Екінші дүниежүзілік соғысындағы голланд ұшқышы, жазушы және тыңшы Сибрен Хазельхофф Роелфзема туралы ақпарат. «Құран сарбазы» кітабы мен фильмі. Ұлттық батыр.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерландтық-америкалық соғыс кезеңіндегі ұшқыш, тыңшы және жазушы Сибрен Эрик Хазельхофф Роелфзема (3 сәуір 1917 – 26 қыркүйек 2007) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қарсылық қозғалысының мүшесі және RAF ұшқышы болған голланд жазушысы. Соғыстың соңында ол Вильгельмина патшайымының адъютанты (көмекшісі) болды. Ол Әскери Вильям орденінің 4-дәрежелі рыцары атанды. Ол, әсіресе, соғыстағы өмірін баяндайтын "Солдат Оранж" (Soldaat van Oranje) кітабымен танымал. Оның кітабы кейін фильмге түсірілді. Кітап және оған түсірілген фильм 2010 жылдың 30 қазанында тұсаукесер өткізген, Голландиядағы ең сәтті мюзиклге айналды.
Dutch American wartime pilot, spy and writer
Siebren Erik Hazelhoff Roelfzema (3 April 1917 – 26 September 2007) was a Dutch writer who became a resistance fighter and RAF pilot during the Second World War. Near the end of the war he was adjudant (assistant) to Queen Wilhelmina. He was made Knight 4th class of the Military William Order. He is perhaps best known for his book Soldaat van Oranje (Soldier of Orange) which described his experiences in the war. His book was later made into a film. The book and the film about it eventually were made into the most successful Dutch musical ever, premiering 30 October 2010.
Ерте өмір
Роелфзема бұрынғы Голландиялық Шығыс Үндістандағы Сурабаяда, Ява аралында, отаршылдық үкімдік кезінде дүниеге келді. Ол Голландияның Патрицияатында тізімделген ақсүйек отбасынан шыққан. Ол Сибрен Эрик Хазельхофф Роелфзема мен оның әйелі Корнелия Вридедің екінші баласы еді. Оның үлкен әпкесі Эллен екі жыл бұрын дүниеге келген. Әкесі каучук және кофе плантацияларын басқарды. 1930 жылдары отбасы балаларына жақсы білім беру үшін Нидерландыға оралды. 16 жасынан бастап ол жазушы болуға бел буды. Ол Лейден университетінде оқыды және Лейдш студенттік корпусының «Минерва» қоғамының мүшесі болды, ол Рапенбург 56 мекенжайында, Академигебаудың қарсы жағындағы канал бойында тұрды. Де Йонге 1936 жылғы Берлинде өткен жазғы Олимпиада ойындарында жүзуші болып қатысқан және студенттер арасында өте танымал болған. Оның Роелфземаны қазақстандық түрде жарақаттауы олардың достығының бастауы болды. 1939 жылы ол осы оқиға туралы «Сан-Францискодағы кездесу» атты кітап жазды, ол Нидерландыда бестселлерге айналды.
Roelfzema was born in the former Dutch East Indies in Surabaya, on Java, when it was under colonial rule. He was from a patrician family, which is listed in the Nederland's Patriciaat. He was the second child of Siebren Erik Hazelhoff Roelfzema and his wife Cornelia Vreede. His older sister, Ellen, had been born two years before. His father managed rubber and coffee plantations. In the 1930s the family returned to the Netherlands so the children could be provided with a good education. From 16 years of age onward he was committed to becoming a writer. He attended Leiden University and was a member of the Leidsch Student Corps Minerva society while living at Rapenburg 56 across the canal from the Academiegebouw. De Jonge had been an Olympic rower at the 1936 Summer Olympics in Berlin, and was very popular among the students. His accidental wounding of Roelfzema was the basis for their forming a friendship. In 1939, he wrote a book of this experience, titled Rendezvous in San Francisco, which became a bestseller in the Netherlands.
