Кіріспе

Бөлімшелерді диагональды түрде орналастыру арқылы жасалған құрама

Эшелондық құрама (/ɛ/ʃ/əl/ɒ/n/, /'/eɪ/ʃ/l/ɒ̃/) – (көбінесе әскери) құрама, онда бөлімшелер диагональ бойынша орналастырылған. Әрбір бөлімше алдыңғы бөлімшенің артында және оң жағында ("оң эшелон") немесе артында және сол жағында ("сол эшелон") тұрады. Бұл құраманың атауы француз тіліндегі "échelon" сөзінен келген, ол "баспақыш сатысы" деген мағынаны білдіреді және жоғарыдан немесе төменнен қарағандағы құраманың пішінін сипаттайды.

Әскери құралым

Формацияны қолдану ежелгі жаяу және атты әскер соғыстарына, бағана, қатар немесе фаланга (қорап) формацияларына балама ретінде қатысты. Оның ең алғашқы қолданылғандарының бірі Леуктра шайқасында болды, онда тебандықтар 48 адамнан тұратын бағанамен спарталықтардың оң жағына шабуыл жасады, ал олардың нашар орталық және оң жақтары кері тартты. Эшелондық формацияны Ганнибал Канна шайқасында, Александр Македонский Гаугамела шайқасында, Пруссияның Фридрих II және Геттисбург шайқасында Конфедерация армиясы қолданған болуы мүмкін. Бұл тактика әлі де қолданылып келеді және қазіргі заманғы қарулы күштердің барлық түрлері жүйелі түрде қолданады. Тактикалық тұрғыдан, эшелондық формациялар формациядағы әрбір қатысушыға ұсынылатын тамаша көру мүмкіндігі үшін қолданылады. Әсіресе, ол бронекавалерияда кеңінен қолданылады, себебі ол формациядағы әрбір танкқа кең, бір-бірін жабатын от алаңын қамтамасыз етеді, сондай-ақ, ұрыс ұшақтары үшін де қолданылады, оларға визуалды байланыс орнатуға және біртұтас бөлім ретінде маневр жасауға мүмкіндік береді. "Эшелон" – Ұлыбритания қарулы күштерінде, әсіресе жаяу әскерде қолданылатын тактиканың атауы. Ол белгілі бір позицияларға шабуыл жасау үшін компанияны пайдаланудан тұрады. Компанияның бірінші взводы алға жылжу шегіне жеткенде (оқ-дәрісі бітіп қалғанда, шаршау күшті болғанда немесе жарақат алғандар көбейгенде), келесі взвод оны басып өтіп, келесі позицияға жылжуды жалғастырады. Бұл тактика секіріп өтуге ұқсас. Эшелондық формациялар көпшілікті солға немесе оңға жылжыту үшін азаматтық немесе тәртіпсіздікке қарсы полициясымен де жиі қолданылады. Эшелон сөзі кемелердегі қару мұнараларын орналастыру түрі үшін де қолданылады: қараңыз.

Түсіндірілген мағыналар

Бұл атауды құс бақылаушылар қауымы қаз, үйрек және басқа да көшпенді құстардың ұшуының таныс V пішіндес формацияларын сипаттау үшін қабылдады, бірақ бұл симметриялық формация V пішіндес формациясы ретінде нақтырақ анықталады. Геологияда эшелон – қысқа сызықтық элементтердің жиынтығының бірімен бірі жапсарласып немесе тізбектеліп, жеке элементтердің бағытына көлбеу орналасуын сипаттайды. Эшелондық жарылымдар мен эшелондық тамырлар – мысалдар. Материалдардың серпімді деформацияға реакциясында эшелондық жарықтардың тізбегі пайда болуы жиі кездеседі. Бұл көбінесе сейсмикалық емес жарылымдардың әсерінен туындаған қысымға ұшыраған асфальт жолдарда байқалады. Математикада қатарлық эшелондық түр – нөлдік емес элементтері эшелон тәрізді орналасқан матрицаның бір түрі. Жол велосипед жарыстарында эшелондық формация – көлденең желде бірлесіп жылдамдыққа ие болуға мүмкіндік беретін жарыскерлердің диагональды тізімі.