Кіріспе

Америкалық ойыншық

Мырза Картошка Басы – 1952 жылдан бері Hasbro компаниясы шығаратын американдық ойыншық бренді. Ол картоптың «басының» пластикалық үлгісінен тұрады, оған әртүрлі пластикалық бөлшектерді – әдетте құлақ, көз, аяқ киім, бас киім, мұрын, шалбар және ауызды қосуға болады. Мырза Картошка Басын 1949 жылы Джордж Лернер ойлап тауып, өндірді, бірақ алғаш рет 1952 жылы Hasbro таратты. Бұл ойыншықты алғаш рет теледидардан жарнамалаған, содан бері ол өндірісте. Бастапқы түрінде, 1964 жылы шіріп бара жатқан көкөністер мен жаңа мемлекеттік қауіпсіздік ережелеріне байланысты шағымдар болғандықтан, Hasbro ойыншық жиынтығына пластикалық картоп корпусын қоса бастады. Ойыншыққа кейіннен ханым Картошка Басы қосылды және автомобиль мен қайық тіркемесі бар қосымшалармен толықтырылды. Мырза мен ханым Картошка Басы екеуі де Дон Риклс пен Эстель Харрис дауыстаған «Ойыншықтар тарихы» франшизасында пайда болды. Сонымен қатар, 1998 жылы «Мырза Картошка Басы Шоуы» эфирге шықты, бірақ бір маусым ғана шығарылды. Hasbro компаниясының көрнекті белгілерінің бірі ретінде Мырза Картошка Басы шары жыл сайынғы Мейсидің алғыс айту күніне арналған шеруде басқаларға қосылды. «Toy Story Midway Mania!» ойын-сауық орталығында, Дисней Калифорния саяхатындағы Диснейленд курортында үлкен сөйлейтін Мырза Картошка Басы да бар. 2021 жылы Hasbro брендті жаңартты, атаудағы құрметті сөзді алып тастады және ойыншықты жай ғана Картошка Басы деп таныстырды, сонымен бірге мырза мен ханымның жеке кейіпкерлерін сақтады. Лернер жиі анасының бақшасынан картоп алып, басқа да түрлі жемістер мен көкөністерді бет-әлпеті ретінде қолданады, ол кіші әпкелері ойнайтын қуыршақтарды жасайды. Жүзім көзді, жаңғақ мұрынды, картоп бас құмырсқалар кейіннен өндірілетін пластикалық ойыншықтардың негізгі идеясы болды. 1952 жылдың 30 сәуірінде Мырза Картошка Басы теледидарда жарнамаланған алғашқы ойыншыққа айналды. Бұл кампания балаларға тікелей бағытталған алғашқы кампания болды; бұған дейін жарнамалар тек ересектерге арналған, соның ішінде ойыншық жарнамалары да болды. Коммерциялық маркетингті революциялады және өнеркәсіптік бумға әкелді. Бірінші жылы бір миллионнан астам жиынтық сатылды. Spudettes деп аталатын ас үй жиынтығы, бала арбасы және үй жануарлары да сатылды. Бастапқыда нағыз картопқа немесе басқа көкөніске бекітілетін бөлек пластикалық бөлшектер ретінде шығарылған, осы уақытта Hasbro Оскар апельсинді және Пит бұрышын ұсынды, пластикалық апельсин және жасыл бұрыш, Мырза Картошка Басына ұқсас беттік бөлшектерімен. Әрқайсысы Мырза Картошка Басымен бірге жеке жиынтықта келді. Кейті – жаңғақ және Куки – қияр сияқты әйел кейіпкерлер де пайда болды. Hasbro сонымен қатар Мырза Картошка Басының пикник достары желісін жасады. Кейбір кейіпкерлер Мырза Сода Поп-Хед пен Фрэнки Фрэнк болды. Достар мен достар кейін тоқтатылды, бірақ Funko 2002 жылы Оскар мен Питті bobbleheads ретінде қайта тірілтті (сонымен қатар Мырза Картошка Басының bobblehead-і). 1975 жылы ойыншықтың картоптан жасалған негізгі бөлігі екі есеге ұлғайды, сонымен қатар оның қосымшаларының өлшемдері де ұлғайды. Бұл негізінен АҚШ үкіметі енгізген ойыншықтардың қауіпсіздігі туралы жаңа ережелерге байланысты болды. Өлшемін өзгерту кішкентай балаларға арналған нарықты арттырды, бұл оларға ойнауға және бет бөлшектерін оңай бекітуге мүмкіндік берді. Hasbro сонымен қатар тесіктерді жалпақ тақташалармен ауыстырды, бұл бекітілген бөлшектердің бір ғана мүмкін бағытын қамтамасыз етті. 1983 жылы Hasbro Мырза Картошка Басының аксессуарларын бір жиынтыққа дейін азайтты. Компания картоптың негізгі корпусына дөңгелек тесіктерді қайта енгізді, ал бөлшектер ойыншыққа кез-келген бағытта кіре алды. 1985 жылы Мырза Картошка Басы Бойз, Айдахо мэрі үшін төрт пошталық дауыс алды, «Саяси кампанияда Мырза Картошка Басына ең көп дауыс» деп Гиннес рекордтар кітабы растады. 1987 жылы Мырза Картошка Басы жыл сайынғы Ұлы американдық темекі тарту науқаны үшін «Спокешпуд» болып, Вашингтондағы бас хирург К. Эверетт Купқа өзінің түтігін тапсырды. 2000 жылы Мырза Картошка Басы Нью-Йорктің Рочестердегі The Strong-тегі Ұлттық ойыншық атақ-даңқ залына енгізілді. 2006 жылы Hasbro клиенттерге өз коллекцияларына қосу үшін денесіз бөлшектер жиынтығын сата бастады. Бұл тақырыптық жиынтықтардың кейбіреулеріне Шеф, Құрылыс жұмыскері, Өрт сөндіруші, Хэллоуин, Патша, Сирень, Полиция қызметкері, Пират, Принцесса, Рокстар және Санта-Клаус кірді. Сол жылы Hasbro «Sports Spuds» деп аталатын, кәсіби және колледждік командаларға арналған жалпы пластикалық картоппен (стандартты мөлшерден кіші) жасалған желісін ұсынды. 2010 жылдан бастап Мырза Картошка Басы ойыншығының жаңа үлгілері, көбінесе Джейсон деп аталатын, өндіріле бастады. Ханым Картошка Басының ойыншығы да жаңартылды, көбінесе Рейчел деп белгілі, оның денесі бұршаққа ұқсайды. 2020 жылы Hasbro ойыншықтың тұрақты нұсқасын, «Мырза Картошка Басы Жасылға қарайды» деп жариялады. Бұл нұсқа қант қамысынан алынған өсімдік негізгі пластиктен жасалған. 2021 жылдың ақпанында Hasbro ойыншық желісінің жаңа гендерлік бейтарап нұсқасын жариялады, атаудағы формальды гендерлік атауларды алып тастады, жаңа «Картошка Басы» логотипін ашты және кеңейтілген ойын жиынтығын ұсынды. Классикалық мырза және ханым кейіпкерлерін ұсынуды жалғастырғанмен, Hasbro кейбір адамдар тарапынан прогрессивті деп мақталып, ал басқалары бұл «PR трюкі» деп атады.

