Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палестина қаласы, Батыс жағалаудың солтүстігінде, Палестинадағы қала.
Palestinian city, northern West Bank
the city in Palestine
2002 жылғы 22 қарашада Израиль әскери мергеншісі БҰҰ-ның қарым-қатынас және жұмыс агенттігінің (UNRWA) 54 жастағы қызметкері Иан Хукты өлтірді. Израиль тарапы мәлімдемесіне сәйкес, мергенші Хук қолындағы ұялы телефонды қару немесе граната деп жаңылысқан. «Бейбітшілік аңғары» бастамасы аясында Женин аймағында туризмді дамытуға бағытталған бірлескен араб-израильдік жоба жүзеге асырылуда. 2010 жылы Женинде 600 жаңа кәсіпорын ашылды. «Canaan Fair Trade» компаниясының бас кеңсесі Женинде орналасқан. 2011 жылғы сәуір айында Жениндегі «Азаттық театрының» директоры Джулиано Мер Хамис бетперде киген қарулы адамдар тарапынан өлтірілді. Мер Хамис бұл театрды бұрынғы «Аль-Акса бригадасының» әскери жетекшісі Зәкәрия Зубейдимен бірлесіп құрған, ол зорлықтан бас тарған еді. 2020 жылғы 6 ақпанда Израиль мергеншісі палестиналық полиция қызметкері Тарек Бадуанды Женин полиция бөлімшесінің кіреберісінде, әріптесімен сөйлесіп тұрғанда атып өлтірді. Оқиғаға қатысты түсініктеме берілген жоқ. Оқиға видеоға түсірілді. 2022 жылғы 17 маусымда Израиль әскерлері қаланың «Әл-Марах» ауданында рейд жүргізді. Рейд кезінде Израиль әскерлері бір көлікке оқ атып, үш палестиналықты өлтірді, тағы біреуін ауыр жарақаттады. 2023 жылғы 26 қаңтарда Израиль әскерлері Женин қаласы мен босқындар лагеріне жасаған рейд кезінде «Исламдық жихад» жауынгерлерімен болған қақтығыста тоғыз адам қаза тапты. 2023 жылғы 3 шілдеде таңғы сағат 1-ден кейін Израиль әскерлері қаланың босқындар лагеріне дрондар мен жердегі әскерлерді пайдаланып шабуыл жасады. Шабуыл кезінде сегіз палестиналық жарақаттан қайтыс болды, тағы 80 адам жарақат алды, олардың тоғызының жағдайы ауыр. Израиль әскерлері 50 палестиналықты «жауынгерлер» деп белгілеп тұтқындады. Израиль әскерлері аймақтағы телекоммуникация және электрмен жабдықтауды тоқтатты, ал медициналық қызметкерлер жарақат алғандарға жетуге қиындықтарды кездестірді. Израиль тарапы «Jenin бригадасының» күдікті мүшелерін нысанаға алғанын мәлімдеді, бірақ рейд кезінде бейкүнә адамдар жарақаттанып немесе қаза болуы мүмкін екенін мойындады. Израильдің қорғаныс министрі Йоав Галлант «Операция жоспарланғандай жүріп жатыр» деді, ал Израильдің сыртқы істер министрі Эли Коэн Ираннан түскен қаржыландырудың арқасында босқындар лагері «террорлық әрекет орталығына» айналғанын мәлімдеді. Босқындар лагерінің ауданы шамамен 0,4 шаршы километрді құрайды және шамамен 17 000 тұрғыны бар. 2023 жылғы 19 қыркүйекте Израиль әскерлерінің қалаға жасаған кезекті шабуылы кезінде төрт палестиналық қаза тапты, олардың арасында 15 жастағы палестиналық бала болды. Ол Женин босқындар лагеріне тығырықтан кірген Израильдің жасырын әскерлерін байқағандықтан қуылғаннан кейін өлтірілді. 2023 жылғы Хамас-Израиль соғысы кезінде Израиль әскерлері Женинде бірнеше операция жүргізді. 22 қазан күні Израиль қорғаныс күштері қаладағы «Әл-Ансар» мешітінің астындағы жер асты құрылысын нысанаға алған әуе шабуылын жүргізді. Бұл Батыс жағалаудағы екінші интифададан бергі алғашқы әуе шабуылы болды. IDF мәлімдемесіне сәйкес, шабуыл ХАМАС және «Исламдық жихад» ұйымдарының террористик шабуылды жоспарлап отырған қызметкерлеріне бағытталған.
