Бурундидегі "Қорғаныс күштері – Демократияны қорғау ұлттық кеңесі" саяси партиясы

Кіріспе

Бурундидегі саяси партия Демократияны қорғау жөніндегі ұлттық кеңес – Демократияны қорғау күштері (CNDD–FDD) – Бурундидегі басты саяси партия. Бурунди азаматтық соғысы кезінде CNDD–FDD ең ірі көтерілісшіл топ болып саналды және Бурундидегі маңызды саяси партияға айналды. Партияның үкімшілігі авторитарлық деп сипатталады. CNDD–FDD жастар ұйымы Imbonerakure деп белгілі. Human Rights Watch ұйымы Imbonerakure мүшелерінің қарсы партиялар мен жасақтардың мүшелерін қудалағаны, негізсіз ұстағаны, азаптап өлтіргені туралы мәліметтерді жариялады, әсіресе Эваристе Ндайшимийе 2020 жылы президент болғаннан бері.

Тарих

Азамат соғысы кезінде CNDD ұйымның саяси қанаты, ал FDD әскери қанаты болды. Алғашқы CNDD 1994 жылы құрылды, бір жылдан кейін Бурундидің тутсилер басымдығындағы әскерінің бір бөлігі Бурундидің тұңғыш демократиялық жолмен сайланған президенті Мелхиор Ндадаені сәтсіз төңкеріс кезінде қаза таптырды. Саяси қанатта Леонард Ньягома басшылығымен Буруридің оңтүстік аймағынан шыққан хуту зиялылары басымдық құрды, ал қарулы қанат елдің түкпір-түкпірінен тартылған әскерлерден құралды. Соғыс кезінде топ көбінесе қарулы қанаттың (FDD) атымен аталатын. 1998 жылдың мамырында Ньягоманың штаб бастығы Жан Боско Ндайкенгурукие бірінші Конго соғысы кезінде топтың ұстаған бағыты мен шығындарына байланысты оны қызметтен шеттету арқылы жік тудырды. Ньягома басқаратын топ кейін Аруша келіссөздерінде орын алды, ал Ндайкенгурукие басқаратын топ өз күресін жалғастырды. 2001 жылы CNDD–FDD шамамен 25 000 көтерілісшіден тұрды, бірақ сол жылдың қыркүйегінде Ндайкенгурукие Аруша келісімдерімен құрылған үкіметке қосылу мақсатымен жүргізілген келіссөздерді дұрыс басқармағаны үшін Пьер Нкурунзиза басқаратын топ тарапынан қызметтен алынды. Нкурунзиза басқаратын, 20 000-22 000 әскерден тұратын топ 2002 жылдың желтоқсан айында үкіметпен атысты тоқтату келісіміне қол қойды, бірақ шайқастарды жалғастырды. Ндайкенгурукие басқаратын топ 5 000 шайқасшыдан тұратын кішірек топқа айналды. Ол да 2002 жылдың қазан айында үкіметпен атысты тоқтату келісіміне қол қойды және оған сәйкес әрекет етті. 2005 жылдың қаңтар айында ресми рәсімде топ заңды саяси партия ретінде тіркелді. Бірнеше айдан кейін, 2005 жылдың 4 шілдесінде өткен парламенттік сайлауда CNDD–FDD дауыстардың 60-тан 80 пайызын жеңіп алды, бұл тамыз айында CNDD–FDD өкілінің президенттікке сайлануы мүмкін екенін көрсетті. Пьер Нкурунзиза 19 тамызда Бурунди президенті болып сайланды. Партия заңнамалық сайлауда 57,8% дауыс алып, 118 орынның 64-ін жеңіп алды. 2012 жылдың наурыз айында Паскаль Ньябенда CNDD–FDD президенті болып сайланды. 2016 жылдың 20 тамызында генерал Эваристе Ндайшимийе Гитгада өткен кезектен тыс съезде партияның бас хатшысы болып сайланды. 2020 жылдың маусым айында Нкурунзиза Бурунди президенті қызметін атқарып жүргенде қайтыс болды, ал оның орнын Ндайшимийе иеленді. Нкурунзизаның қайтысынан бұрын Ндайшимийе 2020 жылдың мамырында өткен сайлауда Бурунди президенті болып сайланған болатын. Сенаттың бұрынғы президенті Ревериен Ндикурийо 2021 жылдың қаңтар айында CNDD–FDD бас хатшысы болып сайланды.

During the civil war, the CNDD was the political wing of the organization, while the FDD was the military wing. The original CNDD was founded in 1994, a year after the first democratically elected President Melchior Ndadaye was killed by elements of Burundi's Tutsi dominated army in a failed coup d'etat. The political wing was dominated by Hutu intellectuals from the southern region of Bururi led by Léonard Nyangoma, while the armed wing was made up of troops drawn from across the country. During the war, the group was often referred to simply by the name of the armed wing (FDD). In May 1998, Jean Bosco Ndayikengurukiye, Nyangoma's chief of staff, caused a schism by ousting the latter over leadership issues and losses suffered by the group during the First Congo War, the Nyangoma led faction later taking a seat at the Arusha negotiations, while Ndayikengurukiye's faction carried out its fight. In 2001, the CNDD– FDD consisted of about 25,000 rebels, but in September of that year Ndayikengurukiye was ousted by a faction led by Pierre Nkurunziza over the former's handling of negotiations with the government to join the transitional administration set up by in Arusha Accords. The Nkurunziza led faction, consisting of 20,000 to 22,000 troops signed a ceasefire with the government in December 2002 but continued fighting. The faction led by Ndayikengurukiye became the lesser of the two with about 5,000 fighters. It also signed a ceasefire with the government in October 2002 to which it has roughly held. At an official ceremony in January 2005, the group registered as a legal political party. Months later, in the largely peaceful parliamentary elections on 4 July 2005, the CNDD–FDD won an estimated 60 to 80 percent of the vote, making it likely that a CNDD–FDD representative would be chosen the president in August. Pierre Nkurunziza indeed was elected President of Burundi unopposed on August 19. At the legislative elections, the party won 57.8% and 64 out of 118 seats. In March 2012, Pascal Nyabenda was elected as President of CNDD–FDD. Then on 20 August 2016, General Évariste Ndayishimiye was, in the extraordinary congress that took place in Gitega, elected as the Secretary General of the Party. In June 2020, Nkurunziza died while still serving as President of Burundi and was succeeded by Ndayishimiye. Prior to Nkurunziza's death, Ndayishimiye had been elected President of Burundi in elections which were held in May 2020. Former Senate president Révérien Ndikuriyo, a hardliner, was chosen as the Secretary General of the CNDD–FDD in January 2021.

Президент сайлауы

СайлауПартиясы кандидаттарыДауыс саны%НәтижеПрезидентті Ұлттық Ассамблея мен Сенат сайлайды2005Пьер Нкурунзиза15194.4%СайландыПрезидентті халықтың тікелей дауысымен сайлайды2010Пьер Нкурунзиза2,479,48391.62%Сайланды20151,961,51069.41%Сайланды2020Эварист Ндайшимийе3,082,21071.45%Сайланды

Ұлттық жиналысқа сайлау

СайлауПартия басшысыДауыс%Орындықтар+/–ҚұрамыНәтиже2005Хусейн Раджуба1,417,80058.55%Жаңа1-орын2010Жерме Нгендакумана1,848,02381.19% 17 1-орын2015Паскаль Ньябенда1,721,62960.28% 5 1-орын20203,036,28670.98% 1-орын