Ольвия: Қара теңіз жағасындағы ежелгі грек қаласының археологиялық орталығы
Pontic Olbia
Ольвия – ежелгі грек қаласының археологиялық орталығы, Украинада орналасқан. Милеттен келген отаршылардың 7 ғ.б.з. құрылысы, тарих және археология қорығы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Милет Қара теңіз колониясының археологиялық орны. Ольбия деп аталатын басқа қалалар үшін, Ольбия (нақтылау) бетіне қараңыз.
Archaeological site of Miletian Black Sea colony
For other cities called Olbia, see Olbia (disambiguation)
Понтиялық Ольбия (Ὀλβία Ποντική; Ольвия) немесе жай ғана Ольбия – Украинадағы Оңтүстік Буг өзенінің құйылысының (Hypanis немесе Ὕπανις) жағалауында, Парутин ауылына жақын орналасқан ежелгі грек қаласының археологиялық орны. Археологиялық ескерткіш Ұлттық тарихи-археологиялық қорық ретінде қорғалады. Қорық – Украина Ұлттық ғылым академиясының ғылыми-зерттеу институты. 1938–1993 жылдары ол NASU Археология институтының бөлімшесі болды. Грек қаласы б.з.д. 7 ғасырында Милеттен келген отарлаушылармен негізделген. Оның порты Грекияға астық, балық және құлдарды экспорттау үшін, ал Скифияға аттикалық тауарларды импорттау үшін Қара теңіздегі маңызды сауда орталықтарының бірі болды.
Pontic Olbia (Ὀλβία Ποντική; Ольвія) or simply Olbia is an archaeological site of an ancient Greek city on the shore of the Southern Bug estuary (Hypanis or Ὕπανις,) in Ukraine, near the village of Parutyne. The archaeological site is protected as the National Historic and Archaeological Preserve. The preserve is a research and science institute of the National Academy of Sciences of Ukraine. In 1938–1993 it was part of the NASU Institute of Archaeology as a department. The Hellenic city was founded in the 7th century BC by colonists from Miletus. Its harbour was one of the main emporia on the Black Sea for the export of cereals, fish, and slaves to Greece, and for the import of Attic goods to Scythia.
Орналасу
Грек колониясының аумағы елу гектарды құрайды, ал оның бекіністері шамамен бір миль ұзын, жарты миль енді теңқабырлы үшбұрыш пішіндес. Бұл аймақта гректер қоныстанған бірнеше ауылдар (қазіргі Викторьевка және Днепровское) орналасқан. Жоғарғы қала архаикалық дәуірдегі алғашқы қоныс орны болды. Грек тіліндегі атаудың мағынасы "бақытты" немесе "бай" дегенді білдіреді. Бұл жерде бұрынғы жергілікті тайпалар қоныстанған болуы мүмкін, және ежелгі заманда арал емес, құрлыққа жақын жарты арал болған деуге болады. Б.з.д. V ғасырында ерекше қоладан жасалған ақша шығарды, олар дөңгелек жетон (горек) түрінде, ортасында Горгона басы бейнеленген, сондай-ақ секіріп жүретін дельфиндер пішіндес бірегей монеталар да болды. Грек әлемінде кең таралған дөңгелек монеталармен салыстырғанда, мұндай монеталар ерекше саналады. Аталған ақша түрі Аполлон Дельфиний храмында қолданылған құрбандық белгілерінен пайда болған деген болжам бар. М. Л. Вест ежелгі грек дінінің, әсіресе Орфикалық мистеріялардың, Орталық Азия шаманизмінен күшті ықпал алғанын айтты. Олбияда қазылған көптеген Орфикалық жазулар колонияның маңызды байланыс ортасы болғанын көрсетеді.
The site of the Greek colony covers the area of fifty hectares and its fortifications form an isosceles triangle about a mile long and half a mile wide. The region was also the site of several villages (modern Victorovka and Dneprovskoe) which may have been settled by Greeks. The upper town was also the site of the first settlement on the site in the archaic period. The name in Greek means "happy" or "rich". It is possible that it had been the site of an earlier native settlement and may even have been a peninsula rather than an island in antiquity. It produced distinctive cast bronze money during the 5th century BCE in both the form of circular tokens with Gorgon heads and unique coins in the shape of leaping dolphins. These are unusual considering the struck, round coins common in the Greek world. This form of money is said to have originated from sacrificial tokens used in the Temple of Apollo Delphinios. M. L. West speculated that early Greek religion, especially the Orphic Mysteries, was heavily influenced by Central Asian shamanistic practices. A significant amount of Orphic graffiti unearthed in Olbia seems to testify that the colony was one major point of contact.
