Кіріспе

Электрондық робот ойыншығы Швецияда

Furby – Tiger Electronics компаниясының американдық электрондық робот ойыншығы. Алғаш рет 1998 жылы шығарылған, ол хомяк немесе сұңқарға ұқсас жаратылыс және мерекелік маусымда сатылымға түскеннен кейін «алысың керек» ойыншыққа айналды. Алғашқы өндірісінің үш жылында 40 миллионнан астам Furby сатылды, 1998 жылы 1,8 миллион, ал 1999 жылы 14 миллион сатылды. Оның сөйлеу қабілеті 14 тілге аударылды. Furby – отандық нарызға бағытталған роботтарды өндіру және сатудағы алғашқы табысты әрекет. Жаңадан сатып алынған немесе қайта орнатылған Furby барлық Furby-лер сөйлейтін бірегей тіл – «Фурбиш» тілінде толықтай сөйлей бастайды, бірақ уақыт өте келе Фурбиштің орнына ағылшын сөздері мен тіркестерін сөйлей бастайды. Бұл процесс ағылшын тілін үйрену процесіне ұқсас. Дауысты тану және күрделірек бет қимылдары бар жаңартылған Emoto Tronic Furby 2005 және 2007 жылдар аралығында Hasbro компаниясы сатты. 2012 жылы мерекелік маусымға арналған қара-ақ LCD көздері және мобильді қосымшасы бар Furby шығарылды. 2016 жылы түрлі-түсті LCD көздері бар Furby Connect деп аталатын тағы бір жаңартылған нұсқасы шығарылды. Соңғы жаңа буын 2023 жылы шығарылды.

Бастапқы құрылуы

Дейв Хэмптон мен Кейлеб Чанг Фурбиді жасауға тоғыз ай жұмсады (ойыншықты жобалауға да тоғыз ай кеткен). Олар бұл идеяны екі рет лицензиялауға тырысқаннан кейін, Фурбиді сатуға күш біріктіру үшін тағы бір ойыншық және ойын ойлап табушы Ричард С. Левиді шақырды. Леви Фурбиді Tiger Electronics компаниясына әкелді, ал Tiger компаниясының Роджер Шиффман оның құқықтарын сатып алды. Фурбидің алғашқы ресми көрсетілімі 1998 жылы Америка халықаралық ойыншық жәрмеңкесінде болды. Фурбилер бастапқыда шамамен 35 АҚШ долларына сатылды және шығарылғаннан кейін жақсы сатылым көрсетті. 1998 жылғы Рождество қарсаңындағы сұраныстың күрт өсуі қайта сату бағасын 100 доллардан асырып, кейде бірнеше жүз долларға дейін жеткізді. Фурбилер газеттерде және аукциондарда 300 доллардан астамға сатылды. Әртүрлі түрлеріне есімдер берілді, ал сатушылар олардың сирек кездесетін деңгейін анықтады. Ойыншыққа деген үлкен сұраныс (және бағасы) алаяқтыққа әкелді, нәтижесінде клиенттер жеткізілмеген Фурбилер үшін төлем жасады. Қорлар азайып, дүкендерде сатылатын тауарлар таусылғанда, сатып алушылар интернетке жүгінді, онда Фурбилерді дүкен бағасынан екі, үш немесе одан да көп есеге алуға болады. Бір 12 ай ішінде барлығы 27 миллион Фурби ойыншығы сатылды.

Қайта өрлеулер

2005 жылы Furby жаңа Emoto Tronic Furby шығарылымымен қайтадан таныстырылды. 2012 жылдың 12 сәуірінде Hasbro компаниясы Furbies-тің жаңа желісін шығаратынын хабарлады. Жаңа желі 2012 жылдың қыркүйегінде сатылымға шықты. 2012 жылдың желтоқсанына қарай он алты түс болды: бирюза, ақ, қара, күлгін, мандарин танго, сары, аквамарин, теңіз көк, слива, қызғылт, қызғылт-бирюза, қызғылт-көк, қызғылт-сары, көк-сары, бирюза-көк, және сұр-бирюза. Furby, Ойыншық сатушылар қауымдастығының DreamToys конвенциясында жариялаған Рождествоға арналған ең танымал ойыншықтардың он біріне кірді, онда олар жыл сайын ең сұранысқа ие мерекелік ойыншықтарды болжайды.

