Кіріспе

Австралиялық крикетші (1947–2022)
ағылшын футболшысы

Родни Уильям Марш (4 қараша 1947 – 4 наурыз 2022) – Австралияның кәсіби крикетшісі, Австралия ұлттық құрамасы үшін викеткіпер ретінде ойнаған. Ол 1975 жылғы Крикет әлем чемпионатында екінші орын алған Австралия құрамасының құрамында болды. Марш 1970–71 және 1983–84 жылдар аралығындағы Австралия маусымдарында Тест карьерасын өткізді. 96 Тест матчында ол 355 викетті ұстау бойынша әлемдік рекордты орнатты, бұл көрсеткіш оның Батыс Австралиялық пейс-боулері Деннис Лиллиге де тән. Бұл екеуі боулер-викеткіперлік серіктестігімен танымал болды, олар 95 Тест викетін алды, бұл осындай комбинация үшін рекорд. Олар бірдей серияда Тесттегі дебюттерін жасады және бірдей матчта Тест крикетінен зейнеткерлікке шықты. Wisden: «Боулер мен викеткіпер арасындағы азаматтардың аз ғана бөлігі ойынға осы деңгейде әсер етті» деді. Марш Тест карьерасын даулы жағдайда бастады, өйткені ол соққы беру қабілеті үшін таңдалды. Медианың бір бөлігі Марштің қолғаппен ойнауын сынай бастады, дебюттік Тест матчындағы нашар ұстауынан кейін оны «Темір қолғап» деп атады. Оның ұстау шеберлігі уақыт өте келе жақсарды және карьерасының соңында ол спорт тарихындағы ең жақсы викеткіперлердің бірі деп есептелді. Ол командалық тәртіпке берілгендігімен танымал болды, әсіресе Билл Лори 1970–71 жылдардағы MCG-де өткен бесінші Тестте Австралияның бірінші иннингін жапқаннан кейін, Марш жүзге жете алмай, сегіз рет кем қалғанда. Ол өте белсенді викеткіпер болды. Ойнаған кезінде қарсыластардың ойыншыларымен сөйлесіп, Австралия құрамасының рухын көтеріп, бірнеше рет ойынның барысын өзгерте білгендігі үшін «Австралия маршалы» деген лақап атын алды. 2009 жылы ол Жаңа Зеландияның бұрынғы крикетшісі Крис Кернстің қолы қойылған крикет шамышына қол қоюдан бас тартты, кейін Кернс матчты бұрмалау ісіне қатысқандығы үшін кінәлі деп танылды. 2009 жылы Марш ICC Крикет Даңқы залына енгізілді.

