Кіріспе

Сатиш Даван (25 қыркүйек 1920 – 3 қаңтар 2002) – үнді математигі және аэроғарыш инженеры, Үндістандағы эксперименталды сұйықтық динамикасы зерттеулерінің негізін қалаушысы ретінде кеңінен танылған. Шри-Нагар қаласында дүниеге келген Даван Үндістанда және кейін АҚШ-та білім алған. Даван турбуленттік және шекаралық қабаттар саласындағы көрнекті ғалымдардың бірі болды және Үндістанның ғарыш бағдарламасын қалыптастыруға зор үлес қосты. 1972 жылы М.Г.К. Меноннан кейін Үндістан Ғарыш зерттеулер ұйымының (ISRO) үшінші төрағасы болды. ISRO-ның екінші ұшыру алаңы Сатиш Даван ғарыш орталығы деп аталады. Ол А.П.Дж. Абдул Каламға қолдау көрсеткен тұлға ретінде белгілі.

Білім

Дхаван қазіргі Панджаб инженерлік колледжінің түлегі болды, ол Үндістанның Чандигарх қаласында орналасқан. Сондай-ақ, ол Бөлінген Үндістандағы Лахордағы Мугалпура техникалық колледжінде физика және математика бойынша ғылым бакалавры, механикалық инженерия бойынша бакалавр және ағылшын әдебиеті бойынша өнер магистрі дәрежелерін аяқтады. 1947 жылы ол Миннесота университетінде (Миннеаполис) аэроғарыш инженериясы бойынша ғылым магистрі дәрежесін, ал Калифорния технология институтында авиациялық инженерия дәрежесін бітірді. 1951 жылы кеңесшісі Ханс В. Липманның жетекшілігімен математика және аэроғарыш инженериясы бойынша екі докторлық дәрежесін алды.

Ғарыш зерттеулерінде көшбасшылық ету

1972 жылы Даван Үндістанның Ғарыш зерттеулер ұйымының (ISRO) төрағасы және Ғарыш департаментінің хатшысы болды. А.П.Ж. Абдул Калам 1979 жылы спутник ұшыру құрылғысының директоры болған кезде, миссия спутникті орбитаға шығарудан сәтсіз аяқталды. Оның орнына ол Бенгал шығанағына түсті. Абдул Каламның командасы жүйеде отынның азайғанын білген, бірақ олар азаюдың аз болғанын үміттенеді, сондықтан жүйеде жеткілікті отын бар деп ойлады. Осы қате есептеу миссияның сәтсіздігіне әкелді. Сатиш Даван сол кезде төраға болғандықтан, Абдул Каламға қоңырау шалып, баспасөзге былай деді: "Біз сәтсіздікке ұшырадық! Бірақ мен командама өте сенемін және келесі жолы біз міндетті түрде табысқа жетеміз деп сенемін". Бұл Абдул Каламды таңқалдырды, өйткені ISRO төрағасы сәтсіздіктің жауапкершілігін өз мойнына алды. Келесі миссия дайындалды және 1980 жылы сәтті іске қосылды. Бұл сәттілікке жеткен соң Сатиш Даван Абдул Каламға өзінің қатысуынсыз баспасөз мәслихатына қатысуға айтты. Команда сәтсіздікке ұшыраса, ол кінәні өз мойнына алды. Ал команда табысқа жеткенде, ол табысты командасына жатқызды, осылай идеалды көшбасшының бейнесін көрсетті. Сатиш Даван 1984 жылға дейін ISRO төрағасы қызметін атқарды.

IISc директоры (1962-1981)

Дхаван 1951 жылы Бангалор қаласындағы Үндістан ғылым институтының (IISc) оқытушысы болып жұмысқа тұрды және 1962 жылы оның директоры атанды. Ол Үндістанның ғарыш бағдарламасын басқарғанымен, шекаралық қабатты зерттеуге көп еңбек етті. Оның ең маңызды ғылыми еңбектері Герман Шлитингтің "Шек қабаттар теориясы" атты классикалық кітабында жарияланған. Ол IISc-де елдің алғашқы үстінкү дыбыс жылдамдығындағы жел тоннелін құрды. Сондай-ақ, ол бөлінген шекаралық қабат ағындарын қайта құру, үш өлшемді шекаралық қабаттар және трисондық ағындарды зерттеуді қадағалады.

Ғарыш зерттеулерін қолдау

Даван ауылдық білім беру, қашықтықтан зондтау және спутниктік байланыс салаларында жаңашылдық тәжірибелер жүргізді. Оның тырыстықтары INSAT телекоммуникациялық спутнигі, IRS – Үндістанның қашықтықтан зондтау спутнигі және Полярлық спутниктерді ұшыру құралы (PSLV) сияқты операциялық жүйелердің құрылуына әкеліп, Үндістанды ғарышқа қадам басатын елдер қатарына қосты.

Құрметтер

Даван 2002 жылдың 3 қаңтарында Бангалор қаласында қайтыс болды. Оның еңбегін құрметтеу үшін Андхра-Прадеш штатындағы Шрихарикотадағы спутниктерді ұшыру орталығы оның өлімінен кейін Сатиш Даван ғарыш орталығы деп аталды. Лудхиана қаласындағы Сатиш Чандр Даван атындағы мемлекеттік ұлдар колледжі оның құрметіне аталды. Ропардағы Үндістан Технология институтының механикалық инженерия ғимараты да оның құрметіне Сатиш Даван блогы деп аталды. 2019 жылы Канпурдағы Уттар-Прадеш тоқыма технология институты өздерінің компьютерлік орталығын профессор Сатиш Даван компьютерлік орталығы деп атады.