Кіріспе

2001 жылы Батыс Иерусалемде палестиналық шабуыл

2001 жылдың 9 тамызында Иерусалем қаласының орталығындағы пиццерияда палестиналық жанкешті бомбалау салдарынан 16 адам қаза тапты, оның ішінде жеті бала мен жүкті әйел болды. Тағы 130 адам жарақат алды. Бұл шабуыл Екінші Интифада кезінде орын алды.

Шабуыл

Бомбалау кезінде "Сбарро" пицца мекемесінің Иерусалимдегі филиалы Иерусалимдегі "Кинг Джордж" көшесі мен "Яффа" жолының қиылысында орналасқан, бұл аймақтағы ең көп қозғалыс болатын жаяу өткелдердің бірі. Заңмен талап етілмесе де, қалалық инспекторлардың кеңесімен иесі Ноам Амар қосымша тірек бағаналар орнатты. Қылмысқа қатысқан деп айыпталған Ахлам Тамими, өзін-өзі жарған Иzz әл-Дин Шухель әл-Масриді "Сбарро" мейрамханасына жетелеуден бұрын, шабуылға арналған орынды іздеді. Олар сағат 14:00-ге дейін келді, сол кезде мейрамхана "ондаған әйелдер, балалар мен нәрестелермен" толы болды.

Шабуылдан кейін оқиға орнында болған Чавив Аврахами былай деп еске алды: "Мен қатты жарылыс естідім, мен бір метрдей жоғары лақтырылдым. Бұл бомбалық шабуыл екенін және оның қорқынышты екенін бірден түсіндім. Адамдар – нәрестелер – терезеден шығып, қанға малшыланды. Бүкіл көше қан мен денелерге толы болды: өлгендер мен жараланғандар жатты." Ол бомбалау кезінде 31 жаста болған. Сол кезде екі жастағы қызы мейрамханада болғандардың арасында жарақат алмаған аз адамның бірі еді. Олардың отбасы голланд тегінен шыққан.

Ахлам Тамими

Изз әл-Масриді 20 жасар университет студенті және жартылай жұмыс істейтін журналист Ахлам Тамими мейрамханаға сүйемелдеп алып келді. Ол осы оқиға үшін еврей турисі болып киінген болатын. Кейін ол жасағандарына өкілдігін білдірмей, Израильдің бар екенін мойындамайтынын айтты. "Мен 16 өмір бойына бас бостандығынан айырылсам да, біз ізраилдық оккупациядан азат болатынымызды және содан кейін мен де түрмеден босатылатыныма сенемін", - деді ол. Түрмедегі сұхбатта журналистен ол үш емес, сегіз баланы өлтіргенін естігенде, ол кеңінен күлімсіреп, сұхбатты жалғастырды. Тамими 2011 жылдың қазан айында тұтқынға алынған ізраилдық әскер Гилад Шалитті босату шартымен босатылды.

Салдары

Шабуылға жауап ретінде Израиль Иерусалимдегі Шығыс үйіндегі палестиналық "шетелдік кеңсесін" жапты. 2001 жылы 15 жасар Малка Чана (Малки) Роттың отбасы Малки қоры деген қайырымдылық ұйымын құрды, ол мүгедек балалары бар отбасыларға қолдау көрсетеді. Барлық қызметтер мен жабдықтар отбасыларға тегін ұсынылады, және барлық дін мен әлеуметтік топтан шыққан адамдар көмек алуға құқылы. Оның ата-анасы Арнольд пен Фримет Рот, Израильдің Батыс жағалаудағы тосқауылының заңдылығын қолдаған басқа да терроризм құрбандарының отбасыларымен бірге Еуропадағы жаппай наразылыққа қатысты. Арнольд былай деді: "Мен қоршаудың салдарынан туындаған қиындықтарға өкінемін бе? Иә. Бірақ менің қызымның өлімін палестиналықтың таңғы сағат 9-ға дейін жұмысқа бару мүмкіншілігімен салыстырудың қажеті жоқ." Оқиға Белцбергтер отбасын Израильге қарсы жасалған террористік шабуылдардың құрбандарына көмек көрсететін ONE Family Fund қайырымдылық қорын құруға ынталандырды. Шабуылда қаза тапқан жүкті әйел Шошана Гринбаумның күйеуі "Жақсылыққа серіктес" деген топ ұйымдастырып, "Күнделікті жақсылық дозасы" деген баған жазды. Ол бұл әрекеттерін "әлемді жақсартуға" жасалған тыраштандық деп түсіндірді. Өзін-өзі өлтіруші шабуылдан кейін, Батыс жағалаудағы Наблус қаласындағы Ан Наджах университетінің палестиналық студенттері Екінші Интифаданың бірінші жылдығына арналған көрме ұйымдастырды. Көрменің басты назары Сбарродағы жарылыстың бөлме көлемінде қайта жасалған нұсқасы болды. Инсталляцияда бұзылған жиһаз, үстіне жалған қан мен адам дене мүшелері шашырылған.

Реакциялар

Сыртқы істер министрі Перес: "Егер Палестина билігі қажетті нық қадамдар жасап, ХАМАС террористері мен олардың қолдаушыларын алдын ала ұстаған болса, бүгін Иерусалимде болған зорлық-зомбылықтың алдын алуға болар еді" деді. Палестина аумақтарында ХАМАС Израильге қарсы "палестина халқының кек алуы" деп бағалаған бомбалауға жауапкершілікті мойнына алды. Алайда Палестина билігі шабуылға Израиль премьер-министрі Ариэль Шаронды кінәлады, оны "оқиғаға толық жауапты" деп мәлімдеді. Оның соңғы апталарда жасаған және күшейткен қастандықтары, кісі өлтірулері мен терроризм осы нәтижеге әкелді. АҚШ президенті Джордж Буш көңіл айтып, былай деді: "Бүгін Иерусалим орталығында болған террорлық шабуылды қатты айыптаймын және өкінемін. Мен және американ халқы осы қайғылы оқиғаның құрбандары мен олардың отбасыларымен біргеміз". Фримет Рот қазан айында: "Біз мұңайып кеттік. Нетаньяху мырзадан бізге бірнеше минут уақыт бөліп, тыңдауын өтінеміз. Әділ сот жүйесі бар кез келген елде тіпті мерзімінен бұрын босатылған кісі өлтірушілердің де құрбандардың туыстарына шартты түрде босату комиссиясына жүгінуге мүмкіндік берілмейінше босатылмайды" деді. Ата-анасы мен үш бауыры қаза тапқан Шая Шийвешурдер: "Ата-анамның қаны қабірден айқайлап тұр!" деген жазуы бар плакат ұстап, наразылық білдірді. Оның ағасы Швуэль Ицхак Рабиннің ескерткішін бүлдіріп, былай деді: "Менің пікірім [Шаяның] пікірімен және оның келісімге қатысты сезімімен салыстырғанда дұрыс. Ол [Сбарро] шабуылында ауыр жарақат алды, ол террористті босатуды зорлау сияқты сезінеді, содан кейін зорлаушы оның ата-анасын өлтіріп, енді босатылып жатыр. Ол үшін бұл екі рет зорлануға тең".