Нұсқалар

Соңғы жылдары Hasbro компаниясы лицензия бойынша ойыншықтар шығаратын медиа жобаларына негізделген Мистер Potato Head жиынтықтарын жасады. Оларға «Жұлдызды соғыстар» тақырыбындағы «Дарт Тейтер», «Спад Трейлер» және «R2 POTATOO» (кейіпке түпнұсқа телесериалдағы Оптимус Прайм ұқсайды), «Өрмекші адам» тақырыбындағы «Spider Spud / Peter Tater» (қызыл және қара костюмдері, «Өрмекші адам 3» фильмімен байланысты), «Индиана Джонс» тақырыбындағы «Жоғалған сандықтың Тейтерлері» жиынтығы (атауына қарамастан, 2008 жылғы «Индиана Джонс және Кристалл бас сүйегінің патшалығы» фильміне байланысты), «Темір адам 2» тақырыбындағы «Tony Starch» кіреді. «Looney Tunes Show» телешоуын насихаттау үшін Hasbro Bugs Bunny, Daffy Duck және Tasmanian Devil тақырыбындағы Мистер Potato Head қуыршақтарын ұсынды. 2011 жылы Нью-Йорк ойыншық жәрмеңкесінде оның 1968 жылғы телеарналық бағдарламасы негізінде екінші Elvis Mr. Potato Head шығарылатыны жарияланды. 2014 жылы «Симпсондардың» 25 жылдығын мерекелеу үшін Homer Simpson Mr. Potato Head жасалды. 2019 жылы «Toy Story 4» тақырыбындағы Мистер және Миссис Potato Head жиынтықтары шықты. Бұл нұсқаларда «Jason» модельдік картоптардың әртүрлі бөліктері, соның ішінде қолдар мен аяқ киімнің классикалық нұсқалары, (фильмге жақын) нақты бет пішіндері және бөліктердің жаңа дизайны бар. 2019 жылғы 1 сәуірде Hasbro Мистер Potato Head-тің орнына «Mr. Avo Head» – хипстер авокадо келетінін әзілде жариялады.