Эллиндік және римдік кезеңдер
Қала б.з.д. 4 ғасырында демократиялық конституцияны қабылдағаннан кейін, Милетпен қарым-қатынасы шартты келісіммен реттелді, бұл екі мемлекетке де б.з.д. 4 ғасырда Александр Ұлының әскербасшысы Зопирионға қарсы әрекеттерін үйлестіруге мүмкіндік берді. Б.з.д. 3 ғасырдың соңына қарай қала экономикалық тұрғыдан құлдырап, Скифия патшасы Скилурдың үстемдігін қабылдады. Ол Митридат Эвпатор тұсында гүлденді, бірақ Буребиста басқарған гетерлердің шабуылына ұшырады, бұл Олбияның экономикалық маңыздылығының күрт аяқталуына әкелді. Қоныстанған аумағының үштен екі бөлігін жоғалтқан Олбия римдіктер тарапынан қалпына келтірілді, бірақ бұл кішкентай ауқымда және көбінесе варвар тұрғындарымен болды. Дио Пруза қалаға сапар шегіп, оны «Бористендік сөздерінде» сипаттады (қала көбінесе өзеннің атымен – Бористен деп аталды). Римдік Төменгі Моэзия провинциясына қосылған бұл қоныс, біздің заманымыздың 4 ғасырында ақыры тасталып, Готика соғыстары кезінде кем дегенде екі рет өртенді.
After the town adopted a democratic constitution in the 4th century BCE, its relations with Miletus were regulated by a treaty, which allowed both states to coordinate their operations against Alexander the Great's general Zopyrion in the 4th century BCE. By the end of the 3rd century, the town declined economically and accepted the overlordship of King Skilurus of Scythia. It flourished under Mithridates Eupator but was sacked by the Getae under Burebista, a catastrophe which brought Olbia's economic prominence to an abrupt end. Having lost two thirds of its settled area, Olbia was restored by the Romans, albeit on a small scale and probably with a largely barbarian population. Dio of Prusa visited the town and described it in his Borysthenic Discourse (the town was often called Borysthenes, after the river). The settlement, incorporated into the Roman province of Lower Moesia, was eventually abandoned in the 4th century CE, when it was burnt at least twice in the course of the Gothic Wars.
Қазба жұмыстары
Олбияның археологиялық қорығы Очаков ауданындағы Парутино ауылының жанында орналасқан. 1902 жылға дейін бұл жер Мусин-Пушкин графтарына тиесілі болған және олар өз мүліктерінде қазба жұмыстарын жүргізуге рұқсат бермеген. Кәсіби қазба жұмыстары Борис Фармаковский басшылығымен 1901 жылдан 1915 жылға дейін және 1924 жылдан 1926 жылға дейін жүргізілді. Бұл жер ешқашан қайтадан қоныстанбағандықтан, археологиялық тұрғыдан мол табыстар (әсіресе жазулар мен мүсіндер) табылды. Қазіргі таңдағы археологтар Қара теңіздің эрозиясына ұшырап, бұзылып бара жатқан бұл нысанды зерттеуге үлкен мән беруде. 2016 жылы Варшавадағы Ұлттық мұражайдың «Ольбия» Польша археологиялық миссиясы, Альфред Твардецкий басшылығымен қазба жұмыстарын бастады. Осы кезеңдегі ең маңызды табыстардың көп бөлігі Санкт-Петербургтегі Эрмитаж мұражайында (Ресей) сақталуда. Қаладан табылған маңызды жәдігерлердің қатарында кейінгі акрополь аумағынан жақсы сақталған ежелгі грек үйі және б.з.д. 500 жылға жуық дауірде жазылған жеке хат (қорық тақташасында) бар, онда құлды ұрлау әрекетіне шағымдану айтылған.
The site of Olbia, designated an archaeological reservation, is situated near the village of Parutino in the district of Ochakiv. Before 1902, the site was owned by the Counts Musin Pushkins, who did not allow any excavations on their estate. Professional excavations were conducted under Boris Farmakovsky from 1901 to 1915 and from 1924 to 1926. As the site was never reoccupied, archaeological finds (particularly inscriptions and sculpture) proved rich. Today archaeologists are under pressure to explore the site, which is being eroded by the Black Sea. At 2016 started in Olbia excavations of the Polish Archaeological Mission "Olbia" of the National Museum in Warsaw headed by Alfred Twardecki. Many of the more notable finds from the period are visible in the Hermitage Museum in Saint Petersburg, Russia. Notable finds from the town include an archaic Greek house in a good state of preservation from the area of the later acropolis and a private letter (written on a lead tablet) dating to around 500 BCE, complaining about an attempt to claim a slave.