Кіріспе
Action figure
Капитан Акция – 1966 жылы жасалған, костюмдер мен бет маскаларынан тұратын гардеробпен жабдықталған әрекеттік фигура. Ол Супермен, Бэтмен, Өрмекші адам, Капитан Америка, Аквамен, Фантом, Жалғыз саяхатшы (және Тонто), Флэш Гордон, Бак Роджерс, сержант Фьюри, Стив Каньон және Жасыл шошқаға айнала алатын. Капитан Акция – «Идеалдық ойыншықтар компаниясының» «Хасброның» G.I. Joe-ға берген жауабы еді. Алайда, екі ойыншық желісіндегі басты кейіпкерлердің екеуі де бір ойыншық және идея жасаушы – Стэн Уэстонның туындысы болды. Капитан Акцияның 4 футтық (1,2192 метрлік) парашюты да жұмыс істеді.
Тарихи шолу
Ойыншық жасаушы Стэн Уэстон "Hasbro" компаниясының Доны Левинге солдат пішіндес, негізгі фигуралы және шексіз аксессуарлары бар иық қуыршақ идеясымен келді. Левин және оның "Hasbro" командасы бұл тұжырымдаманы қабылдап, оны "G.I. Joe" – ұлдарға арналған алғашқы заманауи экшн-фигураға айналдырды, сондай-ақ экшн-фигураның жалпы атауын енгізіп, ұлдарға арналған ойыншықтан "қуыршақ" терминін алып тастауға тырысты. Уэстон "G.I. Joe" жобасынан түскен ақшаны пайдаланып, өзінің жеке лицензиялық компаниясын құрды, ол "DC Comics", "Marvel Comics" және "King Features Syndicate" компанияларын өкілдік етті. "G.I. Joe" жобасының табысынан кейін Стэн Уэстонның "Leisure Concepts" компаниясы ойыншықтар нарығында бәсекеге қабілетті болу үшін "Ideal Toys Corporation" компаниясына жаңа, икемді, он екі дюймдік (305 мм) экшн-фигура идеясын ұсынды. Уэстон "Капитан Магияны" ұсынды – бірнеше батырдың кейпіне енуге қабілетті кейіпкер, олардың барлығы "Leisure Concepts" компаниясының өкілдері болды. Атауы "Капитан Акция" деп өзгертілді және алғаш рет 1966 жылы "Ideal" компаниясы сатты. Фигураның өзі қайғылы және алаңдаған көрініспен, ерекше пішінді баспен (әр түрлі батырлардың маскалары оған жақсырақ жабысуы үшін) және "G.I. Joe"-дан гөрі толығырақ бұлшықеттермен жасалған. Бастапқыда, желіге арналған "Ideal" базасы көк және қара түсті киім киген "Капитан Акция" болды, қорабында найзағайлы қылыш пен сәуле таратқыш бар еді. "Супермен", "Бэтмен", "Жалғыз қаңғыбас", "Фантом", "Флэш Гордон", "Капитан Америка", "Сержант Фьюри", "Стив Каньон" және "Аквамен" костюмдері (аксессуарлармен) қол жетімді болды; келесі толқын (1967) "Жәндік Адамды", "Бак Роджерсті", "Жасыл бұршақты" және "Тонтоны" қосты, сондай-ақ әлі де танымал "Клейтон Мур" сериалына сәйкес "Көк Жалғыз қаңғыбас" нұсқасы мен әр қорапта коллекциялық жалтыраған сақиналар да болды. 1967 жылы "Капитан Акция" желісін кеңейту үшін жеткілікті танымал болды, серіктес "Action Boy" және жау "Доктор Зұлым" қосылды – көк терілі, үлкен көздері мен ашық миы бар ғарышкер, "Нехру" костюмі мен сандал киіп жүрді. Сондай-ақ, "Супер Куинз Позин" қуыршақтары" деп аталатын әйелдер фигураларының желісі шығарылды, онда "Батгёрл", "Мера", "Супергёрл" және "Вундер-Вумен" фигуралары болды. "Капитан Акция" мен "Action Boy" қуыршақтарынан айырмашылығы, "Супер Куинз" қуыршақтары жеке-жеке бір супергероинаға