Кіріспе

Американдық экономист Стивен Дэвид Левитт (29 мамыр 1967 жылы туған) – американдық экономист және бестселлер болған «Freakonomics» кітабының, сондай-ақ оның жалғасының (Стивен Дж. Дубнермен бірге) авторларының бірі. Левитт қылмыс саласындағы еңбектері үшін 2003 жылы Джон Бейтс Кларк медалімен марапатталды. Қазіргі таңда Чикаго университетінің Уильям Б. Огден атындағы ерекше қызмет көрсететін экономика профессоры және Чикаго университетінің әлеуметтік өзгерістер үшін радикалды инновациялар орталығының директоры және негізін қалаушы. Бұл орталық «Data Science for Everyone» коалициясын қолдайды. 2007 жылдың желтоқсанына дейін Чикаго университетінің баспасында шығарылатын «Саяси экономика журналының» редакторлар кеңесінің мүшесі болды. 2009 жылы Левитт бизнес және қайырымдылық консультациялық компаниясы TGG Group-ты құрды. 2006 жылы «Time» журналы оны «Біздің әлемді қалыптастыратын 100 адам» тізіміне енгізді. 2011 жылы экономика профессорлары жүргізген сауалнамада Левитт 60 жасқа дейінгі ең сүйікті төртінші экономист деп танылды, бұл тізімде Пол Кругман, Грег Мэнкью және Дарон Асемоглудан кейін орын алды.

Мансап

Левитт Сент-Пол академиясы мен Миннесота штатының Сент-Пол қаласындағы Саммит мектебінде оқыды. Ол 1989 жылы Гарвард университетін экономика мамандығы бойынша summa cum laude деген жоғары жетістікпен бітірді, дипломдық жұмысын жылқы шаруашылығындағы рационалды көпіршіктер тақырыбына жазды, содан кейін Бостон қаласындағы Corporate Decisions, Inc. (CDI) компаниясында Fortune 500 компанияларына кеңес беруші консультант ретінде жұмыс істеді. 1994 жылы ол MIT-тен экономика ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Қазіргі таңда Уильям Б. Огденнің есімді профессор және Чикаго университетінің Гари Беккер-Милтон Фридман экономикалық зерттеу институтының директоры қызметін атқарады. 2003 жылы ол Америка экономикалық қауымдастығы әр екі жылда бір рет 40 жасқа дейінгі ең перспективті АҚШ экономисіне табындайтын Джон Бейтс Кларк медалін жеңіп алды. 2005 жылдың сәуір айында Левитт Стивен Дж. Дубнермен бірлесіп жазған «Фриакономика» атты алғашқы кітабын жариялады, ол Нью-Йорк Таймс тізіміндегі бестселлерге айналды. Левитт пен Дубнер «Фриакономика» тақырыбына арналған блогты да ашты.

Жұмыс

Левитт 60-тан астам академиялық жарияланым жариялаған, экономикалық тұрғысынан қылмыс, саясат және спорт сияқты тақырыптарды зерттеген ғалым. Мысалы, оның "Есірткі сатушы топтың қаржысын экономикалық талдау" (2000) атты еңбегі қылмыстық топтың қолмен жазылған "есептемесін" талдайды және топ мүшелері арасындағы табыс үлесі туралы қорытындылар жасайды. Оның ең белгілі және даулы мақаласы (Жохан Донохьюмен бірлескен "Заңдастырылған аборттың қылмысқа тигізетін әсері" (2001)) 1973 жылы АҚШ-та аборттың заңдастырылуының шамамен он сегіз жылдан кейін қылмыстың күрт төмендеуіне маңызды себеп болғанын көрсетеді.