Бірінші буын (1998-2002)

Олардың танымалдығының басты себебі – тілдік дағдыларын дамыту қабілетінде көрініс тапқан "зор санасы" болды. Фурбилер көздерінің арасында орналасқан инфрақызыл порт арқылы бір-бірімен байланыса алады. Фурбилер бастапқыда толыққанды "Фурбиш" тілінде сөйлейді, ол қысқа сөздерден, қарапайым буындардан және түрлі дыбыстардан тұрады. Алайда, олар "өсе келе" Фурбиш тілінде аз-аздан, ал ағылшын тілінде көбірек сөйлей бастайды. Нұсқасына қарай, ол 9 тілді білген (ағылшын, француз, испан, неміс, итальян, жапон, швед, грек және португал). Олар айналасындағы сөздерді қайталайды деген жалған пікір кең тараған. Бұл сенім, Фурбиді осы сөздерді айтқанда мақтап-құшақтаса, алдын ала бағдарламаланған сөздер мен тіркестерді жиірек айтуы мүмкін болғандықтан туды. Осы аңыздың салдарынан бірнеше арнайы қызметтер оларды кеңселерге кіргізбей қойды. Қарапайым электрмотор және камералар мен тісті доңғалақтар жүйесі Фурбидің көзін және аузын жабады, құлағын көтереді және оны қозғалыс иллюзиясын жасау үшін жерден көтереді. Оригиналдары көптеген хакерлерге ұнайды, себебі оларды бөлшектеп, қызықты нәрселер жасауға болады. Әсіресе, олардың жетілген аудио мүмкіндіктері мен түрлі сенсорлық интерфейстері оларды схемалық иіс-жұпарды жасайтын қауымдастықта танымал етеді. McDonald's Happy Meal ойыншығы Furby Shelby 2000 жылы Ұлыбританияда шығарылды, барлығы 8 дананы жинауға болады (4 классикалық және 4 қабықша). Бұл ойыншықтар аяқтарындағы сенсор арқылы бір-біріне ән шырқата алады.

Түйелі сәбилер

1999 жылы Furby Babies желісі ұсынылды. Furby Babies түпнұсқа Furby-ден кішкентай, дауыстары жіңішке, және билей алмайды, бірақ ағылшын тіліне жылдам көшеді. Олардың сөздік қоры да молайып, жаңа "күтпеген сыйлар" мен "ойынтар" құрылған. Furby Babies 24 түрлі түсте шығады. Барлығының қабақтары ақ, ал көздерінің түсі алты түрлі болады.

Фурби достары

Романдық Фурбилер де шығарылды, соның ішінде «Гремлин» фильмінен интерактивті Фурби стиліндегі «Гизмо», «Жұлдызды соғыстар» кейіпкері негізінде жасалған «Интерактивті Йода» және сол аттас фильмнен «Интерактивті Е.Т.». Тағы бір «Фурбидің досы» – «Шелби», Фурбиге ұқсас, бірақ моллюск сияқты көрінеді, жад жақсартулары зор және өзгеше мінезге ие; ол 2001 жылы шығарылды және алғашқы Фурбилер мен Фурби балаларымен байланыса алады. Оларда қатты дыбыстарды сезуге арналған сенсорлар бар, сондай-ақ олар төңкерілгенін сезе алады (ұзақ уақытқа төңкерілгенде «Кемесі құлап жатыр!» және «Планкиден жүр!» сияқты сөздерді айтады), ал «тигенде» күледі (олардың антенналары – немесе оларды «тенни» деп атайды). «Сипағанда» олар маусылдайды. Оларды аузына саусақ салып тамақтандыруға болады. Классикалық Фурбилерден айырмашылығы, Шелбилердің жеке есімдері жоқ. Шелбилер де өздерімен Фурби немесе тағы бір Шелби сөйлесіп жатқанын біле алады, мысалы, «Фурби қайда?» дейді, бірақ Фурби мен Фурби баласын ажырата алмайды – олар оны жай ғана Фурби деп есептейді. Ағылшын тілінен басқа, Шелбилер кейбір Furbish сөздерін біледі және «Shelbish» деп аталатын өздеріне тән тілге ие.