During a gun battle with Islamic Jihad militants whom Israel says were firing at troops from inside the UN compound, an Israeli military sniper shot and killed a UN Relief and Works Agency (UNRWA) employee, Iain Hook (54) on November 22, 2002. The sniper reportedly mistook a cellphone in Hook's hands for a gun or grenade. In the framework of the Valley of Peace initiative, a joint Arab Israeli project is under way to promote tourism in the Jenin region. In 2010, 600 new businesses opened in Jenin. The Canaan Fair Trade is headquartered in Jenin. Director of The Freedom Theatre in Jenin, Juliano Mer Khamis, was killed by masked gunmen in the city in April 2011. Mer Khamis co founded the theatre with Zakaria Zubeidi, former military chief of the al Aqsa Brigades who had renounced violence. On 6 February 2020, a Palestinian policeman, Tarek Badwan, was shot dead by an Israeli sniper as he stood at the entrance to the Jenin police station and chatted with a colleague. No explanation has been forthcoming. The incident was recorded on video. On 17 June 2022, Israeli forces conducted a raid in the al Marah area of the city. During the raid, Israeli forces opened fire on a car, killing three Palestinians and seriously injuring another. On 26 January 2023, Israeli forces killed nine in a clash with Islamic Jihad militants during a raid in the city and refugee camp of Jenin. On 3 July 2023, shortly after 1 a. m., Israeli forces attacked the city's refugee camp using drone fired missiles and ground troops. Eight Palestinians died from injuries sustained during the attack and a further eighty were injured, nine of them critically. Fifty Palestinians, whom Israeli forces labeled "militants", were arrested. Israeli forces cut off telecommunications and electricity in the area and medical professionals struggled to reach the injured. Israel claimed that while they were targeting suspected members of the Jenin Brigades, an armed group, they acknowledged that innocent people may have been injured or killed in the raid. Yoav Gallant, the Israeli Minister of Defense, said "The operation is progressing as planned," and Eli Cohen, the Israeli Foreign Minister, said claimed the refugee camp had become a "center for terrorist activity" thanks to funding from Iranian sources. The refugee camp has a population of roughly 17,000 inhabitants and is about a quarter a square mile in size. On 19 September 2023, four Palestinians were killed during another Israeli military invasion of the city – among them a 15 year old Palestinian boy, chased and killed for having noticed the Israeli undercover soldiers sneaking into the Jenin refugee camp. During the 2023 Hamas Israel war, Israeli forces carried out multiple operations in Jenin. On October 22, the IDF conducted an airstrike targeting an underground compound beneath the Al Ansar Mosque in the city. It was reported to be the first airstrike in the West Bank since the Second Intifada. The IDF stated that the strike aimed at operatives from Hamas and PIJ who were planning a terror attack.
География
Дженин Батыс жағалаудың ең солтүстік төбелерінің (Жабал Наблус) етегінде және қаладан көрінетін Изреел алқабының (Марж Ибн Амер) оңтүстік жиегінде орналасқан. Оның ең жоғары нүктесі теңіз деңгейінен шамамен 250 метр, ал ең төменгі аудандары 90 метр биіктікте жатыр. Джениннің оңтүстік-батысында Сахл-Арабба жазығы (Дотан аңғары) жатыр, ал оңтүстігінде Марж-Санур аңғары орналасқан. Джениннің шығысына қарай 1,5 шақырым қашықтықта Гилбоа тауы (Жабал Факва) көтеріледі. Дженин Наблус қаласынан солтүстікке қарай 42 шақырым, Афуладан оңтүстікке қарай 18 шақырым, ал Хайфадан оңтүстік-шығысқа қарай 51 шақырым жерде жатыр. Ең жақын елді мекендер: оңтүстік-шығыста Умм ат-Тут және Жалкамус, оңтүстікте Қабатия және Забабде, оңтүстік-батыста Буркин, батыста Кафр-Дан, солтүстікте Аранах, Джалама және араб-израильдік Мукибл ауылы, солтүстік-шығыста Дейр-Газале, ал шығыста Бейт-Кад және Дейр-Абу-Дайф.
