Александр Паркес: Англиялық металлург және өнертапқыш

Кіріспе

Александр Паркс (29 желтоқсан 1813 – 29 маусым 1890) – Англияның Бирмингем қаласында туған инженер, металлург және өнертапқыш. Ол Паркезин – адам жасаған алғашқы пластиктің авторы.

Өмірбаян

Паркс, мыс құлыптар жасаушының ұлы, электрлеп қаптау процесін патенттеген Джордж және Генри Элкингтон үшін жұмыс істеместен бұрын, Бирмингемдегі мыс қорытушылар Мессенджер және Ұлдары компаниясында шәкірт болды. Паркс құю бөлімінің басшысы болып тағайындалды, ал көп ұзамай оның назары электрлеп қаптауға ауды. Паркс 1841 жылы өзінің алғашқы патенін (No. 8905) нәзік өнер туындыларын электрлеп қаптау процесіне алды. Оның гүлдер сияқты құпия және сынғыш заттарды электрлеп қаптаудың жақсартылған әдісі 1843 жылы патенттелді. Бұл процеске бұрын көміртек дисульфидіне, содан кейін күміс нитратына батырылған фосфор ерітіндісіндегі затты электрлеп қаптау кірді. Осы әдіспен күміс жалатылған өрмек торы 1844 жылы Элкингтон зауытына келген Альберт ханзадасына сыйға тартылды. Барлығы Паркс процестер мен өнімдерге қатысты кем дегенде 66 патентке ие болды, олардың көпшілігі электрлеп қаптау және пластиктерді дамытумен байланысты. 1846 жылы ол резеңкені вулканизациялаудың суық әдісін патенттеді, оны Томас Хэнкок «заманның ең құнды және ерекше жаңалықтарының бірі» деп атады. Ол металдар мен қорытпаларға аз мөлшерде фосфор қосуды ұсынды және фосфорлы қоланы (1848 жылғы 12325 патент, ағасы Генри Паркспен бірлесіп алынған) жасады. 1850 жылы ол қорғасынды күмістен айырудың экономикалық тиімді Паркс процесін әзірледі және патенттеді, сондай-ақ 1851 және 1852 жылдары процеске жақсартулар патенттеді. 1856 жылы ол әртүрлі еріткіштермен өңделген нитроцеллюлозаға негізделген алғашқы термопластикалық материал – Паркезинге патент алды. Бұл материал 1862 жылғы Лондон халықаралық көрмесінде көрсетілді және пластиктің қазіргі заманғы эстетикалық және тұтынудық қолданылуын болжады. 1866 жылы ол Лондонның Хакни Уик ауданында "Паркесин" компаниясын құрып, төмен бағада көп көлемде өндіріс ұйымдастырды. Алайда, Паркезин өндіруге қымбат болғандықтан, жарылуға бейім және өте жанғыш болғандықтан коммерциялық сәттілікке жете алмады. Кәсіпорын 1868 жылы жабылды. Паркстің материалы кейіннен оның әріптесі Дэниел Спиллмен Ксилонит ретінде жақсартылған түрінде жасалды, ол АҚШ-та целлулоидты жасаған Джон Уэсли Хайатқа қарсы патенттік құқық бұзушылық туралы сотқа шағымданып, бірақ сәтсіз аяқтады. Алайда 1870 жылы судья Паркстің бастапқы тәжірибелеріне байланысты оның нағыз өнертапқыш екеніне шешім шығарды.

The son of a manufacturer of brass locks, Parkes was apprenticed to Messenger and Sons, brass founders of Birmingham, before going to work for George and Henry Elkington, who patented the electroplating process. Parkes was put in charge of the casting department, and his attention soon began to focus on electroplating. Parkes took out his first patent (No. 8905) in 1841 on a process for electroplating delicate works of art. His improved method for electroplating fine and fragile objects, such as flowers, was granted a patent in 1843. The process involved electroplating an object previously dipped in a solution of phosphorus contained in bisulphide of carbon, and then in nitrate of silver. A spider's web, silver plated according to this method, was presented to Prince Albert when he visited the Elkington works in 1844. In total Parkes held at least 66 patents on processes and products, mostly related to electroplating and to development of plastics. In 1846, he patented the cold cure process for vulcanizing rubber, called by Thomas Hancock "one of the most valuable and extraordinary discoveries of the age". He pioneered the addition of small quantities of phosphorus to metals and alloys, and developed phosphor bronze (patent 12325 of 1848, taken out jointly with his brother Henry Parkes). In 1850, he developed and patented the Parkes process for economically desilvering lead, also patenting refinements to the process in 1851 and 1852. In 1856, he patented Parkesine the first thermoplastic a celluloid based on nitrocellulose treated with a variety of solvents. This material, exhibited at the 1862 London International Exhibition, anticipated many of the modern aesthetic and utility uses of plastics. In 1866, he set up The Parkesine Company at Hackney Wick, London, for bulk low cost production. It was not commercially successful, however, for Parkesine was expensive to produce, prone to cracking and highly flammable. The business closed in 1868. Parkes' material was developed later in improved form as Xylonite by his associate Daniel Spill, who brought a patent infringement lawsuit ultimately unsuccessful against John Wesley Hyatt, developer of celluloid in the US. In 1870, however, the judge ruled that Parkes was the true inventor, owing to his original experiments.

Жеке және отбасылық мәліметтер

Александр Паркс Джеймс Мёрс Паркс пен оның әйелі Керенхаппук Чайлдстың төртінші ұлы ретінде Бирмингемдегі Саффолк көшесінде дүниеге келді. Сэр Джозиа Мейсонның айтуынша, бөлінген сақинаны (немесе кілт сақинасын) ойлап тапқан және болат қаламды өнертабыс еткен Сэмюэл Харрисон оның үлкен ағасы болды. Паркс екі рет үйленді. Бірінші некесінде Джейн Хеншалл Мурмен (1817–1850) төрт ұлы мен екі қызы болды (крикетші Говард Паркс – немересі), ал екінші некесінде Мэри Энн Родерикпен (1835–1919) төрт ұлы мен жеті қызы болды. Екінші некесінен аман қалған үлкен ұлы, Александр Паркс кіші, кейде Сертификатталған және корпоративтік бухгалтерлер қауымдастығының президенті болды, ол 1937 жылы Ғылым мұражайына Паркесиннің көптеген түпнұсқа үлгілерін сыйлады, бұл мұражайдың Паркесин коллекциясының негізін құрады. Паркстің кіші інісі Генри (1824–1909), білікті химик, Александрдың екінші әйелі Фанни Родерикке (1837–1897) үйленген, ол оның көптеген тәжірибелеріне елу жылдан астам уақыт бойы көмектесті. Паркс отбасының дін қызметкері Майкл Паркстен (Пенкридж, Стаффордширдің викарі, 1617 жылы қайтыс болды) таратылғаны және 16-шы, 17-ші және 18-ші ғасырларда Веднесбери мен Вулвергемптон металл өндіретін қалаларымен тығыз байланыста болғаны айтылады.