Танымал мәдениетте

М. Картошканың танымалдылығы оны фильмдер мен теледидарда пайда болуға алып келді. 1985 жылы М. Картошка «Картофель бас балалар» телесериалында тұңғыш рет драматикалық рөл ойнады. 1998 жылдан 1999 жылға дейін ол Fox Kids арнасында «Мистер Картошка шоу» атты қысқа ғана серияда бас рөлде ойнады. Фильмдер мен теледидардан басқа, бұл кейіпкер Джим Дэвис салған комикстердің де тақырыбы болды. Суретші Гэри Ларсон кейіпкерді өзінің «The Far Side» мультфильмдерінің бірнешесіне қосты. 2009 жылы Super Bowl XLIII кезінде Bridgestone шиналарының жарнамасында М. Картошка машина тірмендейді, ал миссис Картошка оны жалықтырып, сөйлейді. М. және миссис Картошканың үлкендеу үлгілері Флоридадағы Уолт Дисней әлеміндегі Pop Century курортының 1980-ші жылдарға арналған бөлімінде «қонақтар» ретінде орналасқан. 1990 жылы «In Living Color» скетч-комедиялық шоуы ойыншықты және әнші Майкл Джексонды, оның пластикалық хирургияға құштарлығын пародиялады, балаларға Джексонның карьерасының әртүрлі кезеңдерін бейнелейтін әртүрлі мұрындарды ұсынды. Джексонның витилигосы да бір бала ойыншықтың дұрыс емес екенін айтып, оны ашып, астынан ақ теріні көрсеткен кезде мазақ етілді. Ойыншық Soft Dorothy Software компаниясының Джон Калхун жасаған классикалық Macintosh бағдарламалық ойыншығы Tuberling-тің пайда болуына ықпал етті, ол кейін K Desktop Environment үшін KTuberling ретінде қайта іске асырылды. 2000-ші жылдардың басынан бастап М. және миссис Картошка басқа брендтердің жарнамаларында да ойнады. Мысалы, Lay's картоп чиптерінің жарнамасында М. Картошка үйге келсе, миссис Картошка өзі картоп болса да, оларды жеп жатыр. Соңында М. Картошка оған қосылып, оны «кішкентай құпия» етіп сақтауға айтады. М. Картошка «Симпсон» сериалдарының «Бабаның атымен» және «Мені үйреткен тыңшы» атты эпизодтарында да пайда болды. «Симпсон» сериалының 2011 жылғы «Ашулы әке: фильм» эпизодында М. Картошканың пародиалық нұсқасы – Мистер Морт-Хед пайда болды. «Фамили Гай» сериалының 2000 жылғы «Патша өліп қалды» эпизодында Мистер Кабачок Басы жаңа ойыншық ретінде ұсынылды. «Фамили Гай» сериалының «Ол өзінің семіздігі үшін тым секси» эпизодында доктор Брюс Каплан Питер Гриффиннің бетін ашқанда, оның бетінде М. Картошканың маскасы екені көрінеді. «Брайан ән салады және билейді» эпизодында Стьюи Гриффин М. Картошканың құлағын қанды құлағын ауыстыру үшін пайдаланады. «Апрель Куахогта» эпизодында қазылар алқасы қан шашыраған М. Картошка бар екенін айтады. «Fighting Irish» эпизодында Питер миссис Картошка кейіпінде киінеді.