Кіріспе

Америкалық саясаткер (1892–1954)

Лестер Каллавей Хант, аға (8 шілде 1892 – 19 маусым 1954), Вайоминг штатының американдық Демократиялық партиясының саясаткері болған. Хант Вайоминг губернаторы лауазымына қатарынан екі рет сайланған алғашқы адам болды, ол 1943 жылдың 4 қаңтарынан 1949 жылдың 3 қаңтарына дейін штаттың 19-шы губернаторы қызметін атқарды. 1948 жылы ол АҚШ Сенатына үлкен артықшылықпен сайланды және 1949 жылдың 3 қаңтарында өкілеттіктерін бастады. Хант бірқатар федералдық әлеуметтік бағдарламаларды қолдады және төмен бағадағы денсаулық сақтау және стоматологиялық қызметтерді федералдық деңгейде қолдауды жақтады. Сонымен қатар, 1952 жылғы сайлаудағы республикашылдардың жеңісінен кейін Эйзенхауэр әкімшілігі ұсынған түрлі бағдарламаларды қолдады, оның ішінде Колумбия округіндегі нәсілдік сегрегацияны жою және Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесін кеңейту сияқты шаралар бар еді. Сенатор Джозеф Маккартидің коммунизмге қарсы науқанына қарсы белсенді түрде күрескен Хант, Маккарти мен оның сенаторлық одақтастарына қарсы шығып, Конгресс мүшелерінің иммунитетін шектеуге және Конгресс депутаттарына қарсы қылмыстық іс қозғауға мүмкіндік беретін заң жобасын жақтады. 1953 жылдың маусым айында Ханттың ұлы Вашингтонда, жасырын полицей офицерінен жыныстық қызметтерді сұрағандығы үшін тұтқындалды (сол кезде гомосексуалдық әрекеттер заңмен тыйым салынған). Бірнеше республикалық сенаторлар, оның ішінде Маккарти, Хантқа ұлының қудалануымен және оқиғаның кеңінен жариялануымен қорқытты, егер ол қайта сайлауға түсуден бас тартса және дереу отставкаға кетсе, бірақ Хант одан бас тартты. 1953 жылдың 6 қазанында оның ұлы кінәлі деп танылды және айыппұл төледі. 1954 жылдың 15 сәуірінде Хант қайта сайлауға түсу ниетін жариялады. Алайда, Маккарти ұлының тұтқындалуын оған қарсы пайдалану туралы қаупін қайта жариялағаннан кейін ол шешімін өзгертті. 19 маусымда Хант Сенат кеңсесінде өзін-өзі өлтірді; оның өлімі Маккартидің беделіне ауыр соққы берді және 1954 жылы Сенаттың оны айыптауына әкелген факторлардың бірі болды.

Алғашқы жылдар

Иллинойс штатының шығысындағы Эдгар округіне қарасты Изабель қаласында туған Хант, алғаш рет жартылай кәсіби бейсболшы ретінде Вайомингке сапар шекті. 1917 жылы бітіргеннен кейін Ландер қаласына (Вайоминг) көшіп, тәжірибесін ашты. АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда, ол АҚШ Армиясының стоматологиялық корпусына қосылып, 1917 жылдан 1919 жылға дейін лейтенант қызметін атқарды. 1920 жылы Солтүстік-Батыс университетінде аспирантураны бітірген соң, Хант Ландердегі тәжірибесін жалғастырды. Ол Вайоминг штатының стоматологтар қауымдастығының президенті болды және 1924-1928 жылдар аралығында Вайоминг штатының стоматологтарды тексеру кеңесінің президенті болып тағайындалғаннан бастап мемлекеттік қызметке қадам басты.

