Кіріспе

Одақ армиясының генералы Монтгомери Каннингэм Мейгс (Montgomery Cunningham Meigs; 3 мамыр 1816 - 2 қаңтар 1892) – АҚШ армиясының карьералық офицері, әскери және азаматтық инженер, АҚШ армиясының генерал-квартирмейстері қызметін атқарған. Ол Америка Азаматтық соғысы кезінде де, соғыстан кейін де осы қызметте болды. Грузиялық оңтүстік адамы болғанымен, Мейгс оқшаулануға күшті қарсылық көрсетіп, Одақты қолдады. Оның генерал-квартирмейстер ретіндегі қызметі тиімділігімен де, этикалық тазалығымен де ерекше бағаланды, ал Мемлекеттік хатшы Уильям Х. Севард Мейгстің басшылығы мен үлесін соғыстағы Одақтың жеңісіне үлкен үлес қосқан факторлар деп есептеді. Мейгс Арлингтон ұлттық зиратының негізгі құрылысшыларының бірі болды. Мейгстің зиратты Роберт Лидің отбасылық үйі – Арлингтон үйінің жерінде салу шешімі, Лидің Конфедерация тарапына өткені үшін оны қорлау мақсатында жасалған.

Ерте өмір және білім

Мейгс 1816 жылғы мамыр айында Джорджия штатының Аугуста қаласында дүниеге келген. Ол доктор Чарльз Делюсена Мейгс пен Мэри Монтгомери Мейгстің ұлы болған. Оның әкесі – бүкіл елге танымал акушер және Филадельфиядағы Джефферсон медициналық колледжінің акушерлік кафедрасының профессоры. Оның атасы, Джозиа Мейгс, Йель университетін бітірген, ол болашақ сөздік жасаушы Ноа Вебстер және Америка революциялық соғысының генералы және саясаткері Оливер Вулкоттпен бірге оқыған, ал кейін Джорджия университетінің президенті болған. Мейгстің әкесі 1812 жылға дейін Филадельфияда дәрігерлік тәжірибе жинаған, содан кейін Джорджия штатының Афина қаласына көшіп барған. Ол үш жылдан кейін, 1815 жылы, Филадельфиядағы Пенсильвания университетіне түскен. Чарльз Мейгс 1817 жылы Пенсильвания университетінің медицина мектебін бітіріп, дәрігерлік диплом алған, сол жазда отбасын, бір жасар Монтгомериді алып, Филадельфияға көшіріп, тәжірибесін ашқан. Мейгс отбасы бай және беделді болған, ал Чарльз Мейгс Демократиялық партияны жақтап, оған үлкен қолдау көрсеткен. Мейгстің есі шамалы жақсы болған, әкесі оған міндет сезімін және ар-ұяқты істерге ұмтылуды сіңірген. Одан кейін Пенсильвания университетіне дайындық мектебіне оқуға түскен. Ол 15 жасында Пенсильвания университетіне қабылданған. Еңбекқор студент болғандықтан, ол университеттегі үздік студенттердің біріне жатқан. Вест-Пойнт сол кезде АҚШ-тағы жалғыз жақсы дамыған инженерлік мектеп болған. Отбасылық байланыстар арқылы Мейгс 1832 жылы Вест-Пойнтқа қабылданған. 1844 жылдан бастап Мейгс Нью-Йорк штатының солтүстігіндегі Шамплейн көлінде Монтгомери бекінісін салуға қатысқан. 1853 жылғы наурыз айының соңында, бірнеше күннің арасында Мейгс Вашингтон су құбырының құрылысын және АҚШ Капитолийін кеңейтуді бақылауға жауапты болған. Азамат соғысына дейінгі ең сүйікті инженерлік жобасы – Вашингтон су құбыры, оны 1852 жылдан 1860 жылға дейін бақылаған. Ол Альфред Л. Ривз жобалаған Кэбин Джон Крик арқылы монументалды Юнион Арк көпірін салуды қамтыды, ол 50 жыл бойы әлемдегі ең ұзын бір аралықтағы тас арка болып сақталған. 1853 жылдан 1859 жылға дейін ол АҚШ Капитолийінің қанаттары мен күмбезінің құрылысын және 1855 жылдан 1859 жылға дейін Бас пошта ғимаратын кеңейтуді басқарған. 1860 жылдың күзінде сатып алу келісімшарттары бойынша туындаған даудың нәтижесінде Мейгс Соғыс министрі Джон Б. Флойдтың наразылығына ұшырап, Мексика шығанағындағы Тортугасқа қуылған, онда ол бекіністерді, соның ішінде Флорида штатындағы Форт Джефферсонды салған. Флойд бірнеше айдан кейін отставкаға кеткеннен кейін Мейгс Вашингтондағы су құбыры жұмысына қайта шақырылған.