Еуропадағы соғыс
Шетелге сапардан оралғаннан кейін Рольфзема Лейден университетіне оқуын жалғастыруға келді. 1939 жылдың қыркүйегінде Еуропада соғыс басталғанда, Рольфзема және оның студент әріптестері Голландия Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегідей бейтараптығын сақтайды деп ойлады. Кеңес Одағы қараша айында Финляндияға шабуыл жасағанда, ол соғысты жабу үшін сол жерге барып, Роттердамдық Nieuwsblad, Dordrechtsch Nieuwsblad және Haagsche Courant газеттері үшін соғыс тілшісі болып жұмыс істеді. Кейін ол осы оқиға туралы "Het Smeulende Vuur" ("Көрінеу от") деген кітап жазды. Бұл студенттердің 48 сағаттық ереуіліне себеп болды. Жауап ретінде немістер университетті жапты. 1941 жылдың ақпан айында Рольфзема өзінің "Лейден манифестін" жазды, онда неміс тарапының еврей студенттерін студенттік қоғамдардан шығару туралы талаптары сынға алынды. Ол Лейден студенттерін неміс басқыншыларының саясатына қарсы тұруға шақырды. Ол оны өз қаражатымен басып шығарды және 14/15 ақпан түні Рольфзема мен оның он бір отандасы оны Лейден қаласының барлық жеріне таратып берді. Он күннен кейін университет басшылығы студенттерден неміс басқыншыларына қарсылық көрсетпеуді сұрады. Рольфзема 6 наурызда жауап хат жазып, университетте енді оппозициялық қызмет көрсетпеуге уәде берді.
Following his trip abroad Roelfzema returned to Leiden University to continue his studies. When war broke out in Europe in September, 1939, Roelfzema and his fellow students supposed Holland would remain neutral as it had during the First World War. When the Soviet Union invaded Finland in November he traveled there to cover the conflict, working as a war correspondent for the Rotterdams Nieuwsblad, the Dordrechtsch Nieuwsblad and the Haagsche Courant. Afterwards he wrote a book about it, titled Het Smeulende Vuur (The Smoldering Fire). This instigated a 48 hour strike by the students. In response the Germans closed the university. In February 1941, Roelfzema wrote his 'Leids manifesto', which criticized German demands of excluding the Jewish students from the student societies. It called upon the students of Leiden to resist the policies of the German occupiers. He printed it at his own expense, and, during the night of 14/15 February, Roelfzema and eleven of his compatriots posted it all over Leiden. Ten days later, the board of the university made a request of the students that they resist the German occupiers no further. Roelfzema wrote a reply on 6 March, pledging in principle to commit no more opposition at the university.
Англиядағы қызметі
Лондонға келгеннен кейін Рольфзема "Меуз" деп аталатын құпия қызмет тобына қосылды, бұл топ қашқан жас голландтардан құралған еді. Олар Честер Сквер Меуздегі үйлерінің орналасқан жерімен аталған. 1941 жылдың 23 қарашасының таңында Тазелар, Рольфзема, Кредиет және лейтенант Фрэнсис "Боб" Гудфеллоу кішкентай қайықпен жағаға жақындады. Толқынға жақындағанда, Рольфзема мен Тазелар қайықтан суға түсіп, жағаға қарай жүзіп барды. Содан кейін Тазеларға гидрокостюмін шешіп, оның астындағы қара смокингін көрсетуге көмектесті. Рольфзема кейін Тазелардың үстіне көп мөлшерде бренди құйып, оны тастап қайыққа қайтып келді. Бренди иісімен Тазелар өзін мас адам ретінде көрсетіп, қонақүй маңындағы күзетшілердің басынан өтті. Ол сол жылдың мамыр айында Нидерланды азат болғанда королеваны үйіне қайтарды. Біраз уақыттан кейін Рольфзема болашақ голланд монархтары, принцесса Юлиана мен оның қызы принцесса Беатриксті Гилзе-н-Рижен рейсімен Нидерландыға әкелген ұшақта күтіп алды. Ол Беатрикске азат етілген голланд топырағында алғашқы қадамдарын жасауға көмектесті. 1945 жылдың 6 шілдесінде Гаагада өткен коронация кезінде Рольфзема королеваның тікелей өтінішімен қатысты. Ол 1945 жылдың 2 тамызында Тюге әуежайында ханшайымдар қайтып келгенде де болды.