Jenin is situated at the foot of the rugged northernmost hills (Jabal Nablus) of the West Bank, and along the southern edge of the Jezreel Valley (Marj Ibn Amer), which the city overlooks. Its highest elevation is about 250 meters above sea level and its lowest areas are 90 meters above sea level. Immediately southwest of Jenin is the Sahl Arraba plain (Dothan Valley), while further south is the Marj Sanur valley. About 1.5 kilometers to Jenin's east is Mount Gilboa (Jabal Faqqua). Jenin is 42 kilometers north of Nablus, 18 kilometers to the south of Afula, and 51 kilometers southeast of Haifa. The nearest localities are Umm at Tut and Jalqamus to the southeast, Qabatiya and Zababdeh to the south, Burqin to the southwest, Kafr Dan to the west, Arranah, Jalamah and the Arab Israeli village of Muqeible to the north, Deir Ghazaleh to the northeast, and Beit Qad and Deir Abu Da'if to the east.
Қасиетті жерлер
Жениндегі көне зиратта Рифаи орденінің суфи қадірлісі шейх Изз әл-Диннің қабірі орналасқан. Жергілікті дәстүрлерге сәйкес, ол Мұхаммедтің немересі, алтыншы шиит имамы Әли Зейін әл-Абидиннің ұрпағы болған. Жергілікті дәстүр бойынша, шейх Изз әл-Дин Салахаддинмен бірге крестшілерге қарсы күрескен. Бұл қабір, зираттан бұрын салынған болуы мүмкін, ал зират Женин халқы мен Тұрабай әулетінің жерлену орны ретінде пайдаланылған. Осы зираттағы тағы бір қабір – әл-Шейх Тарабия, онда Тұрабай әмірі Ахмад ибн Тұрабай ибн Әли әл-Хариси жерленген.
The ancient cemetery in Jenin houses the tomb of Sheikh Izz al Din, a Sufi saint of the Rifa'i order. According to local traditions, he was a descendant of Ali Zayn al Abidin, the grandson of Muhammad and the sixth Sh'ia Imam. According to a local tradition, Sheikh Izz al Din fought alongside Saladin against the Crusaders. The tomb possibly predates the cemetery, which served as a burial site for the people of Jenin and the Turabay dynasty. Another tomb in the same cemetery is al Sheikh Tarabiya, where the Turabay emir Ahmad ibn Turabay ibn Ali al Harithi is buried.
Білім беру және мәдениет
Араб Америка Университеті Женин қаласының жанында орналасқан. "Cinema Jenin" – аймақтағы ең ірі кинотеатр. 23 жылдық үзілістен кейін 2010 жылы қайта ашылған кинотеатрдың ішкі және сыртқы экрандары, кино кітапханасы және оқу-білім беру мүмкіндіктері бар. "Strings of Freedom" – Жениндегі оркестр, оны Израильдің араб азаматы Вафа Юнис құрған. Ол Израильдің орталық бөлігіндегі үйінен жергілікті жастарға музыка сабақтарын беру үшін сапар шегеді.
The Arab American University is located in Jenin's vicinity. Cinema Jenin is the largest movie theater in the area. The cinema, which reopened in 2010 after a 23 year intermission, has indoor and outdoor screens, a film library and educational facilities. Strings of Freedom is an orchestra in Jenin founded by an Arab citizen of Israel, Wafaa Younis, who travels form her home in central Israel to teach music to the local youth.