Азаматтық соғыс

Азамат соғысы басталар алдында Мейгс пен подполковник Эразм Д. Киес президент Авраам Линкольн мен Мемлекеттік хатшы Уильям Х. Сьюардтың тапсырмасымен Флоридадағы Пикенс бекінісіне көмек көрсету жоспарын құпия экспедиция арқылы жасауға шақырылды. 1861 жылдың сәуір айында олар теңіз флотының лейтенанты Дэвид Д. Портермен бірге экспедицияны жүзеге асырды, президенттің бұйрығымен, теңіз флотының немесе соғыс министрінің білмейтін күйінде сапарға шықты. 1861 жылдың 14 мамырында Мейгс 11-ші АҚШ жаяу әскерінің полковнигі болып тағайындалды, ал ертесі күні бригада генералы және армияның генерал-квартирмейстері болып жоғарылатылды. Бұрынғы генерал-квартирмейстер Джозеф Джонстон отставкаға шығып, Конфедерация армиясының генералы болды. Мейгс тиімді, талапкер және мінекейлі адал адам ретінде танылды. Ол үлкен және біршама шашыраңқы бөлімді үлкен соғыс құралына айналдырды. Әскери жоспарлаудағы логистикалық дайындықтардың маңыздылығын бірінші болып толыққанды бағалады. Оның басшылығымен азық-түлік жеткізіліп, әскерлер ұзақ қашықтықтарға едәуір тиімдірек тасымалданды. Джеймс Блейн Мейгстің генерал-квартирмейстер кеңсесіндегі жұмысына қатысты: «Монтгомери Си. Мейгс, әскери академияның ең қабілетті түлектерінің бірі, генерал-квартирмейстер ретінде атқарған өте маңызды қызметтерінің арқасында әскерге басшылық ету мүмкіндігінен айырылды. Әлемнің әскери тарихында бір адамның бұйрығымен осыншама көп ақша жұмсалмаған болуы мүмкін. Соғыс кезінде оның жалпы сомасы кемінде бір жарым миллиард долларға жететіні анық, соңғы тиынға дейін есептелген». АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уильям Х. Сьюард «осы көрнекті сарбаздың қызметі болмаса, ұлттық мүдде жоғалып кеткен немесе қатты қауіпке ұшыраған болар еді» деп бағалады. Мейгс соғыс бойы генерал-квартирмейстер болып қызмет еткен кезде 1863 жылдың тамызынан 1864 жылдың қаңтарына дейін кең ауқымды тексеру сапарына шықты. Осы уақытта полковник Чарльз Томас оның орнына Вашингтонда әрекет етті. Азамат соғысы кезінде Мейгстің далалық қызметіне генерал-лейтенант Улисс С. Гранттың Фредериксбург пен Белл-Плейндегі (Виргиния) (1864) жабдықтау базасының басшылығы; Юбал А. Эрлидің шабуылы кезіндегі (1864 жылдың 11-14 шілдесі) Соғыс министрлігінің қызметкерлерінің бөліміне басшылық ету; генерал-майор Уильям Т. Шерманның армиясын Саваннада (1865 жылдың 5-29 қаңтары), Голдсборо және Солтүстік Каролинадағы Ралиде қайта жабдықтауды және жабдықтауды жеке қадағалау, Шерманның жабдықтау желілерін қайта ашу (1865 жылдың наурыз-сәуір айлары) кірді. 1864 жылдың 5 шілдесінде генерал-майор болып тағайындалды. Адал одақтас болған Мейгс Конфедерацияны жек көреді. Оның сезімдері Арлингтон ұлттық зиратын құруға тікелей себеп болды. 1862 жылдың 16 шілдесінде Конгресс АҚШ федералды үкіметіне әскери қаза тапқандарға арналған ұлттық зираттар үшін жер сатып алуға рұқсат беретін заң қабылдады және осы бағдарламаны АҚШ армиясының генерал-квартирмейстеріне тапсырды. Вашингтондағы солдаттар үйі мен Александрия зираты - Вашингтон аймағындағы соғыста қаза тапқандарды жерлеудің негізгі орындары болды, бірақ 1863 жылдың соңына қарай екі зират та толып қалды. 1864 жылдың мамыр айында Одақ әскерлері Дала шайқасында көптеген қаза тапты. Мейгс жаңа, ірі ұлттық әскери зират құру үшін жарамды жерлерді тексеруді тапсырды. Бірнеше апта ішінде оның қызметкерлері Арлингтон есімді жердің аймақтағы ең қолайлы жер екенін хабарлады. Арлингтондағы алғашқы әскери жерлеу 13 мамырда жасалғанмен, Мейгс 15 маусымға дейін жерлеуге рұқсат бермеді. Мейгс мүлікті тексеруге және оны зират ретінде пайдалану үшін бөлуге бұйрық берді. Соғысқа жұмсалған 3 миллиард доллардың көп бөлігі одақтың квартирмейстерлерінің мойнында болды. Олар соғыс кезінде сатып алу және жабдықтау жүйесінің негізін құраған он алты ірі қоймадан жұмыс істеді. Соғыс кеңейген сайын, бұл қоймалардың жұмысы күрделене түсті, армиямен және үкімет басқаратын фабрикалар, жеке фабрикалар және көптеген делдалдар арасындағы өзара байланыс күшейді. Квартирмейстерлер бақылаған келісімшарттар арқылы тауарлар мен қызметтерді сатып алу федералды әскери шығындардың көп бөлігін құрады, әскерлердің жалақысынан басқа. Квартирмейстерлер өздерінің жауынгерлерін бақылап, мемлекеттік қызметкерлермен, тікелей армияға сатуға тырысатын өндірушілермен және дүң саудагерлермен, сондай-ақ үкіметтік фабрикаларда жоғары жалақы іздейтін азаматтық жұмысшылардың өкілдерімен тығыз ынтымақтастық жасады. Бұл күрделі жүйе конгрессмендердің өздерінің округтері келісімшарттарды жеңіп алуын қамтамасыз етуге ұмтылыстарымен тығыз бақыланды. Жүйе тиімділігі соншалыққа жетті, одақтың ұзақ сапарға шыққан әскерлері артық заттарын – қаптарды, төсектерді, сырт киімдерін және басқа да жабдықтарын, олардың салмағын сезінетін болса, жақын арада қайта жабдықталады деп толығымен сеніммен тастап кететін болды.