негізделген (бір-біріне ауыстырылатын киімдермен базалық "Супер Куинз" қуыршағының орнына). Сонымен қатар, 2 фут (1 метр) ұзындығындағы, ракеталық пулеметтері бар амфибиялық көлік "Күміс жолақ" қосылды, ол капитан мен көмекшіге жеткілікті болды. "Капитан Акцияның" өзінің "Капитан Акция" тұлғасында пайдалануы үшін бірнеше жиынтықтар да жасалған: төрт футтық жұмыс парашюты, реактивті миномет, реактивті пакет, қару-жарақ арсеналы және басқа да бірнеше құпия қарулар, оларды "Акция үңгіріне" қосуға болады, ал "Streak" үшін арнайы қорап оны түрлендіруге мүмкіндік берді. "Капитан" мен "Доктор Зұлымның" екеуі де "құпия ордалар" алды, олар фигураларды алып жүруге арналған, бірақ қазір өте сирек кездеседі. Мұның бәрі "Ideal" компаниясының "Акция" желісін құру және "Капитан Акцияны" басқа батырлар үшін негізгі фигура ретінде емес, өз алдына батыр ретінде қарастыру әрекеті болды. Бірнеше жылдан кейін "Капитан Акция" өнімдерінің сатылымы төмендеді. Нәтижесінде, "Ideal Toys" компаниясы оны 1968 жылы тоқтатты. "Капитан Акция" екі жарым жыл ғана шығарылса да, кейіпкерлер мен аксессуарлар сол дәуірдің ең жақсы есте қалған және коллекционерлік нарықта қымбат болатын экшн-фигураларының біріне айналды. 1970 жылдары "Капитан Акцияның" қалған киімдері мен аяқ киімдері Қытайдан (алғашқысы құйылып, құрастырылған) шығарылған фигураларға қолданылды. Ал "Ideal" компаниясының өзі 1977 жылы "Жұлдызды соғыстар" секілді ойыншықты рынокқа шығару үшін бастапқы дене қалыптарын қайта қолданды – "Түннің рыцары". "Капитан Акция" коллекционерлері фигураны (қара пластмассадан құйылған) жиі қолдарды пайдаланып, кейбірде жетіспейтін қолдарды алмастыратын.
Капитан Акция оралды
30 жылдық үзілістен кейін, 1998 жылы «Капитан Акция» ретро ойыншықтар компаниясы «Playing Mantis» тарапынан қайта жаңғыртылды. «Капитан Акция» мен доктор Зұлымнан басқа, «Капитан Акция» фигурасымен бірге шығарылған костюмдер: «Жалғыз қаңғыбас» (қызыл және қара киімде), Тонто, Флэш Гордон, оның бұрын жасалмаған жауы Минг Миһермансыз (жаңа дене түсімен доктор Зұлым фигурасы), «Жасыл құйрық» және оның бұрын жасалмаған серігі Като. Бұл желінің сатылымы сәтті болмады, ал картондағы костюмдер жеке шығарылды: «Жасыл құйрық», Като, «Жалғыз қаңғыбас» (көк киімде), Тонто, «Фантом» және оның бұрын жасалмаған жауы Кабай Сингх. Сондай-ақ «Action Boy» (қазір «Kid Action» деп аталады, себебі «Hasbro» «Action Man» атауына құқық ие) және «Капитан Акция» мен доктор Зұлым үшін ретро ұзын қорапты қаптама да қайта жаңғыртылды. Есімдерге жасалған өзгерістер жалпы сатылымға көп әсер етпеді және «Капитан Акцияның» екінші келгені 2000 жылы аяқталды.
2000-2010 жылдар
2005 жылдан бері Captain Action Enterprises лицензиялық құқықтарға ие және мүсіндер, ойыншықтар, комикстер, коллекциялық карталар, коллекциялық заттар және киім-кешек сияқты әртүрлі жаңа тауарларды өндіріп келеді. 2011 жылдың наурыз айында Round 2 Corp. және Captain Action Enterprises 1/6 масштабты Captain Action фигурасын жаңадан жасау жоспарларын жариялады.
