Кіріспе

Испандық әнші және актриса Мария дель Росио Мохедано Джурадо (roˈθi. o xuˈɾaðo, 18 қыркүйек 1944 – 1 маусым 2006), көбінесе Росио Журадо деп танылатын, испандық әнші және актриса. Ол Чипиона қаласында (Кадис) дүниеге келді және "La más grande" ("Ең ұлы") деген лақап атымен белгілі болды. 2000 жылы Нью-Йорк қаласында ол 20 ғасырдың ең үздік әйел дауысы үшін "La voz del Milenio" сыйлығын жеңіп алды. Росио Журадо 16 миллионнан астам жазбасын сатты, осылайша ол ең көп сатылған испан әншілерінің біріне айналды. Ол 5 платиналық және 30 алтын диск иегері болды.

Балалық шағы мен жастық шағы

Росио Джурадо Испанияның Андалусиядағы Чипиона (Кадис) қаласындағы Кальво Сото көшесі, 11-үй мекенжайында дүниеге келді. Оның әкесі Фернандо Мохедано Креспо (36 жасында қайтыс болды) аяқ киім жасаушы және бос уақытында фламенко әншісі болған; анасы Росио Джурадо Берналь (52 жасында қатерлі ісіктен қайтыс болды) үй шаруасымен айналысып, андалузиялық дәстүрлі музыканы әуесқойлар алдында орындаған. Росио Джурадо үш баланың үлкені болды – Глория (1950) және Амадор (1953), сондай-ақ ол үш жүрегі жақын немере інісі мен бес немере сіңлісіне ие болды. Росио Джурадо үйде музыканы жақсы көруге үйренді; оның алғашқы қоғамдық өнері сегіз жасында Colegio La Divina Pastora мектебіндегі қойылымда болды. Ол кішкентай кезінен еңбек етуді үйренді, шіркеуде ән шырқады және он бес жасында мектебі ұйымдастырған бірнеше фестивальдарға қатысты. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, ол отбасының қиын қаржылық жағдайын жақсартуға көмектесті. Аяқ киім жасаушы және жеміс жинаушы болып жұмыс істеп, тіпті Севилья радиосының байқауларына да қатысуға уақыт таба алды. Ол қатысқан әр радиостанцияның байқауында жеңіске жеткендіктен "Жүлдегер қыз" деп аталды. Анасының досы оны ұстазы Маноло Каракольмен таныстырды. Пастора Империо Росионы бірден өзі басқаратын таблаоға (фламенко сахнасы) – Эль Дуэндеге шақырды, ол таблао дәуірінің алғашқыларының бірі болатын. Күші жоқ болғандықтан, ол биліктің назарын аудармау үшін өзін үлкен көрсететін киім киюге мәжбүр болды. Оның әріптесі, фламенко әншісі және бишісі Канета де Малага, ол да өнерін іздеп Мадридке кішкентай кезінде келген және Эль Дуэндеде жұмысқа орналасқан, сұхбатта жас Росионың "sus alegrías, sus tientos y sus cosas de la Piquer" әнін қалай орындағанын еске алады. Росио әрқашан 1944 жылы туғанын айтқан, себебі 1960 жылы Мадридке ән айту үшін келгенде ол кәмелетке толмаған еді. 16 жасқа дейін таблаода ән айтуға рұқсат болмағандықтан, ол туған күнін жалғандап, 1946 жылдың орнына 1944 жылғы туғанмын деп айтты.

