Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Химик, фотохимик (1785–1822)
Chemist, photochemist (1785–1822)
Фрейхерр Кристиан Иоганн Дитрих Теодор фон Гротусс (20 қаңтар 1785 – 26 наурыз 1822) – балтық немісі, 1806 жылы электролиздің алғашқы теориясын жасап, 1817 жылы фотохимияның алғашқы заңын тұжырымдаған ғалым ретінде танымал. Оның электролиз теориясы, со-аталған Гроттус механизмін алғаш рет сипаттаған болып есептеледі.
Freiherr Christian Johann Dietrich Theodor von Grotthuss (20 January 1785 – 26 March 1822) was a Baltic German scientist known for establishing the first theory of electrolysis in 1806 and formulating the first law of photochemistry in 1817. His theory of electrolysis is considered the first description of the so called Grotthuss mechanism.
Өмір және жұмыс
Гроттус 1785 жылы Лейпцигте, Саксония электораты, Киелі Рим империясында дүниеге келді, оның ата-анасы Литваның солтүстік Ұлы Герцогтігіндегі үйлерінен алыс, ұзақ уақыт болған кезде. Ол табиғат ғылымдарына қызығушылық танытып, алдымен Лейпцигте, кейін Париждегі Эколь Политехникте оқыды. Сол кезде Эколь-Политехникте Антуан Франсуа, граф де Фуркрой, Клод Луи Бертоле және Луи Николя Ваукелин сияқты бірнеше белгілі ғалымдар дәріс берді. Ресей мен Франция арасындағы шиеленіс салдарынан Гроттус Италияға көшуге мәжбүр болды, ол Неапольде бір жыл тұрды. 1800 жылы Алессандро Вольтаның алғашқы электр батареясын ашқандығы Еуропаның түрлі зертханаларында қолданылған электр энергиясының көзін ғалымдарға ұсынды. Судың, қышқылдардың және тұз ерітінділерінің электролизі туралы мәлімделді, бірақ нақты түсіндірме берілмеді. Гроттус электролиз тәжірибелері мен олардың интерпретациясы саласында белсенді жұмыс істеді. Италияда болған кезінде ол 1806 жылы электролиз жөніндегі еңбегін жариялады. Келесі екі жыл Гроттус Римде, Италияның басқа қалаларында және Парижде өткізді, содан кейін Мюнхен мен Вена арқылы Ресейге қайтты. 1808 жылдан бастап ол Литваның солтүстігіндегі анасының иелігінде тұрды. Сол жерде ол қолжетімді жабдықтармен электр және жарық туралы зерттеулер жүргізді. 1822 жылдың көктемінде денсаулық мәселелеріне байланысты депрессияға ұшыраған Гроттус өз-өзіне қол жұмсады.
Grotthuss was born in 1785 in Leipzig, Electorate of Saxony, Holy Roman Empire, during an extended stay of his parents away from their home in northern Grand Duchy of Lithuania. He showed interest in natural sciences and went to study first in Leipzig and later in Paris at the École Polytechnique. Several renowned scientists taught at the École Polytechnique at that time, including Antoine François, comte de Fourcroy, Claude Louis Berthollet and Louis Nicolas Vauquelin. Because of some tensions in the relations between Russia and France, Grotthuss had to leave for Italy where he stayed at Naples for one year. The discovery of the first electric cell in 1800 by Alessandro Volta provided the scientists a source of electricity which was used in various laboratory experiments around Europe. The electrolysis of water, acids and salt solutions was reported, but a good explanation was missing. Grotthuss actively contributed to this area both in terms of electrolysis experiments and their interpretation. During his stay in Italy, he published his work on electrolysis in 1806. The following two years Grotthuss spent in Rome, some other Italian cities, and Paris, and then went back to Russia via Munich and Vienna. From 1808 on he lived at the estate of his mother in northern Lithuania. There he conducted research on electricity and light with the limited research equipment he could assemble. Grotthuss committed suicide in the spring of 1822 during a depression caused by health problems.