Once in London, Roelfzema became involved in a secret service group of escaped young Dutchmen called the Mews, after Chester Square Mews, the neighborhood in London where they lived. In the pre dawn hours of 23 November 1941, Tazelaar, Roelfzema, Krediet and Lieutenant Francis 'Bob' Goodfellow rowed in on a small dinghy. When they neared the surf, Roelfzema and Tazelaar slipped off the boat and waded onto the beach. Tazelaar was then helped out of his wetsuit to reveal the black tuxedo he was wearing beneath it. Roelfzema then poured a generous amount of brandy over Tazelaar and left him, returning to the dinghy. Reeking of brandy, Tazelaar managed to pass himself off as a drunken party goer and staggered past the sentries stationed around the hotel. He flew the Queen home on the liberation of the Netherlands in May of that year. Shortly afterwards Roelfzema attended the two future Dutch monarchs, Princess Juliana and her daughter Princess Beatrix, on the aeroplane which brought them back to the Netherlands on the Gilze en Rijen flight of 2 May 1945. He helped Beatrix take her first few steps on liberated Dutch soil. At the Queen's inauguration in The Hague on 6 July 1945, Roelfzema was in attendance at the Queen's request. He was also on hand when the princesses returned at Teuge Airport 2 August 1945.
Соғыстан кейін
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Вильгельмина патшайымы оған өзінің адъютанты ретінде тұрақты қызметке тағайындауды ұсынды, бірақ ол бұл ұсыныстан бас тартты. Ол сондай-ақ бірнеше голланд газеттеріне мақалалар жазды. 1950 жылы голланд адмиралы Конрад Хелфрих оған хабарласып, молуккалықтарды қолдауға көмектесуін сұрады. Молукка аралдары – Жаңа Гвинеяның солтүстігінде және батысында орналасқан аралдар тобы. Арал тұрғындарының көп бөлігі христиан дінін ұстанады. Голланд Ост-Индиясынан голландтардың кетуінен кейін молуккалықтар жаңа құрылған Индонезия Республикасының құрамына кіруден бас тартты. Бұл республика мұсылмандыққа бағынып, Сукарноның авторитарлық билігінде болды. Олар Оңтүстік Малуку Республикасы деп жариялап, тәуелсіздіктерін жариялады. Сукарно аралдарды күшпен басып алуға тырысып жатқан кезде, Рольфземаға молуккалық қарсылық қозғалысымен байланысқа түсіп, Сукарноның оларға қарсы әскери күш қолданғанын құжаттап беру тапсырылды. Бұл дәлелдер Біріккен Ұлттар Ұйымына ұсынылып, молуккалықтардың мәселесі қаралған болар еді. 1968 жылдың қараша айында ол екінші рет үйленді, оның әйелі Карин Стинсма интерьер дизайнымен айналысатын адам болды. Осы кезде голланд баспа компаниясы оған хабарласып, оның соғыс жылдарындағы тәжірибесі туралы мақалалар сериясын жариялауды ұсынды. Олар оған жазушы-қоғамдастырушыны (ghost writer) жіберіп, оның әңгімелерін жазып алып, мақалаларды дайындауды ұсынды. Бизнес әлемінде жиырма жыл жұмыс істегеннен кейін ол өзінің алғашқы мамандығы – жазуға қайта оралуды армандады. Ол соғыс жылдарында өзі мен достарының басынан өткен оқиғаларды жазуды қалады. Жазушы ретінде ол олардың басынан өткен қиындықтарды айта білуге мүмкіндік алды, ал оның достары мұндай мүмкіндікке ие болмады. Ол өзіне үйге оралғандай сезінді, сол жерден жер сатып алып, әйелі Каринді аралмен таныстырғаннан кейін, олар бірге көшіп кетті. Олар Мауи аралында бірнеше жыл тұрғаннан кейін, Гавайи аралының көбінесе адам тұрмайтын бөлігіне қоныс аударды. Голландтың танымал кинорежиссері Пол Верховен Рольфземаның "Оранж әскері" атты туындысына қызығушылық танытып, оны экранға түсірді. Ол Эрик Хазельхофф Рольфзема рөліне Ратгер Хауерді шақырды. Рольфзема түсірілім алаңында кеңесші ретінде болды, осылайша олар өмір бойына дос болып қалды. Бір жыл өткен соң, 1980 жылы, фильм "Алтын глобус" сыйлығына "Ең үздік шетелдік фильм" номинациясына ие болды. 2010 жылы бұл оқиға мюзикл түрінде сахнаға қойылды. "Солдат Оранж" мюзиклі Лейден қаласының жанында, Вассенаар мен Катвик арасында орналасқан Валькенбургтегі бұрынғы әскери әуежайдың ангарында арнайы салынған айналмалы театр сахнасында көрсетілді. Мюзикл көрермендер тарапынан жақсы қабылданды. Рольфзема 1977 жылы Барнвелл Индустрияс компаниясына директор болып кірді.
