Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хюбнерит немесе хюбнерит – марганец вольфрам оксидінен тұратын минерал (химиялық формуласы MnWO4). Ол марганец-темір вольфрамит қатты ерітінділер қатарының марганецтік шегі болып табылады. Ол қызғылт қоңырдан қара түске дейінгі моноклиндік призмалық, металл жылтырлы кристаллдар түзеді. Кристалдар көбінесе жалпақ және ұсақ жолақтармен кездеседі. Оның тығыздығы 7,15-ке жуық, ал Мосс шкаласы бойынша қаттылығы 4,5-ке тең. Ол мөлдірден жартылай мөлдірге дейін болады және жақсы жарылады. Сыну көрсеткіштері: nα = 2,170 – 2,200, nβ = 2,220, және nγ = 2,300 – 2,320. Көбінесе жоғары температуралы гидротермалдық тамырлы кендерде, грейзенмен байланысты өзгерген граниттерде, граниттік пегматиттерде және аллювиалды шөгінділерде кездеседі. Ол касситерит, арсенопирит, молибденит, турмалин, топаз, родокрозит және флюоритпен бірге табылады.
Hübnerite or hubnerite is a mineral consisting of manganese tungsten oxide (chemical formula MnWO4). It is the manganese endmember of the manganese–iron wolframite solid solution series. It forms reddish brown to black monoclinic prismatic submetallic crystals. The crystals are typically flattened and occur with fine striations. It has a high specific gravity of 7.15 and a Mohs hardness of 4.5. It is transparent to translucent with perfect cleavage. Refractive index values are nα = 2.170 – 2.200, nβ = 2.220, and nγ = 2.300 – 2.320. Typical occurrence is in association with high temperature hydrothermal vein deposits and altered granites with greisen, granite pegmatites and in alluvial deposits. It occurs associated with cassiterite, arsenopyrite, molybdenite, tourmaline, topaz, rhodochrosite and fluorite.
Құрамы
Хюбнерит тек екі ұшқыш мүшесі бар отбасынан текті болғандықтан, вольфрамит отбасының құрамын түсіндіру оңайырақ, себебі хюбнерит туралы жетерлік мәлімет жоқ. Вольфрамит қатарының негізгі формуласы – (Fe,Mn)WO4. Темірдің немесе марганецтің басымдығы нәтижесінде екі минералдың бірі – құрамының ұшқыш мүшелері FeWO4 (ферберит) және MnWO4 (хюбнерит) пайда болады. Бұл қосылыстар көбінесе вольфрамит құрылымын ортақтас ететіндіктен "вольфрамиттер" деп аталады, бірақ табиғатта кездеспейтін минералдар, әдетте өнеркәсіптік қолдану үшін, мысалы, кристалл сцинтилляторларын жасау үшін өндіріледі.
Since hübnerite comes from a family with only two end members it would be easier to explain the composition of the wolframite family since there is not enough data on hübnerite itself. The primary formula of the wolframite series is |(Fe,Mn)WO4. The predominance of either iron or manganese results in formation of one of two minerals, the compositional end members |FeWO4 (ferberite) and |MnWO4 (hübnerite), respectively These compounds are usually referred to as "wolframites" because they share the wolframite structure, but are not naturally occurring minerals, typically being produced for industrial applications, e. g., crystal scintillators.
Құрылымы
Хюбнерит – вольфрамит тобының сирек кездесетін мүшесі және отбасының басқа мүшелерімен бірдей кристалдық құрылымына ие. Кристалдық құрылымда бұрмаланған тетраэдрлік (|WO4|) және октаэдрлік (|(Fe, Mn)O6|) бірліктері бар. Вольфрамит отбасы Fe2+ және Mn2+ арасындағы толық қатты ерітіндіні көрсетеді. Хюбнериттің кристалдық және кристаллдық массалары алмаз жылтырынан бастап, жартылай металл және шайыр жылтырына дейін әртүрлі жылтырлықтарды көрсетеді. Жұқа тілімдерде хюбнерит мөлдір немесе жартылай мөлдір болуы мүмкін. Сызық түсі оның түсінен сәл ақырғы болады. Барлық вольфрамит минералдары {010} бойынша мінсіз жарылысқа ие. {100} және {102} жазықтықтарында жарылыс нашар дамыған. Хюбнерит сынғыш және тегіс емес сынықтарды көрсетеді. Вольфрамит отбасының барлық мүшелерінде {100} бойынша қарапайым контакттық егіздер немесе сирек жағдайларда {001} бойынша өзара еніп жатқан егіздер кездеседі. Хюбнериттің қаттылығы 4 пен 4,5 арасында, ал меншікті салмағы 7,12 мен 7,18 арасында.
Hübnerite is a rare end member of the wolframite group, and has the same crystal structure as other members of the family. The crystal structure contains distorted tetrahedral (|WO4) and octahedral (|(Fe, Mn)O6) units. The wolframite family represents complete solid solution between Fe2+ and Mn2+. Crystal and crystalline masses of hübnerite show a variety of lusters from adamantine, submetallic to resinous luster. In thin splints, hübnerite can be either transparent or translucent. The streak is related to the color being a shade lighter. All the wolframite minerals exhibit perfect cleavage on {010}. On {100} and {102}, parting is less well developed. Hübnerite exhibits brittle and uneven fracture. It is common for all members of the wolframite family to show simple contact twins on {100} or rarely interpenetrant twins on {001}. The hardness of hübnerite is between 4 and 4.5 and its specific gravity is between 7.12 and 7.18.
Геологиялық құбылыс
Хюбнерит – вольфрамит тобының сирек кездесетін мүшесі. Хюбнерит көбінесе пегматиттерде және жоғары температуралы кварц тамырларында табылады. Хюбнерит жеке өзі кездеспейді, бірақ әдетте касситерит, шиелит, кварц, галена, арсенопирит, табиғи висмут, пирит және сфалерит сияқты басқа минералдармен бірге кездеседі.
Hübnerite is a rare member of the wolframite group. Hübnerite is usually found within pegmatites and high temperature quartz veins. Hübnerite does not occur on its own, but is typically associated with other minerals such as cassiterite, scheelite, quartz, galena, arsenopyrite, native bismuth, pyrite, and sphalerite.
Тарих және қолданылу
Хюбнерит минералға алғаш берілген аты емес еді. Хюбнерит – мегабазит деген түпкілікті атаудың синонимі. Мегабазит деген атауды минералға 1852 жылы А. Брайтаупт берген. Хюбнерит деген атауды 1865 жылы Э. Н. Риотте металлург Адольф Хюбнерді құрметтеп атады. Хюбнерит негізінен вольфрамның көзі ретінде қолданылады. Вольфрам жоғары жылдамдықты құралдар жасауда металды қаттыту үшін пайдаланылады.
Hübnerite was not the original name giving to the mineral. Hübnerite is a synonym of the original name, megabasite. The name megabasite was given to the mineral by A. Breithaupt in 1852. The name hübnerite was given to the mineral by E. N. Riotte in 1865 to honor the metallurgist Adolph Hübner. Hübnerite is primarily used as a source of tungsten. Tungsten is used to harden metal in the manufacture of high speed tools.