Кіріспе

Бурундидің ең ірі қаласы – Бужумбура. Бужумбура (;), бұрын Усумбура аталған, Бурундидің экономикалық астанасы, ең ірі қаласы және негізгі порты болып табылады. Ол елдің басты экспорттық тауарынның көп бөлігін – кофе, мақта және қалайы кенін шығарып жібереді. Бұрын Бужумбура елдің саяси астанасы болған. 2018 жылдың желтоқсан айының соңында Бурунди президенті Пьер Нкурунзиза 2007 жылы берген уәдесін орындайтынын жария етті, ол бойынша Гитгегеге бұрынғы саяси астана мәртебесі қайтарылады, ал Бужумбура экономикалық астана және сауда орталығы мәртебесін сақтайды. Бурунди Парламенті 2019 жылдың 16 қаңтарында бұл өзгерісті ресми түрінде бекітті, соның салдарынан барлық мемлекеттік органдар үш жыл ішінде Гитгегеге көшуі керек.

Тарих

Бужумбура 1889 жылы Германияның Шығыс Африкасындағы әскери бекетке айналғаннан кейін кішкентай ауылдан өсті. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін ол Бельгияның Ұлттар Лигасының Руанда-Урунди мандатының әкімшілік орталығына айналды. 1962 жылы Бурунди тәуелсіздік алғанда, қаланың атауы Усумбурадан Бужумбураға өзгертілді. Тәуелсіздік алғаннан бері Бужумбура елдің екі негізгі этникалық тобы арасындағы жиі қақтығыстар ошағы болып келді, онда хуту жасақтары тутсилер басымды Бурунди армиясына қарсы тұрды.

География

Бужумбура Танганьика көлінің солтүстік-шығыс жағасында, әлемдегі ең терең көлдердің екіншісі – Байкал көлінен кейін орналасқан. Қала сондай-ақ Рузизи өзенінің және екі кіші өзеннің (Муха және Нтахангва) құйылатын жерінде жатыр.

Климат

Бужумбурада тропикалық саванна климаты (Köppen: Aw) және ыстық жартылай шөлейт климатына (BSh) жақын. Нақты жаңбырлы және құрғақ маусымдар бар. Жаңбырлы маусымы қазаннан сәуірге дейін, ал құрғақ маусымы қалған бес айды құрайды. Экваторға жақын орналасқандықтан, Бужумбураның биіктігіне байланысты, күткендей ыстық емес. Жыл бойы орташа температура тұрақты, жоғары температура шамамен, ал төменгі температура шамамен.

Экономика

Бужумбураның орталық базары қала орталығында, Рвагасоре даңғылы бойында орналасқан. 1993 жылы Бурундиде болған этникалық қақтығыстар кезінде азаматтар қала орталығынан алысқа барудан қабақтанды, ал көршілес елді мекендердегі базарлар Бужумбураның орталық базарына клиенттерін жоғалтты. Осының салдарынан сатушылар өз бизнесін орталық базарға көшірді, көптегені орын таппағандықтан нарықтан тыс жерге қоныстанды. Дегенмен, орталық базарда қаладағы ең көп тауар ассортименті бар, түрлі-түрлі тауар сататын дүкендер көп. 2013 жылдың 27 қаңтарында таңертең Бужумбураның орталық базарында ауыр өрт болды. Шұғыл жағдайға тиімсіз жауап беру салдарынан өрт бірнеше сағатқа созылып, жергілікті саудаға елеулі нұқсан келтірді. Жергілікті және шетелдік жүздеген сатушы өрт пен тонаудан тауарларын жоғалтты. Бурундидің шұғыл қызметтері өртті өз күштерімен сөндіре алмады, ал көршілес Руанда төтенше жағдайға көмектесу үшін тікұшақтар жіберді.

Спорт

Бужумбура қаласының көпсалалы "Интвари" стадионы осы жерде орналасқан. Көбінесе футбол ойындары үшін қолданылатын бұл стадион 22 000 орынмен елдегі ең ірі стадион болып табылады. Қалада сонымен қатар бірнеше баскетбол және теннис корты, әрі көптеген жабық және ашық жүзу бассейндері бар.

Көлік

Бужумбура халықаралық әуежайы қала сыртында орналасқан. Бужумбурадағы қоғамдық көлік құралдарының көп бөлігі таксилер мен шағын автобустардан тұрады, олар жергілікті жұртшылықта Hiace деп белгілі. Қоғамдық көліктер көбінесе ақ және көк түсті болады. Бужумбурада таксилер қаланың кез келген жерінде көптеп табылады және ең қауіпсіз көлік түрі саналады. Такси мото (мотоцикл таксилері) мен такси vélos (велосипед таксилері) де бар, бірақ олар қаланың тек белгілі бір аудандарында ғана қолжетімді. Ал алыс қашықтыққа саяхаттау үшін жергілікті тұрғындар Бурунди бойынша үнемі қатынайтын көптеген Hiace үлкен фургондарын пайдалануды ұсынады. Бужумбураның негізгі автобус терминалы Орталық базардың жанында орналасқан.

Денсаулық

Бужумбура қаласында көптеген клиникалар мен провинцияның бас ауруханалары орналасқан: Принц-Регент Чарльз ауруханасы, Рой Халед ауруханасы және Каманге әскери ауруханасы.

Ғибадат орындары

Құдайға сиынатын орындардың көпшілігі христиан шіркеулері мен ғибадатханаларынан тұрады: Бужумбураның Рим-католик архиепископиясы (католик шіркеуі), Бурунди Англикан шіркеуінің провинциясы (Англикан қауымдастығы), Бурундидегі баптист шіркеулерінің одағы (Баптист әлемдік одағы) және Құдайдың жиналыстары. Мұсылмандық мешіттер де кездеседі.

Мәдениет

Бужумбураның басты көрікті жерлері – көптеген мұражайлар, саябақтар мен ескерткіштер. Қаладағы мұражайлардың ішінде Бурунди өмір мұражайы және Бурунди геологиялық мұражайы бар. Жақын жердегі тағы бір көрікті орындар – Русизи ұлттық паркі, Мугередегі Ливингстон-Стэнли ескерткіші (Дэвид Ливингстон мен Генри Мортон Стэнли Танзаниядағы Уджиджидегі тарихи алғашқы кездесулерінен кейін 14 күн өткен соң бұл жерге келген), президенттік сарай және Нил өзенінің оңтүстік саласының бастауы, жергілікті тұрғындар бұл жерді Нилдің қайнар көзі деп есептейді. Бужумбура сонымен қатар «Imagine Burundi» тәуелсіз апталық радио бағдарламасына отан болды, бұл елдегі алғашқы жергілікті түзілген, ағылшын тіліндегі бағдарлама, ол аймақтағы өмір туралы әңгімелерге арналған. Бағдарлама 2010 жылдың қыркүйегінен 2013 жылдың тамызына дейін эфирде болды, ал жазбалары imagineburundi.com сайтында сақталған.

Демография

Бужумбура 2020-2025 жылдар аралығында Африка құрлығындағы ең жылдам өсіп келе жатқан төртінші қала болады деп күтілуде, өсім 5,75% құрайды.