Соғыс уақытындағы өлім

1864 жылдың қазан айында оның ұлы, 1-ші лейтенант Джон Роджерс Мейгс Вирджиния штатындағы Свифт Ран Гэпте қаза тауып, Джорджтаун зиратында жерленді. Лейтенант Мейгс үш адамнан тұратын күзет тобының құрамында болды, олар үш адамнан тұратын Конфедерация күзет тобымен кездесті. Лейтенант Мейгс қаза тапты, бір адам тұтқындалды, ал біреуі қашып кетті. Өмірінің соңына дейін Мейгс ұлы тұтқындалғаннан кейін өлтірілді деп сенді, әйтсе де, қарсы дәлелдер болды. Кіші Мейгс Вашингтондағы Джорджтаунның Оук Хилл зиратында мәңгілікке жатты. Абрахам Линкольн мен Соғыс министрі Эдвин М. Стентон жерлеу рәсіміне қатысты. Кейін ол Арлингтон ұлттық зиратына қайта жерленді. Мейгс Линкольннің қазасына да куә болды. 1865 жылдың 14 сәуірінде сағат 22:00-де Мейгс Уильям Сьюардқа пышақпен шабуыл жасалғанын естіді. Мейгс Лафайетт алаңындағы Севардтың үйі – Роджерс Хаусқа, Ақ үйдің тікелей қарсысында орналасқан үйге асықты. Севардтың үйіне келгеннен кейін көп ұзамай Мейгс Линкольнге оқ аталғанын білді. Ол Форд театрының қарсысындағы Петерсен үйіне жүгірді, онда Линкольн өліп жатты. Мейгс өлім сағаты аяқталғанша үйдің алдында тұрды. Үйге кімді кіргізуге оның өзі шешім қабылдады. Линкольн 15 сәуірде таңғы сағат 7:22-де қайтыс болғанда, Мейгс президенттің денесімен бірге отыру үшін қонақ бөлмесіне көшті. Бес күннен кейін қалада өткен Линкольннің жерлеу процессиясы кезінде Мейгс екі батальондық жабдықтау корпусы әскерлерінің алдында салт атты.