Заңдастырылған аборттың қылмысқа әсері

1960 жылдары алғаш рет эмпирикалық тұрғыда зерттелген мәселені қайта қарастырып, Донохью мен Левитт абортты заңдастыру 1990 жылдарығы қылмыстың жартысына жуығының азаюын қамтамасыз етуі мүмкін деген тұжырым жасады. Олардың 2001 жылғы мақаласы көптеген дау-дамайға себеп болды, Левитт бұл оқиғаға былай деп түсіндірді: «. . Джон Донохью мен мен осының нәтижесінде шамамен 5000 немесе 10000 адам өлтірілмеген болуы мүмкін деп есептейміз. Бірақ сіз ұрықты адам сияқты қарасаңыз, онда бұл қорқынышты құрбандық. Сондықтан менің ойымша, біздің зерттеу қызықты, себебі ол қылмыстың төмендеу себебін түсінуге көмектеседі. Алайда, аборт саясатына қатысты мәселелерде, егер сіз біздің зерттеуді абортқа қатысты дұрыс саясатты анықтау үшін пайдалансаңыз, онда адасып қаласыз». 2003 жылы Теодор Джойс абортты заңдастырудың қылмыс деңгейіне тигізер әсері шамалы екенін айтты, бұл Донохью мен Левиттің нәтижелеріне қарсы келді. 2004 жылы авторлар жауап беріп, Джойс ұсынған аргументтің жіберілген айнымалыға байланысты бұрмалану салдарынан кемшілікке тап болғанын мәлімдеді. 2005 жылдың қараша айында Бостон Федералдық резервтік банкінің экономисі Кристофер Фут және оның ғылыми көмекшісі Кристофер Гоц мақала жариялады, онда Донохью мен Левиттің зерттеулеріндегі нәтижелер авторлардың статистикалық қателіктерінен туындағанын көрсетті. Түзетулер енгізілгеннен кейін Фут пен Гоц аборттың қылмысты азайту орнына күшейтуі мүмкін екенін айтты. 2006 жылдың қаңтар айында Донохью мен Левитт жауап жариялап, бастапқы мақалаларындағы қателіктерді мойындады, бірақ Фут пен Гоц жасаған түзетудің күшті әлсіреуге байланысты бұрмаланғанын атап өтті. Авторлар бастапқы қателерді түзетуге қажетті өзгерістер енгізілгеннен кейін, аборт пен қылмыс арасындағы байланыс әлсірегенімен, статистикалық тұрғыдан маңызды екенін дәлелдеді. 2019 жылы Левитт пен Донохью 2001 жылғы бастапқы мақаланың болжамдарын қайта қарау үшін жаңа зерттеу жариялады. Авторлар бастапқы болжамдардың күшті әсерге ие екенін қорытындылады. «Біздің бағалауымызша, 1997-2014 жылдар аралығында абортты заңдастыру нәтижесінде қылмыс шамамен 20%-ға төмендеді. Абортты заңдастырудың қылмысқа тигізген жалпы әсері шамамен 45%-ты құрайды, бұл 1990-шы жылдардың басындағы қылмыстың ең жоғары деңгейінен шамамен 50-55%-ға жалпы төмендеуінің маңызды бөлігін құрайды».

Академиялық басылымдар (хронологиялық ретімен)

"Позитивті саяси экономикадағы төрт эссе" PhD диссертациясы, DSpace@MIT. Массачусетс технология институты, Экономика факультеті, 1994 ж. "АҚШ-тағы сайлау нәтижелеріне үгіт-насихат шығындарының әсерін бағалау үшін қайталанатын үміткерлерді пайдалану". Саяси экономика журналы, 1994, 102(4), 777–98 бб. "Сенаторлар қалай дауыс береді? Сайлаушылардың пікірлері, партиялық тиімділік және сенатор идеологиясының рөлін ажырату". American Economic Review, 1996, 86(3), 425–41 бб. "Түрмедегі тұтқындар санының қылмыс деңгейіне әсері: түрмелердегі тығыздыққа байланысты сот процестерінен алынған мәліметтер". Экономиканың тоқсандық журналы, 1996, 111(2), 319–51 бб. "Федералдық шығыстардың Өкілдер палатасы сайлау нәтижелеріне әсері". Саяси экономика журналы, 1997, 105(1), 30–53 бб. (Снайдер, Джеймс М. Jr. еңбектерімен бірге). "Полицияны жұмысқа алудағы сайлау циклдарын пайдалану арқылы қылмысқа полицияның әсерін бағалау". American Economic Review, 1997, 87(3), 270–90 бб. "Көрінбейтін құрбандық сақтығынан алынған оң сыртқы әсерлерді өлшеу: Lojack-тың эмпирикалық талдауы". Экономиканың тоқсандық журналы, 1998, 113(1), 43–77 бб. (Айрес, Ианмен бірге). "Есірткі сату тобының қаржысын экономикалық талдау". Экономиканың тоқсандық журналы, 2000, 115(3), 755–89 бб. (Венкатеш, Судир А. еңбектерімен бірге). "Заңдастырылған аборттың қылмысқа әсері". Экономиканың тоқсандық журналы, 2001, 116(2), 379–420 бб. (Донахью, Джон Дж., III еңбектерімен бірге). "Арақ ішкен жүргізушілер қаншалықты қауіпті?". Саяси экономика журналы, 2001, 109(6), 1198–237 бб. (Портер, Джекпен бірге). "Ойыншылардың әртүрлі болуы кезінде аралас стратегиялық тепе-теңдікті сынау: футболдағы пенальти соққылары". American Economic Review, 2002, 92, 1138–51 бб. (Чиаппори, Пьер Андре және Гросеклоз, Тимоти еңбектерімен бірге). "Жеңіс бәрі емес: сумо күресіндегі сыбайлас жемқорлық". American Economic Review, 2002, 92(5), 1594–605 бб. (Дугган, Маркпен бірге). "Полицияны жұмысқа алудағы сайлау циклдарын пайдалану арқылы қылмысқа полицияның әсерін бағалау: жауап". American Economic Review, 2002, 92(4), 1244–50 бб. "Бүлінген алмалар: мұғалімдердің алдауының таралуын және оның себептерін зерттеу". Quarterly Journal of Economics, 2003, 118(3), 843–77 бб. (Жейкоб, Брайан А. еңбектерімен бірге). "Ерекше қара атаулардың себептері мен салдары". Экономиканың тоқсандық журналы, 2004, 119(3), 767–805 бб. (Фрайер, Роланд Г. Jr. еңбектерімен бірге).