DC Comics-тің баспасы
National Periodical (DC Comics) кейіпкерге Ideal компаниясынан лицензия алып, 1968 жылы Капитан Акцияның бес санын жариялады, оның суреттерін алдымен Уолли Вуд, содан кейін Гил Кейн салған. Сценарийін жасөспірім Джим Шутер мен Гил Кейн жазды. 2006 жылы Шутер берген сұхбат комикстің перспективасыз жоба екенін көрсетті: комикс сюжеті ойыншықтың идеясымен көп байланысы жоқ, себебі Капитан Акция қуыршағының костюмі ретінде пайдалануға лицензия берілген кейіпкерлердің бір бөлігі DC-ге тиесілі емес және жарияланбаған (мысалы, Өрмекші адам және Капитан Америка Marvel Comics кейіпкерлері болғандықтан), демек, түрлі кейіпкерлерге айналу мүмкіндігі толығымен алынып тасталды. Оның орнына Капитан Акция сиқырлы монеталарға ие болды, олардың әрқайсысы оған грек, рим немесе скандинавия мифологиясының құдайларынан (түпнұсқа Капитан Марвел сияқты) керемет күш сыйлады. Капитан Акцияға Клив Арно деген нақты есім берілді, ол жесір археолог және мұражай кураторы ретінде таныстырылды, сонымен қатар ол "күш монеталарын" жер астындағы қалада тапқаны айтылды. Action Boy комиксте Кливтің ұлы Карл Арно болып бейнеленді. Доктор Зұлымның да өзіндік тарихы бар, ол Капитан Акцияның қарындасының күйеуі болған, кейін бір оқиғада ақылдан адасқан. Серия 1969 жылдың шілдесіне дейін бес рет жарық көрді. 1980 жылдардың басында жазушы Майк Тифенбахер "Не болды?" рубрикасында "Капитан Триумф" және "Жасыл" аттарымен Капитан Акция мен Акция жігітін қайта жандандыратын әңгіме ұсынысын жазды. DC Comics Presents журналының қосымша бөлімі. DC Comics авторлық құқықтар туралы алаңдаушылықтарға байланысты бұл идеяны қабылдамады. "Қызықты оқиғалар мен шытырман оқиғалар" деп аталған Капитан Акция комиксінің 5-шы саны Монти Пайтонның Flying Circus телешоуының "It's the Arts" эпизодында реквизит ретінде пайдаланылды.
The comic book storyline had little to do with the toy concept, as some of the heroes licensed for use as costumes for the Captain Action doll were not owned and published by DC (Spider Man and Captain America for example, were Marvel Comics characters), therefore the ability to change into different characters was entirely dropped. Instead, Captain Action came to possess magical coins, each of which provided him with a spectacular power from a Greek, Roman, or Norse mythological god (in a similar way to the original Captain Marvel). Captain Action was given a real name of his own, Clive Arno, and was identified as a widowed archaeologist and museum curator, and was described as having located "the coins of power" in a buried city. Action Boy's comic book alter ego was Carl Arno, son of Clive. Dr. Evil was given a back story too, having been Captain Action's father in law, then going mad in a mishap. The series lasted five issues, until July 1969. In the early 1980s, writer Mike Tiefenbacher wrote a story proposal that would have revived Captain Action and Action Boy as "Captain Triumph" and "Javelin" in the "Whatever Happened To ?" backup feature in DC Comics Presents. DC Comics rejected the idea due to copyright concerns regarding the characters. Issue #5 of the Captain Action comic book series, retitled 'Thrills and Adventure', was used as a prop in the 'It's the Arts' episode of Monty Python's Flying Circus.