Екінші буын (2005-2007)

Emoto Tronic Furbies 2005 жылдың тамызында жарық көрді. Алдыңғы нұсқасына қарағанда үлкенірек болған жаңа Furbies эмоционалдық мінез-қалпымен және дауыс тану жүйесімен жаңартылды, бұл оларға адамдармен байланыс жасауға мүмкіндік береді. Алғашқы рет шығарылған Furbies-тен ерекшелігі, оларды "ұйықтату" үшін бір ғана команда жеткілікті, сондай-ақ қосу/өшіру түймесі де бар. Олар басқа Emoto Tronic Furbies-пен байланыса алады, бірақ бұл байланыс бастапқы Furbies арасындағы байланысқа қарағанда аз. Сондай-ақ, олар бастапқы Furbies немесе Funky Furbies-пен байланыс жасай алмайды. Бұлар жарық және қозғалыс сенсорларынан да құралмайды, ал түпнұсқа Furbies сияқты қатты дыбыстарға реакция бермейді. Осы Furbies туралы айтылатын оқирақ бойынша, олар Фурби аралынан келген. Олар тек жеті тілді біледі (швед және грек тілдері қолданыстан шықты).

Эмото-троникалық түкті сәбилер

2006 жылы Furby Baby-нің жаңа нұсқасы шықты, оның ең басты ерекшеліктері – жаңа сыртқы келбеті және Emoto Tronic Furby ересегімен салыстырғанда көбірек "балалық" пішіні. Олардың мүмкіндіктері "ересек" Furby-ге қарағанда әлдеқайда аз, сөздік қоры өте шектеулі және өзара әрекеттесу деңгейі төмен. 2006 жылғы Emoto Tronic Baby Furby-нің тағы бір ерекшелігі – Furby Baby оянғанда жазылатын қозғалмалы "аяқтары". Олар Еуропаға арналған эксклюзив болғанымен, АҚШ-та Hasbro Toy Shop сайты арқылы сатылды.

Эмото-троникалық Funky Furbies

Funky Furbies 2006 жылдың тамызында Америка Құрама Штаттарынан тыс елдерде сатылымға шықты. Олардың үш түсті үйлесімі бар (қызыл-сары; күлгін-жасыл; көк-күлгін), үш жаңа ән айта алады және билей алады. Оларға би қимылдарын үйретіп, жадына сақтауға болады.

Үшінші буын (20122015)

2012 жылдың күзінде жаңа Furby шығарылды. Онда жаңа монохроматикалық LCD көздер, кеңейтілген қозғалыс спектрі және пайдаланушының әрекеттеріне жауап ретінде мінезін өзгерту қабілеті бар. Бірінші буынға қарағанда, орыс, қытай, мандарин, корей және поляк тілдеріндегі нұсқалар да жасалды, тілдердің жалпы саны 14-ке жетті. Қосу-өшіру түймесі орнына қайта орнату түймесі қойылды; Furby бір минут бойы қолданылмаған жағдайда өзінен-өзі өшіріледі. Оның iOS және Android платформалары үшін Furby қосымшасы болды, ол жоғары жиілікті дыбыс арқылы Furby-мен байланысатын. Бірақ, бұл қосымша кейіннен мобильді қосымшалар дүкендерінен алынып тасталды.