After the Second World War, Queen Wilhelmina offered him a permanent appointment as her adjudant but he declined this position. He also wrote for a number of Dutch newspapers. In 1950 he was approached by Dutch admiral Conrad Helfrich, who asked him to help support the Moluccans. The Moluccas are a group of islands north and west of New Guinea. The islanders are predominantly Christian. Following the withdrawal of the Dutch from the Dutch East Indies, the Molluccans declined to be a part of the newly formed Republic of Indonesia, which was Muslim dominated and under the rule of Sukarno, who had become increasingly authoritarian. They declared their independence as the Republic of South Maluku. Sukarno was in the process of forcibly taking control of the islands. Roelfzema was approached to contact the resistance on the Moluccas and document that Sukarno was using military force against them. This evidence was to be presented to the United Nations, where the case of the Molaccan people could be heard. In November 1968 he married for the second time, to Karin Steensma, an interior decorator. At this time he was contacted by a Dutch publishing company whose primary holding was a Dutch newspaper. They asked if he would convey his war experiences for a series of articles to run in their paper and they proposed to send a ghost writer to take down narration and compose the pieces. After twenty years in the business world, he longed to return to his first calling of writing. He wanted to write about what had happened to him and his friends during the war. As a writer, he had the ability to express himself about what they had gone through, where he knew the others could not. He felt he was coming home, purchased land there and after introducing his wife Karin to the island, the couple moved there together. They lived on Maui for a number of years before moving to a more remote location on the big island of Hawaii. Prominent Dutch film maker Paul Verhoeven took an interest in Roelfzema's Soldaat Van Oranje and brought it to the screen. He cast Rutger Hauer in the part of Erik Hazelhoff Roelfzema. Roelfzema was on the set as a consultant and the two became lifelong friends. One year later, in 1980, it received a Golden Globe nomination for Best Foreign Language Film. In 2010 the story was brought to the stage as a musical. The musical version of Soldier of Orange was presented in a unique rotating theater, which was special built in an old hangar at the former military airport at Valkenburg, which is located between Wassenaar and Katwijk near Leiden. The musical was very well received. Roelfzema joined Barnwell Industries as a director in 1977.
Әдебиет саласындағы Эрик Хазельхофф Роелфзема сыйлығы
2009 жылы Эрик Хазельхофф Роелфземаның естелігін сақтап, жазу өнерін және оның идеяларын дамыту мақсатында қор құрылды. Қор екі номинация бойынша әдеби сыйлық тартады: Эрик Хазельхофф Роелфзема жас таланттар сыйлығы – голландиялық немесе фламандтық университеттерде голланд немесе ағылшын тілінде жазылған ең үздік магистрлік диссертациясына беріледі, ал Эрик Хазельхофф Роелфзема өмірбаян сыйлығы – голланд тіліндегі ең жақсы өмірбаяндық туындыға беріледі. Жас таланттар сыйлығының мақсаты – жас ғылыми жазушыларды қолдау және ынталандыру. Өмірбаян сыйлығы голланд оқырмандарының өмірбаяндық шығармаларға деген қызығушылығын арттыруға және оларды оқуға шақыруға бағытталған. Ұсынылған еңбектерді бағалау кезінде Эрик Хазельхофф Роелфземаның көзқарастары мен оның өмірін сипаттаған қағидалар мен құндылықтар негізге алынады. Принцесса Ирен "Эрик Хазельхофф Роелфзема қоры сыйлығының" бас қамқоршысы болып тағайындалды.
In 2009 a foundation was established in memorial to promote writing and the ideals of Erik Hazelhoff Roelfzema. The foundation offers a bi yearly literary prize in two categories: the Erik Hazelhoff Roelfzema Young Talent Prize, awarded to the best master's thesis written in Dutch or English at a Dutch or Flemish university, and the Erik Hazelhoff Roelfzema Biography Prize awarded to the best Dutch language Biography. The Young Talent Prize aims to encourage young academic writers. The Biography Prize aims to promote interest in and the reading of biographical works among the Dutch. The thinking of Erik Hazelhoff Roelfzema and the standards and values that characterized his life are used as a guide in evaluating submissions. Princess Irene accepted the position of guardian of the "Erik Hasselhoff Roelfzema Foundation Prize".