Ай тасы кітаптары
2008 жылы Moonstone Books жаңа серияны бастады және кейіпкердің жаңа тарихы құрылды. Капитан Акция енді Майлз Дрейк болды, бұрынғы теңіз жаяу әскері Вьетнам соғысы кезінде шетелдік қару-жарақтың жасырын қоймасын тапты. Қарулар Red Crawl деп аталатын ғарыш паразитінің түрімен байланысты, олар жерді билеу үшін әлемдік көшбасшыларды басып алды. Red Crawl-дың жердегі басты өкілі – доктор Эвилл (Ideal ойыншықтар желісінен алынған доктор Эвилге негізделген). Дрейк үкіметтен тыс жұмыс істейтін және Жерді ғарыштық қауіптен қорғауға арналған құпия агенттік – A.C.T.I.O.N. Директоратының агенты болады. Ұйымның атауы «Теллуралық араласуды бақылау және жою жөніндегі алдыңғы қатарлы команда» деген сөздердің аббревиатурасы. Ақырында, A.C.T.I.O.N. Директораты ғарыштық технологияны суперқаһармандар жасау үшін пайдалана алады және Red Crawl көрінеу жеңіледі. Серия сондай-ақ екінші Капитан Акцияның, Майлздың қарсыласы ұлы Коул Дрейктің 21-ші ғасырда батырлық рөлін мұраға алған оқиғасын баяндайды. Red Crawl ешқашан толығымен жеңілмегені және суперқаһармандық қорғаушылардың олардың бақылауында екені анықталады. Коул жаңадан пайда болған ғарыштық қауіпке де, сондай-ақ басыбайлы суперқаһармандарға да қарсы күресуі керек. Бастапқы Капитан Акция оқиғалары 1960 жылдардағы оқиғаларды көрсетеді, онда кейіпкер костюмді супершпион болып табылады. Ойыншықтар желісінің кейіпкер алмастыру мүмкіндігі Капитан Акцияның «пластидерм» деп аталатын материалды кез келген адамға ұқсату үшін қолдану қабілетімен көрінеді. Қазіргі заманғы оқиғаларда жас Капитан Акция одан да жетілген «плазмадермді» қолданады, бұл оған біреудің сыртқы түрін ғана емес, сондай-ақ олардың барлық қабілеттерін алуға мүмкіндік береді. Осылайша, Капитан Акция басқа суперқаһармандарға айнала алады, бірақ бұл мүмкіндік тек Savior сияқты түпнұсқа кейіпкерлерге ғана қолданылады, Superman сияқты лицензиялық кейіпкерлерге емес. Бұған ерекшелік ретінде Moonstone баспасында шыққан Фантомпен бірлескен оқиғалар болды. Moonstone сондай-ақ ұқсас қайта қарастырылған Action Boy кейіпкерін ұсынды. Бұл нұсқада ол Шон Барретт, әйгілі табиғатты зерттеушінің ұлы, оның кейіпі доктор Эвиллмен қабылданады. Оның оқиғалары да 1960 жылдарда орын алады. Moonstone сондай-ақ A.C.T.I.O.N. Директоратының британдық бөлімшесінде жұмыс істейтін Lady Action атты түпнұсқа кейіпкерді жасады. Action Boy және жаңадан таныстырылған Lady Action (Никола Синклер) екеуі де Captain Action комиксінде қосымша оқиғалар ретінде көрсетілген. Lady Action 2010 жылы жеке комиксінде де пайда болды және Captain Action сериясында маңызды рөл атқарады. Moonstone Books 2008 жылдан 2010 жылға дейін жаңа Captain Action комикс кітаптарын шығарды, ал алғашқы алты санының авторы Фабиан Нисиеза болды. 2010 жылы Майк Буллок жазған Captain Action арнайы саны және Captain Action пен Phantom бірлескен екі саны жарық көрді. 2010 жылдың шілдесінде Стивен Грант жазған Captain Action маусымының 2-ші бөлігі, үш саны жарық көрді. Moonstone Captain Action: Classified комиксін шығаруды жоспарлаған, ол Captain Action-ның 1960 жылдардағы алғашқы оқиғаларын баяндайтын еді, бірақ бұл жоспар іске аспады. Оның орнына, 2013 жылы Dynamite Entertainment Captain Action-ның шығу тарихын және бірнеше пульп және комикс кейіпкерлерін қамтитын Codename: Action атты шағын сериясын шығарды.
Ойындар
2016 жылы Small Monsters Games компаниясы Captain Action карталық ойынын жасап, шығарды. Бұл – барлық жастағы адамдарға арналған, жеңіл ойын, оған классикалық комикстердің суретшілері Джерри Ордвей, Керри Каллен және Пол Гюласидің суреттері қосылған. Ойынды Мег Стивисон жобалаған.
Кітаптар мен романдар
2010 жылы Майкл Эвридің «Капитан Акция: Түпнұсқа супергерой әрекеттік фигурасы» атты кітабы TwoMorrows Publishing баспасынан шықты. 2012 жылдың шілдесінде Airship 27 баспасы Джим Бирд жазған «Капитан Акция: Жарқыраған адамдардың құпиясы» атты түпнұсқа Captain Action романын жариялады. Джим Бирдтің «Көтерілген күннің жүректері» атты екінші романы 2014 жылы Airship 27 баспасынан шықты. 2015 жылы Airship 27 баспасы Рон Фортиердің «Lady Action – Уақыттың құмдары» романын жариялады. 2017 жылы Airship 27 баспасы Джим Бирд пен Барри Риз жазған үшінші «Капитан Акция» романы – «Жанжал иелерінің зарлы айқайы» жарық көрді.