Алғашқы жылдар

Марш 4 қараша 1947 жылы Перт қаласының Армадаль ауданында Барбара мен Кен Марштың отбасында дүниеге келді. Марш үлкен ағасы Грэммен бірге ауласында крикет ойнайтын, ол кәсіби гольфшы болды және Еуропа турынде он бір рет жеңіске жетті. Екеуі де мектеп кезеңінде Батыс Австралия құрама командасы сапында крикетпен айналысты. Марш өзінің алғашқы ресми матчын сегіз жасында 16 жасқа дейінгі Армадаль командасы үшін ойнады, онда қақпашы қызметін де атқарды. Он үш жасында штаттық мектептер құрама командасының капитаны болды. Марш 1968–69 жылдары Вест-Индияға қарсы өткен матчта Батыс Австралия үшін бірінші сыныптық дебютін жасады, ол кезде ол мамандандырылған соққы беруші болды. Ол 0 және 104 ұпай жинаған ерекше ойын көрсетті. Алайда, ол 1970–71 жылғы «Пепел» (Ashes) сериясының бірінші тестісіне Тейбердің орнына даулы түрде шақырылды. Марш соққы беру қабілеті үшін таңдалды. Тіпті 1970–71 жылғы «Пепел» сериясының бірінші тестісінде де ол алғашқы иннингте төрт қақпаны ұстады. Оның соққысы бірнеше рет құнды болып саналды, ал бесінші тестіде австралиялық қақпашылар арасындағы ең жоғары ұпай жинау рекордын, бұрын Дон Таллон орнатқан көрсеткішті теңестірді. Ойын соңы даулы болды; капитан Билл Лори Маршқа жүзге жетпей алты ұпай жетіспегенде ойынды аяқтады, бұл оған соққылардан бұрын қосымша бір сағат боулингке мүмкіндік берді. Тарихи жүзге жеткізбеу мүмкіндігінен айырылғаны туралы баспасөздің сұрақтарына жауап берген Марш, Лори бір сағат бұрын ойынды аяқтағанда, сегіз ұпайдан айырылмай, керісінше, қырық ұпай жинағанын айтты. Марш 92 ұпаймен жеңіліссіз болса да, жеке жетістіктерден гөрі команданың мүдделерін басты орынға қойғанын жеткізді. Оның бұл әрекеті оған құрмет алуға және жанкүйерлер мен командаластар арасында бедел мен адалдық сезімін қалыптастыруға көмектесті. Кейін Марш қақпашы ретінде жеткіліксіз дайын болғанын мойындады, бірақ ол ағылшын әріптесі Алан Кнотты бақылап үйренді. Марш бастапқыда команданы ән айтуда жетектеді, ал зейнеткерлікке шыққаннан кейін бұл міндетті Аллан Бордерге тапсырды. Австралияның Англияға қарсы 16 тамыздағы бесінші және соңғы тестілік матчындағы жеңісінен кейін ән шырқауды бастаған Марш екені белгілі болды. Ол 1972–73 жылдары Аделаидада өткен Пәкістанға қарсы алғашқы тестіде 118 ұпай жинап, жүз ұпай жинаған алғашқы австралиялық қақпашы болды. Сонымен қатар, ол Батыс Австралия үшін туристерге қарсы 236 ұпай жинады, бұл оның мансабындағы ең жоғары көрсеткіші. 1974–75 және 1975–76 жылдардағы серияларда Англия мен Вест-Индияға қарсы Австралияның жеңісіне үлкен үлес қосып, Марш Деннис Лилли мен Джефф Томсонның доптарын ұстап алу үшін көптеген акробатикалық секірулер жасады. Ол осы екі серияда 45 рет алаңнан шығарды, оның ішінде Вест-Индияға қарсы алты тестіде 26 рет аулап, әлемдік рекордты орнатты. World Series Cricket бөлінісі кезінде Марш Керри Пэкерге қол қоюға еш қылық жасамады. Ол 16 супертестте 54 рет алаңнан шығарды. 1979–80 жылдары дәстүрлі халықаралық крикетке оралғаннан кейін оның жасы қақпашылық қабілетіне әсер етпеді. 1981 жылы Англияға сапарда 23 рет алаңнан шығарды, «Пепел» тестілерінде 100 рет алаңнан шығарған алғашқы қақпашы болды, Кноттің рекордтық көрсеткішін 22 тестіде бұзып, тестілік крикетте 3000 ұпайдан асты. 1982–83 жылдары Англияға қарсы 28 рет алаңнан шығарды, оның ішінде екінші және үшінші тестілерде 9 және 8 рет алаңнан шығарды. 1984 жылы 6 қаңтарда Сиднейдегі Крикет алаңында өткен соңғы тестілік матчында ол бес рет алаңнан шығарды және сол кезде қақпашылар арасындағы ең көп алаңнан шығарған ойыншы рекордын 355 рет алаңнан шығарды. Сонымен қатар, ол 350 рет алаңнан шығарған алғашқы қақпашы болды. Марш зейнеткерлікке шыққан кезде Деннис Лилли мен Австралияның бұрынғы капитаны Грег Чаппелл де зейнеткерлікке шықты.

Стиль

Марш мансабының көп бөлігінде күшті дене бітімімен жан-жақты ойыншы ретінде есептелді. Оның бойының аласа болуымен қатар, күшті дене бітімі оны қақпаны ұстауға өте қолайлы етті. Денесінің ауыр болуына қарамастан, мансабының басында салмағын азайту үшін көп еңбек етті, соның арқасында оның аяқтары жылдам қозғалды, жылдам әрекет ету қабілеті мен рефлекстері жоғары болды, бұл оған алаңда көбірек кеңістікті қамтуға мүмкіндік берді. Ол акробатикалық секірістерімен, дауысты шақыруларымен және ойыншыны шығарып алғаннан кейін допты биікке лақтыру әдетімен қақпаны ұстаушының ролін командада ерекше деңгейге көтерді. Қақпаны ұстаушы ретінде ол өзін алаңдағы орталық тұлға етіп, өзінен де, командаластарынан да жоғары деңгейдегі назарды талап етуге тырысты.