Арлингтон ұлттық зиратын дамытудағы рөлі

Мейгс Арлингтон ұлттық зиратын дамытуда, Азамат соғысы кезінде де, одан кейін де маңызды рөл атқарды. Көптеген жерлеулер бастапқыда иеліктің солтүстік-шығыс бұрышында орналасқан бостандық иелерінің зираты маңында орын алса да, 1864 жылдың маусым айының ортасында Мейгс жерлеулерді дереу Арлингтон үйінің аумағында бастауға бұйрық берді. Бригад генерал Рене Эдвард Де Русси сол кезде Арлингтон үйінде тұратын және өзінің үйіне жақын жерлеуге қарсылық білдірді, бұл жаңа жерлеулерді батысқа қарай (қазіргі зираттың 1-бөлімі) орын алуға мәжбүр етті. Бірақ Мейгс офицерлердің Лилердің бұрынғы гүл бағының айналасында, сарайдың аумағында жерленетінін талап етті. Бірінші офицерлер жерленген жер 17 мамырда болған, бірақ Мейгстің бұйрығымен тағы 44 офицер бір ай ішінде оңтүстік және шығыс жақта жерленген. 31 мамырға дейін зиратта 2600-нан астам адам жерленген болатын, Мэйгс зираттың айналасына ақ қоршау салуды бұйырды. Мейгс Лиге одаққа опасыздық жасағаны үшін жек көрді және үйдің жанында көбірек жерлеулер жүргізілуін бұйырды, осылайша оны қайтадан қазу мүмкін болмайтын жағдайға түсіруді көздеді. Мейгс соғыстан кейінгі 15 жыл ішінде зираттағы өзгерістердің көпшілігін өзі жобалап, жүзеге асырды. Мысалы, 1865 жылы Мейгс Ли гүлбақшасының батысындағы ағаш бақшасының ортасына Азамат соғысында қаза тапқандарға ескерткіш салуды шешті. АҚШ әскерлері Вашингтон қаласынан 56 км радиуста орналасқан әрбір шайқас алаңын тексеруге жіберілді. 2,111 одақтық және конфедерациялық өлгендердің денелері жиналды, олардың көпшілігі Бірінші және Екінші Буль-Ран шайқас алаңдарынан, сондай-ақ Одақ әскерінің Раппаханнок өзені бойындағы шегінуінен (екі шайқастан кейін болған) алынған. Мейгс Конфедерация соғысында қайтыс болғандардың сүйектерін жинауға ниеттенбесе де, сүйектерді анықтау мүмкін болмағандықтан, одақ пен Конфедерация қайтыс болғандары cenotaph астында жерленді. АҚШ-тың әскери инженерлері ағаштарды кесіп, жер астына 6 метрдей ені мен тереңдігі бар дөңгелек шұңқыр қазып алды. Қабырғалары мен едендері кірпішпен қапталған, ал бөлмелері қаптамалы кірпішпен бөлінген. Қақпақ 1866 жылдың қыркүйегінде тұмшалауға дайын болған кезде жартылай толы болды. 6 фут (2 метр) биіктігі, 12 фут (4 метр) ұзындығы, 4 фут (1 метр) ені бар сұр гранит пен бетон кенотаф қабір қақпағының үстіне орнатылды. Азаматтық соғыс белгісіздері монументі екі ұзын, ашық сұр гранит тақтадан тұрады, олардың қысқа ұштары ұзын екеуінің арасында кішірек тақтаны орналастыру арқылы қалыптасады. Батыстағы бетінде төмендегі қоршауда өлгендердің санын сипаттайтын және "Азаматтық соғыстың белгісіздерін" құрметтейтін жазу болды. Бір жылдан кейін Мейгс Макклеллан қақпасын салуды тапсырды. Қазіргі Макклеллан мен Эйзенхауэр көшесінің қиылысынан батысқа қарай орналасқан бұл ғимарат бастапқыда Арлингтон ұлттық зиратының негізгі қақпасы болған. Қызыл құмтастан және қызыл кірпіштен салынған "МакКеллан" атауы алтын әріппен қарапайым тікбұрышты қақпаның үстінде орналасқан. Бірақ оның атымен төмен "Мейгс" деген жазу жазылған – бұл Мейгс өзіне арнаған құрмет. Зираттың маңыздылығы артып, Еске алу күніне қатысатын көпшілікке байланысты Мейгс зиратта ресми кездесу орнын құру керек деп шешті. Арлингтон үйінің оңтүстік-батысында ағаштарды кесіп тастады, ал амфитеатр (бүгінгі Таннер амфитеатры деп аталады) 1874 жылы салынған. Амфитеатрдың дизайнын Мигс өзі жасаған. Ол өз кезегінде 1883 жылы иемдену орнын АҚШ үкіметінің 150 000 долларына сатып жіберді. Мүлікті сақтауды еске алу үшін 1884 жылы Мейгс Ли гүл бағында Даңқ ғибадатханасын орнатуды бұйырды. 1877 жылы АҚШ-тың патенттік кеңсесі үлкен өртке ұшырады. Ол 1879 жылы қиратылып, қайтадан салынды, бірақ жұмыс өте баяу жүрді. Мейгс атақ-даңқ ғибадатханасын салу үшін Патент кеңсесінен сақталған тас бағаналар, фронтондар мен антаблементтерді пайдалануға бұйырды. Ғибадатхана дөңгелек, грек қайта өркендеуі, орталық күмбезіне арқау болатын дориялық бағаналары бар ғибадатхана тәрізді құрылым болды. Күмбезді көтеріп тұрған фронтонға Джордж Вашингтон, Улисс С. Грант, Авраам Линкольн және Дэвид Фаррагут сияқты ұлы американдықтардың есімдері жазылған. Құрылысынан бір жыл өткен соң, оның бағаналарына одақ азаматтары соғысының генералдарының есімдері ойылып салынған. Күмбезді қайта құру үшін мәрмәр жеткіліксіз болғандықтан, оның орнына қалайы күмбез (мәрмәр сияқты боялып, боялған) орнатылды. 1967 жылы атақ-даңқ ғибадатханасы қиратылды.