Фурби партиялық рокшылар

2012 жылы Furbies-ке қосымша Furby Party Rockers деп аталатын ойыншықтар сериясы шығарылды. Олардың әртүрлі модельдерінде алдын ала бағдарламаланған, өзгеше мінез-құлықтар бар. Толық өлшемді Furbies-тегі экрандардың орнына, олардың көздері мөлдір пластиктен жасалған, артында тұрақты сурет басылған. Көздер LED жарығымен жарықтандырылады, ал басылған кескін стереоскопиялық, сондықтан көру бұрышына қарай өзгеріп тұрады. Party Rockers-та ешқандай жылжымалы бөліктер жоқ.

Фёрби Бум

2013 жылдың жазында, 2012 жылғы Фурби шыққаннан кейін шамамен бір жыл өткен соң, жаңа Фурби жаңа түрлі түстермен және жаңа мінездермен шығарылды. Оның Furby BOOM! деп аталатын жаңа iOS және Android қосымшасы болды, онда көптеген жаңа мүмкіндіктер қарастырылған. Алайда, бұл қосымша кейіннен мобильді қосымшалар дүкендерінен жойылды.

Фурблиндер (ойыншық нұсқасы)

2014 жылдың маусым айында Furby BOOM! қосымшасынан Furblings-тің ойыншық нұсқасы, сондай-ақ шектеулі сандағы алтын түсті нұсқасы жарық көрді. Ол Furby Booms-пен байланыса алады және қосымшамен бірге пайдалануға болады.

Фёрби Бум Кристалл

2014 жылғы Рождествоға шығарылған Furby Boom Crystal сериясы, құлақтары, беті және аяқтары жаңа дизайнмен, сондай-ақ жаңа жарқын неоновый түсті жүнмен жаңартылды. iOS және Android қолданбалары да жаңа дизайнмен қайта жасалды.

Фурби Бум кристалл фурблингі

2015 жылдың басында қолданбадағы Furby Boom Crystal Furblings-тің ойыншық нұсқасы жарық көрді. Басқа Furblings сияқты, ол Furby Boom кристалдарымен байланыса алады және қолданбамен қолдануға болады.

Фурбака

2015 жылдың маусым айында «Жұлдызды соғыстар» фильмінен Чубаккаға ұқсайтын Фурби жарық көрді. Ол Furby Boom сияқты, сол қосымша арқылы және одан да көп мүмкіндіктермен Furblings-терді шайқауы мүмкін.

Төртінші буын (2016-2017 жж.)

2016 жылы түсті LCD көздері және одан да көрнекті қозғалыстары бар жаңа Furby Connect шығарылды. Furby Connect-тің басында мөлдір пластикалық джойстик орналасқан, ол басқанда әртүрлі түстерге жанады және қолданбада Furblings-пен ойналатын ойындарды басқаруға қолданылады. 2012 жылғы Furby мен Furby Boom-нан ерекшелігі, Furby Connect мінез-құлқын өзгертпейді. Ол қолданбадан "үйренген" әндерді орындай алады. Оның Furby Connect World атты қосымшасы болған, онда Furblings-тің толық әлемі бар еді, алайда 2021 жылы мобильді қосымшалар дүкендерінен алынып тасталды. Ол тек екі тілде – ағылшын және орыс тілдерінде сөйлей білетін.

