көптеген түсіндірмелер бар. Бір дереккөзге сәйкес, бұл атау "ақ тас борпысынан бастап, қабатты тасқа дейін, жағалаудағы халықтан бастап, мол өнім беретін жерге" дейін әртүрлі мағыналарды білдіреді. Көптеген антропологтар мен тарихшылар әрбір түсіндірменің қолданылатын диалектке байланысты белгілі бір дәрежеде дұрыс екенін мойындайды.

Тарих

Округ 1883 жылғы қарашада Вашингтон аумақтық заң шығарушы органымен Якима округінің солтүстік бөлігінен бөлініп құрылды. Киттитас (немесе Жоғарғы Якима) тайпалары Якима өзені бойындағы жерлерді қазіргі заманға дейін жүздеген жылдар бойы мекендеген. Киттитас аңғары Каскад тауларының шығысындағы тайпалардың дәстүрлі жиналатын орны болды. Ақ қоныс терушілер 1850-ші жылдардың соңында Киттитас аңғарына келе бастады. Олардың келуі жергілікті тұрғындарды қоныстан ығыстыруға және оларды Якама үнді резервациясына күштеп орналастыруға әкеп соқты. Ақ қоныс терушілер мал шаруашылығын, егін өсіруді, сүт шаруашылығын, орман шаруашылығын, ағаш өңдеуді және кен өндіруді енгізді. Молың жайылымдар мен қолайлы жер бедері округтің негізгі өніміне – сиыр еті мен ірі қара мал шаруашылығына жағдай жасады. Бұған аймаққа теміржолдың салынуы және 1930 жылдары енгізілген кең ауқымды суару жүйелері де көмектесті. Киттитас аңғарында бидай егу 1868 жылы басталды. Округтың алғашқы ұн диірмені 1873 жылы Эленсбургке жақын жерде салынды. Округтың алғашқы жылдарында люцерна да өсірілді. Орманнан ағаш сығу округ құрылғаннан бастап маңызды шаруашылық саласы болды, әсіресе батыс жағында. Ағаш кесу лагерлері округтің ең ірі үш көлінің (Кле-Элум, Качесс, Киечелус) жанында орналасты. Көмір мен минералдарды кендеу 1880-жылдардың ортасында басталды. Округтың оңтүстік-шығыс бөлігі АҚШ армиясының Якима оқу орталығының құрамына кіреді.

География

Құрама Штаттардың халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, округтің жалпы ауданы 2333 шаршы миль (6,042 км²), оның ішінде 2297 шаршы миль (5,949 км²) құрлық, ал 36 шаршы миль (93 км²) (1,5%) су құрайды. Округтың ең жоғары нүктесі – Даниель тауы, оның биіктігі теңіз деңгейінен 7959 фут (2426 м) жоғары.

2000 жылғы халық санағы

2000 жылғы санақ бойынша округте 33 362 адам, 13 382 үй шаруашылығы және 7 788 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 16 475 тұрғын үйден құралды. Округтің нәсілдік құрамы: 91,77% ақ нәсілді, 0,71% қара немесе афроамерикалық, 0,91% американдық үндістер, 2,19% азиялық, 0,15% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 2,30% басқа нәсілдер және 1,97% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 5,00% испаниялық немесе латын американдықтарды құрады. 19,4% неміс, 11,7% ағылшын, 9,0% ирланд, 7,8% АҚШ немесе американдық, 6,6% норвегиялық, 3,8% итальяндық, 3,2% швед, 3,1% француз, 3,0% голланд, 1,7% поляк және 1,3% даниялық тегінен шыққандар. 93,2% ағылшын тілін, ал 4,5% испан тілін ана тілі ретінде қолданады. 13 382 үй шаруашылығының ішінде 26,20% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 47,80% бірге тұратын жұбайлар, 7,20% күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 41,80% отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,40% жеке адамдардан тұрады, ал 8,60% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз адамдардан тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,33 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 2,90 адамды құрайды. Округтегі халықтың жас ерекшеліктері: 20,60% 18 жасқа дейінгілер, 21,60% 18-24 жас аралығындағылар, 24,60% 25-44 жас аралығындағылар, 21,60% 45-64 жас аралығындағылар және 11,60% 65 жасқа толған немесе одан асып кеткендер. Орташа жас 31 жасқа тең. Әр 100 әйелге 98,70 еркек шамасында. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 97,20 еркек шамасында. Округтағы үй шаруашылығының орташа табысы 32 546 доллар, ал отбасының орташа табысы 46 057 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 36 257 доллар, ал әйелдердің 25 640 долларға тең. Округтағы жан басына шаққандағы орташа табыс 18 928 долларды құрайды. Отбасылардың 10,50% және халықтың 19,60% кедейлік шегінен төмен жатыр, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 15,60% және 65 жастан асқандардың 8,20% кіреді.

2010 жылғы санақ

2010 жылғы халық санауы бойынша округте 40 915 адам, 16 595 шаңырақ және 9 225 отбасы тұрды. Халық тығыздығы көрсетілмеген. 21 900 тұрғын үй бар, орташа тығыздығы көрсетілмеген. Округтің нәсілдік құрамы: 89,3% ақ нәсілді, 2,0% азиялық, 1,0% американдық үндістер, 0,9% қара немесе африкалық американдықтар, 0,1% Тынық мұхиты аралдарынан, 3,7% басқа нәсілдерден және 3,0% екі немесе одан көп нәсілділерден тұрды. Испан немесе латын американдықтары халықтың 7,6% құрады. 16 595 шаңырақтың 24,1% 18 жасқа дейінгі балалары бар, 44,7% - некеде тұрған жұбайлар, 7,3% - күйеуі жоқ әйелдер, 44,4% - отбасы емес, ал 28,7% шаңырақтың құрамында жеке адамдар тұрды. Шаңырақтың орташа мүше саны 2,32, ал отбасының орташа мүше саны 2,87 адамды құрады. Орташа жас 31,9 жас.

Флора мен фауна

Киттитас округінде әртүрлі түрлер кездеседі. Олардың ішінде шөптер, дәрілік өсімдіктер, ағаштар, құстар, сүтқоректілер және қосмекенділердің алуан түрлілігі бар. Күріш шөптері туысының Оризопсис деген түрі округте ең алғаш жіктелген шөптердің бірі болды. Қосмекенділердің арасында Каскад бақасы және қабыршақты тритон табылады, соңғысы АҚШ-тың батыс аймақтарында кең таралған түр; іс жүзінде, осы түрдің жеке тритондарында округ ішінде неотенияның мысалдары анықталды.

Оқиғалар

Киттитас округі жәрмеңкесі мен Эленсбург родеосы әрбір Еңбек күні демалысында өтеді. Киттитас округі жәрмеңкесі 1885 жылы басталып, 1923 жылы қазіргі орнына (Эленсбургтегі Солтүстік Мейпл және Шығыс 8-авеню) көшірілген.