Соғыстан кейінгі мансап және өлім

Мейгс соғыстан кейін Колумбия округінің тұрақты тұрғыны болды. Ол 1239 Вермонт даңғылы NW (Вермонт даңғылы мен N көшесінің қиылысында) орналасқан үйді сатып алды. Азамат соғысынан кейін генерал-квартирмейстер ретінде Мейгс жаңа Соғыс министрлігі ғимаратының (1866 және 1867 жылдар аралығында салынған), Ұлттық мұражайдың (1876 жылы салынған), Вашингтон су құбырының (1876 жылы салынған) кеңейтілуінің және жазбалар залының (1878 жылы салынған) жоспарларын қадағалады. Мейгс басқа квартермейстер бригадир генерал Роэлифф Бринкерхоффпен бірге «Әскери жабдықтаушы» атты жинақты редакциялады, бұл трактат Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін квартермейстер бөлімінің офицерлері мен қызметкерлері үшін стандартты нұсқаулық саналды. 1866-1868 жылдары соғыстағы қызметінен шаршаған Мейгс Еуропаға сапармен барды. 1875-1876 жылдары ол Еуропа армияларының ұйымдастырылуын зерттеу үшін тағы бір сапар жасады, бұл жолы оның інісі және армия офицері Монтгомери М. Макомб оның жеке көмекшісі ретінде тағайындалды. 1882 жылдың 6 ақпанында зейнетке шыққаннан кейін, оның орнын Дэниел Х. Раккер басты және қазір Ұлттық құрылыс мұражайы орналасқан Зейнетақы кеңсесі ғимаратының сәулетшісі болды. Ол Смитсонов институтының регенті, Америка философиялық қоғамының мүшесі, Вашингтон философиялық қоғамын құрушылардың бірі және Ұлттық ғылым академиясының алғашқы мүшелерінің бірі болды.