Өнерге арналған өмірі

Кәсіби тұрғыдан Росио Джурадо көбінесе копла репертуарымен көзге түсті, бұл андалусиялық дәстүрлі жанр еді, ол күшін жоғалта бастағанда, ол оны дауысымен де, сахналық өнерімен де жандандырды. 1960-шы және 1970-ші жылдардың басында танымал болған Росио, «Куро Хименес» сериалындағы актриса рөлі сияқты теледидар мен кинодағы кейбір түсірілімдерінің арқасында, Еуропалық стильдегі оркестрлік аспаптармен және жеке имиджімен (макияж, шаш үлгісі және костюмдер) романтикалық балладалардың әуендік репертуарына көшті, соның нәтижесінде халықаралық жұлдызға айналды. Росио фламенкоға тән ұзын киіммен (bata de cola) сәнді кешкі көйлектерді ауыстырып киді, кейде олардың батылдығына байланысты көп талқыланды. 1970-ші және 1980-ші жылдары Росио өзінің ең танымал туындыларын жазды: «Como una ola», «Señora», «Como yo te amo», «Ese hombre», «Se nos rompió el amor», «A que no te vas», «Muera el amor», «Vibro». Олардың көпшілігі Мануэль Алехандроның туындылары еді және Хосе Антонио Альварес Алиха жазған. Росионың ұзақ жылдар бойы танымал болуының себебі оның таза андалусиялық фольклорлық емес, романтикалық әндері болды. Ол осы балладаларымен Испания Америкасында да танымал болды, онда ол Испаниядан гөрі ұзақ уақыт бойы сәнге ілесіп отырды, бұл оның мексикалық және карибтік ырғақтармен жазылған кейінгі әндерін түсіндіреді: «Me ha dicho la luna», «Te cambio mi bulería». Ол сол континенттің танымал өкілдерімен дуэт жазды: Хосе Луис Родригес «El Puma» әнімен «Amigo amor» және Ана Габриэльмен «Amor silencio» әнін жазды. 1990 жылы Майамиде Лола Флореске арналған концертте ол «Dejándonos la piel» дуэтын орындады. Дегенмен, халықаралық деңгейдегі романтикалық табыстар Росионы оның андалусиялық жағынан алшақтатпады. Росио Джурадоның осы тұрғыдағы ең нақты айғағы ол копла мен балладаларды орындаушы ретінде танымал болғаннан кейін біраз уақыт өткен соң айтылды. 1982 жылы ол өзінің ерекше дарынын фламенко әншілігіне жұмсады, бұл жанрдың екі маңызды өкілінің – гитарист Маноло Санлукар және әнші Хуан Пенья «Лебриано» қатысуымен жазылған қос LP болды. «Ven & Sígueme» деп аталған осы альбомда әйгілі әншінің Канте жондоның жолдарында да оңай қозғалатыны анықталды. Лирикасы жақсы дамыған болса да, көп қырлы суретші өзінің білімін және шеберлігін дәстүрлі халық әндерін орындау арқылы көрсетті, оларды үлкен құрметпен орындады. Кинорежиссер Карлос Саура оның дауысын екі көркем фильмде пайдаланды: 1986 жылы Кристина Хойоспен бірге «El amor brujo» және 1992 жылы «Sevillanas», онда ол фламенко әлемінің маңызды өкілдерімен бірге ойнады, мысалы Пако де Лусия, Камарон де ла Исла, Томатито, Лола Флорес, Мануэла Карраско және Матильда Корал сияқтылар. Росио Джурадо Андалусиялық коплаға негізделген «Azabache» мюзиклінің басты кейіпкерлерінің бірі болды, онда ол осы жанрға маманданған басқа да суретшілермен, мысалы Нати Мистраль, Хуанита Рейна, Империо Аргентина және Мария Видальмен бірге қатысты. Олар бұл мюзиклді 1992 жылы Севильяда өткен Дүниежүзілік көрмеде (Expo '92) көрсетті. 1998 жылы фламенко биіне арналған Джерес де ла Фронтера фестивалінде Вилламарта театры Росионың гала-концертіне билеттердің сатылып кеткенін спектакльден бұрын және басқа да спектакльдерден бұрын хабарлады. Әншіге құрмет көрсету үшін Фернандо де Утрераның «Se nos rompió el amor» әнінің фламенко нұсқасы «bulerías» стилінде орындалды. Бұл әнді бастапқыда Мануэль Алехандро жазған, бірақ оны танымал еткен Росио болды. Росионың дауысы халықаралық деңгейде танылды, ол 2000 жылы «20 ғасырдың ең үздік әйел дауысы» сыйлығына ие болды. Бұл сыйлық 2000 жылы Нью-Йоркте театр журналистерінің тобымен табысталды. Сонымен қатар, 1985 жылы ол АҚШ Президенті Рональд Рейган үшін Ақ үйde ән орындады. Ол өте танымал болғандықтан, оның өлімі туралы Billboard сайтында мақала жарияланды. 1988 жылдың 2 сәуірінде Росио «América» сыйлығын алды, ол үздік латын дауысын мойындады. Салтанатты шара Лас-Вегастағы Caesars Palace казиносында өтті. 2011 жылы испандық Antena 3 медиа тобы Росионың өміріне арналған «Como alas al viento» телефильмін (мини-сериал) шығарды.

Ауру және өлім

2004 жылдың тамызында Мадридтегі Монтепринсипе ауруханасында өте қауіпті операция жасалды. Кейін 17 қыркүйекте ол баспасөз конференциясында өзінің ұйқы безінің қатерлі ісігі бар екенін мәлімдеді. 2005 жылдың маусым айында Севильяның Лас-Кабезас-де-Сан-Хуан ауылында XIV "Фестиваль де ла Ербабуэна" оған арналды. Ол балалық шағынан бергі досы Хуан Пеньямен, "Эль Лебрианомен" бірге әкесіне табысталған сыйлықты қабылдады. Бір жылдан астам кәсіби қызметтен тыс болғаннан кейін Росио 2005 жылдың желтоқсанында Испания мемлекеттік телеарнасы (TVE) арқылы "Rocío, siempre" атты арнайы бағдарламада қайта пайда болды, онда ол өзінің денсаулық жағдайын көрсетті. 2006 жылдың қаңтарында Росио Джурадо Хьюстон қаласындағы (Техас штаты) MD Андерсон ауруханасына тексеруден өту және шағын операция жасату үшін жатты. Бір дәріге аллергиялық реакция болғандықтан, ол екі рет жансақтау бөліміне түсті, бұл оның Испанияға 2006 жылдың наурызына дейін оралуын кешіктірді. Испанияға оралған күні үкімет оған еңбектегі еңбегі үшін медаль (Medalla al Mérito en el Trabajo) табыс етті, ол Испанияға қонғаннан кейін ресми түрде жарияланды. 2006 жылдың 1 маусымында сағат 04:15-те Джурадо Мадридтің солтүстік жаққа орналасқан Алкобендас муниципалитетіне қарасты Ла Моралехадағы үйінде жақындарының қоршауында дүниеден өтті. Өлімнің себебі - ол күресіп келген ұйқы безінің қатерлі ісігі болды. Оның інісі және менеджері Амадор Мохедано Джурадо таңғы сағат 6-да резиденция алдында оның қазасын хабарлады. Оның денесі Мадрид орталығындағы Плаза-де-Колондағы Centro Cultural de la Villa-ға жеткізілді, онда жерлеу рәсіміне 20 000-нан астам адам келді. 1995 жылдың 17 ақпанында ол Дехеса Ербабуэнадағы үйінде 2300-ден астам қонаққа той берді. Салтанатты шара елдің басты телеарналарында тікелей эфирде (және жазылған) көрсетілді. 1999 жылдың соңында олар Хосе Фернандо және Глория Камила есімді екі колумбиялық баланы асырап алды, олар испандық ¡Hola! журналында көпшілікке таныстырылды.