Тренерлік және басқа да ойынға қатыспайтын міндеттер

Марш 1986–1990 және 1996–1998 жылдар аралығында Channel Nine арнасының халықаралық матчтарында крикет комментаторы болды. Ол Аделаидадағы Австралия крикет академиясы құрылғаннан бастап жаттықтырушы болып жұмыс істеді және 1990 жылдан 2001 жылға дейін оның директоры қызметін атқарды. Оның тәрбиеленушілерінің арасында Австралия құрамасының қақпашы-соққышы Адам Гилкрист, жылдам доп тастаушылар Джейсон Гиллеспи және Бретт Ли болды. Осы кезеңде Англия орташа командадан Test крикетіндегі үздік команда ретінде Австралияға қарсы күресе бастады және 2005 жылы 2:1 есебімен 16 жылдан кейін Ashes жүлдесін қайтарып алды. Кейін Марш Англияның төрт допшыдан тұратын жылдамдық батареясын жаттықтырған Трой Кулиді босату шешіміне сын айтты және Дункан Флетчердің Крис Ридтің орнына Джеринт Джонсты қақпашы етіп таңдауына қарсы шықты. Бір кезде ол крикетке деген адалдығын Англияға білдірген және ағылшын құрамасының таңдау комиссиясының мүшесі болған. 2006 жылдың тамызында Оңтүстік Австралия крикет қауымдастығы Маршті Оңтүстік Австралиядағы крикетті талдау үшін кеңесші ретінде тағайындағанын хабарлады. Марш сонымен қатар Дубайдағы Global Cricket Academy-де жұмыс істеген. 2011 жылы ол Cricket Australia ұлттық таңдау комиссиясының құрамына жартылай штаттық қызметкер ретінде қосылды. 2011 жылы Cricket Australia жаңадан құрылған лауазымда оны Австралия штаттарындағы ойыншыларға бірыңғай көзқараспен жетекшілік ету үшін жаттықтырушыларға жаттықтырушы ретінде тағайындады. Марш 2014 жылдың 2 мамырында Джон Инвераритидің орнына Cricket Australia таңдау комиссиясының төрағасы болып тағайындалды. Бұрын ол Cricket Australia элиталық жаттығуларды дамыту жөніндегі менеджері болған. Ол кейде Майкл Слейтер сияқты бұрынғы крикетшілердің Усман Хаваджаны Австралия құрамына қоспағаны үшін сынға ұшырады, әсіресе 2016 жылдың ақпан айында Жаңа Зеландияда өткен Chappell-Hadlee ODI сериясы кезінде. 2016 жылдың 16 қарашасында Марш Оңтүстік Африкаға қарсы жеңіліске ұшырағаннан кейін таңдау комиссиясы төрағасы лауазымынан кетті.

Құрметтер

Марш 1982 жылы Жаңа жылдық наградалар бойынша Британ империясы орденінің мүшесі аталды және 1985 жылы Австралия спорттық даңқ залына енгізілді. 1982 жылы "Wisden" журналы оны "Жылдың крикетшісі" деп таныды. 2000 жылы Австралия спорт медалімен, ал 2001 жылы Жүзжылдық медальмен марапатталды. 2005 жылы ол Австралия крикет федерациясының Крикет даңқ залына енгізілді. Актер Брендан Коуэлл 2012 жылғы австралиялық "Howzat! Керри Пэкердің соғысы" мини-сериалында Род Марш рөлін сомдады. 2015 жылы ол Ричи Бенауд, Адам Гилкрист және Саймон Тауфелден кейін MCC Spirit of Cricket Cowdrey лекциясын оқыған төртінші австралиялық крикетші болды. 1988 жылы Мэрилебон крикет клубының құрметті мүшесі атанды.

Жеке өмір және өлім

Марштың ұлы Дэниел Марш 2000 жылдардың ортасында Рикки Понтинг болмаған кезде Тасмания крикет командасының капитаны болды. 2010 жылы ол "Кімсіз?" телешоуының бір бөлімінде пайда болды, онда оның әжесі бір әпкесін дүниеге келтіргеннен кейін қайтыс болғаны айтылды, соның салдарынан оның әкесі үш баласын, оның ішінде Марштың әкесі Кенді асырап беруге мәжбүр болды. Ол 2022 жылдың 4 наурызында Оңтүстік Австралияның Аделаида қаласында 74 жасында қайтыс болды. Оның қазасы Австралия крикетінің тағы бір жұлдызы Шейн Уорнның қайтысымен бір күніне келді, ал Уорн Таиландтағы өліміне бірнеше сағат бұрын Маршқа құрмет көрсеткен болатын. Оның қоштасу рәсімі 17 наурызда Аделаида Овалында өтті, оны Джеймс Брейшоу жүргізді; құрмет көрсетулердің ішінде Адам Гилкристтің жазбадағы сөздері де болды.