Бесінші буын (2023 жылдан қазіргі уақытқа дейін)

2023 жылдың 22 маусымында Hasbro компаниясы Furby желісінің қайта оралуын жариялады, ол "5 дауыспен басқарылатын режимдерге" және "600-дан астам жауапқа" ие. Ол үш түрде ұсынылады: қызғылт, коралл және Франция, Ұлыбритания және Ирландия елдері үшін арнайы шығарылымдағы Тye Dye. Furby Connect және Furby Boom сияқты, бұл модельде қосымшаға қосылу мүмкіндігі жоқ, сондай-ақ LCD көздердің орнына тек салынған көздер бар. Жаңа Furby жарқыраған құлақтарымен, иесінің құшақтауына, шайқауына және тамақтандыруына жауап береді, сонымен қатар бірге аксессуарлар (мұныздармен әшекейленген әдемі әйнек және тарақ) жиынтығымен келеді. Ол ағылшын, испан, неміс, итальян, француз және поляк тілдерін біледі.

Фурблеттер

2023 жылдың 1 желтоқсанында Hasbro Furblets-ті таныстырды. Бұл Фурбидің кіші нұсқасы, құлақтарынан басқа ешқандай қозғалмалы бөліктері жоқ, оларды тек қолмен жылжытуға болады.

Технология

Фурбидің бастапқы коды 6502 микропроцессоры үшін тілдік құрастыру арқылы жазылған. Бірінші Фурби моделі 6502 үлгісіндегі Sunplus SPC81A микроконтроллеріне негізделген, оның 80 КиБ ROM және 128 байт RAM жады болған. Оның негізгі бөлігі бастапқы 6502-ден Y индекстік тіркелгісінің болмауымен ерекшеленген. Дауыс синтезі үшін Texas Instruments компаниясының TSP50C04 чипі, сызықтық болжамды кодтау кодегін іске асырды.

Қауіпсіздік мәселелері

1999 жылдың 13 қаңтарында АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігі (NSA) Фурбилерге өз мүлкіне кіруге тыйым салғаны хабарланды, себебі олар құпия ақпаратты жазып алып, қайталау үшін пайдаланылуы мүмкін деген алаңдаушылық болды. NSA мүлкінде кез келген Фурбиді көргендерге "құзыретті қауіпсіздік қызметкеріне хабарласыңыз" деп кеңес берілді. Tiger Electronics компаниясының иесі Роджер Шиффман "Фурби ешқандай жазба жасауға мүлдем қабілетсіз" деді және тыңдау агенттігінің өкілі сұрағанда, ол NSA-ға бұл туралы қуана айтар еді. Сонымен қатар, Дейв Хэмптон Фурбидің микрофоны ешқандай дыбысты жазбаға ала алмайтынын, ал Фурбидің жанында қатты дыбыс жасалса, тек біртекті сигнал естілетінін, ал сөздерді немесе дыбыр толқындарын мүлдем естімейтінін көрсетті. Кейіннен тыйым алынып тасталды. 2017 жылы Furby Connect Bluetooth арқылы (әдетте 10 метрге дейін) қосыла алатыны және арнайы қосымша арқылы кез келген аудио файлды жүктеуге және ойнатуға болатыны расталды, себебі пароль қажет емес.

Фильмге бейімделу

Боб Вайнштейн 2016 жылдың қараша айында «Фёрби» фильмінің The Weinstein Company (TWC) компаниясымен түсірілетінін хабарлады. Фильм сценариін Дэниел Персиц пен Девон Клигер жазды, онда ойнатылатын және анимациялық кейіпкерлер болады. Фильмнің мазмұнына қатысты Hasbro компаниясының бас директоры Стивен Дэвис: «Біз бұл төрт топтамаға арналған фильм ретінде жаңғырылыс тудыра алады деп ойлаймыз. Бұл 90 минуттық жарнама ғана болмауы керек» деді. TWC 2018 жылдың 19 наурызында 11-ші тарау бойынша банкротқа өтініш берді. 2018 жылдың 1 мамырында Lantern Capital студияның банкроттық аукционында жеңіске жетті. 2018 жылдың 16 шілдесінде TWC компаниясы жабылып, оның активтері жаңадан құрылған Lantern Entertainment компаниясына сатылғаны туралы хабарланды. Lantern Entertainment бұл жобаны өндіріске ала ма, әзірге белгісіз.