Зейнетақы ғимараты (1882-1887)

Азамат соғысы аяқталғаннан кейін АҚШ Конгресі ардагерлер мен олардың күйеулерінен айырылған әйелдері, жетімдері және басқа да тәуелді адамдарына зейнетақы төлеу аумағын кеңейтетін заң қабылдады. Бұл жаңа жәрдемақы жүйесін басқаруға қажетті қызметкерлер санын күрт арттырды. 1500-ден астам кеңсе қызметкері қажет болды, оларды орналастыру үшін жаңа ғимарат керек болды. Мейгс жаңа ғимаратты жобалау және салу үшін таңдалды, қазір ол Ұлттық құрылыс мұражайы. Ол Вашингтондағы үкіметтік ғимараттардың негізі болған ежелгі грек-рим үлгілерінен бас тартып, Пенсия ғимараты аяқталғаннан кейін де сол үрдісті жалғастырды. Мейгс өзінің жобасын итальяндық Ренессанс дәуірінің үлгілеріне, әсіресе Римдегі Палаццо Фарнезе мен Палаццо делла Канцелярияға негіздеді. Оның жобасына Каспар Буберль салған 366 метрлік мүсіндік фриз кірді. Мұндай үлкен мүсінді жасау Мейгстің бюджетіне сыймағандықтан, ол Буберльге 28 түрлі сахна жасауды тапсырды (жалпы ұзындығы 21 метр), олар кейіннен араластырылып, сәл өңделді. 28 бөлімнің өңделуі мен араласуының нәтижесінде, фриздің бірнеше рет қайталанатын бірдей фигуралардан тұратынын мұқият қарап тексеру арқылы ғана көруге болады. Мүсінде жаяу әскер, теңіз күштері, артиллерия, атты әскер және медициналық бөлімшелер, сондай-ақ жабдықтау және квартирмейстерлік қызметтердің көп бөлігі бейнеленген. Мейгстің Буберльмен хат алмасуынан Мейгстің "соғыс арқылы азат болған плантация құлы болуы керек" деген талабын білуге болады. Бұл сурет ақырында ғимараттың батыс кіреберісінің үстінде, орталық бөлігінде орналасты. Филип Шериданнан ғимарат туралы пікір сұрағанда, оның жауабы сол кездегі Вашингтон элитасының көзқарасын бейнеледі: ғимараттағы жалғыз кемшілік – оның өртке төзімділігі. (Осыған ұқсас сөзді Уильям Т. Шерман да айтқан, сондықтан бұл оқиға шындықтан алыс болуы мүмкін.) Кейде "Мейгстің ескі қызыл қорасы" деп аталатын аяқталған ғимарат 15 миллионнан астам кірпіштен тұрғызылды, олардың барлығын сол кездегілердің пікірінше, салымды Мейгс өзі санаған.

Өлім

Мейгс 1891 жылғы 27 желтоқсанда суық тиді. Бірнеше күн ішінде бұл пневмонияға айналды. Мейгс 1892 жылғы 2 қаңтарда сағат 17:00-де үйде қайтыс болды. Оның денесі Арлингтон ұлттық зиратында зор әскери салтанатпен жерленді. Оның өліміне орай жарияланған әскери бұйрықта: «Армияда үкімет тарапынан көптеген маңызды жауапкершіліктерге сеніп тапсырылған және оған көрсетілген сенімділікті толық ақтаған офицер сирек кездеседі» делінген.

Құрметтер

Генерал Мейгс 1986 жылы Құрметті квартермейстерлер залының құрылған жылында оған қабылданды. 2012 жылы Джорджия тарихи қоғамы генерал Монтгомери С. Мейгстің туған жері, Джорджия штатының Огаста қаласында тарихи ескерткіш орнатты. Массачусетс штатының Ридвилл қаласындағы Мейгс лагері оның құрметіне аталды.

Кемелер

Генерал Мейгс, 1892 жылы салынған және 20 ғасырдың басында қызмет еткен Quartermaster Corps жолаушылар мен жүк тасымалдаушы кемесі. Армиялық көлік кемесі Солтүстік территориядағы Дарвин қаласының жанында батып кетті. General M. C. Meigs, 1944 жылы суға түсірілген әскер тасымалдау кемесі, Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысында қызмет етті.