Вайоминг

1933 жылы Хант Вайоминг штатының Фримонт округінен Өкілдер палатасына сайланды. Ол «ақылы бұзылу, еңкіш, ақымақтық, ақыл кемістігі немесе эпилепсиямен ауыратын» тұтқындарды стерилизациялауға рұқсат беретін евгеника заңын ұсынды. Бұл заң 1920 жылдары көршілес бірнеше штаттарда қабылданған заңдарға ұқсас болғанымен, қабылдана қоймады, ал кейін ол оны ұсынғанына өкіндігін айтты. 1934 және 1938 жылдары Вайоминг штатының мемлекеттік хатшысы болып сайланды және 1935 жылдан 1943 жылға дейін қызмет етті. 1935 жылы ол суретші Аллен Тэппер Труға 1936 жылдан бері Вайоминг штатының нөмірлік тақталарында бейнеленген «Жылқымен шабатын атты» суретін салуды тапсырды. Мемлекеттік хатшы болып қызмет еткенде, Хант Жұмыс жобалары басқармасының басылымы – «Вайоминг нұсқаулығының» авторлық құқығын жеке өзіне талап етті, себебі губернатор мен заң шығарушы орган штаттың зияткерлік меншігі ретінде жылқымен шабатын атты бейнесін сақтауға шара қабылдамады. Кітап танымал болды және Хант оның сатудан жеке пайда көріп отыр ма деген сұрақтар туды. Ол барлық тоқсандық роялти төлемдерін бекітіп, мемлекеттік қазынаға тапсырғанын көрсетті және 1942 жылы авторлық құқықты Вайоминг штатына өткізді. Хант губернаторлыққа қатарынан екі мерзімге сайланған алғашқы адам болды (1943-1949 жылдар). Оның бірінші мерзіміндегі ең маңызды заңнамалық жетістігі – мұғалімдерге арналған зейнетақы жүйесін енгізу болды. Екінші мерзімінде ол мемлекеттік қызметкерлерге зейнетақы жүйесін бірнеше рет ұсынды, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. Бірінші мерзімінде республикалық АҚШ сенаторы Эдвард В. Робертсон Вайоминг штатындағы Харт-Маунтинде интернирленген жапон азаматтарының зәулім өмір сүріп, жабдықтар жинап отырғанын айыптады. «Денвер Пост» газеті оның шағымдарын растайтын материал жариялады. Хант мұны «саяси әңгіме» деп есептеп, «13 500 адамды дөңгелек арбамен тамақтандыру үшін қалаға азық-түлік әкелу мүмкін емес, және оны күн сайын әкелу тиімді емес» деді. Ол лагерьді аралап, тұтқындардың «өмір сүру деңгейі, менің ойымша, өте ұятты» екенін айтты. Соғыс аяқталғаннан кейін ол Соғыс көшіруіне жауапты органға: «Біз бұл эвакуацияланғандардың Вайомингте қалғанын қаламаймыз» деп хат жазды. Президент Рузвельт 1943 жылдың 16 наурызында Джексон-Хоул ұлттық ескерткішін құру туралы жарлық шығарғанда, Хант қарсылық көрсетуге қосылып, ескерткіш аумағында билік жүргізуге тырысқан кез келген федералды лауазымды адамды мемлекеттік полиция күштерімен ұстауға уәде берді. Конгресс 1950 жылға дейін Монументті қаржыландырудан бас тартты, содан кейін Вайоминг штатының екі АҚШ сенаторы – Джозеф О'Махони мен Хант Трумэн әкімшілігімен келісімге келді. Олар Монументтің көп бөлігін Гранд-Теттон ұлттық паркіне біріктірді, жоғалған кірістерді өтеуді қамтамасыз етті және жергілікті меншік иелерін қорғады. Хант 1940, 1944 және 1948 жылдары Демократиялық Ұлттық Конвентке Вайоминг штатынан делегат ретінде қатысты. 1948 жылы Ұлттық губернаторлар қауымдастығының төрағасы болды. Оның ресми губернаторлық портретін суретші Мишель Рашворт салған, ол Вайоминг штатының Шайен қаласындағы штаттық Капитолий ғимаратында ілінген.

АҚШ Сенатына сайлау

Хант 1948 жылы АҚШ Сенатына сайланды, оның мерзімі 1949 жылдың 3 қаңтарынан басталды. Ол үстемдікпен қазіргі республикашыл Э. В. Робертсонды жеңіп шықты. Оның саяси көзқарастары фискалдық консерватизмді және үлкен үкіметке қарсылықты қоғамдық тұрғын үйді қолдаумен және білім беруге федералдық көмекті ұлғайтумен үйлестірді. Сенатта қызмет еткен кезінде Хант Висконсин сенаторы Джозеф Р. Маккартидің жақтасы болмады, ал Маккартидің тактикасын сынауы оны 1954 жылғы сайлауда басты мақсатқа айналдырды. Мысалы, ол Конгресс мүшелерін қорлаушы мәлімдеме жасағандары үшін сотқа шақыруға мүмкіндік беру арқылы Конгресс иммунитетін шектеуге бағытталған заңды қолдады. Ол Сенаттың Қылмыстық істерді зерттеу комитетінде (Кефаувер комитеті деп белгілі) және Сенаттың Қарулы күштер комитетінде жұмыс істеді. Ол шетелдік көмек бағдарламаларын жақтады және Ресейдің бейбітшілік ұсыныстарының адал еместігін көрсету мақсатында қарусыздануға шақырды.

Ұлының тұтқындалуы мен Ханттың өз-өзіне қол жұмсауы

1953 жылдың 9 маусымында Ханттың 25 жастағы ұлы Лестер Младший, «Бадди» деп танылған, Кембридж қаласындағы Епископалдық теологиялық мектептің студенті және студенттік ұйымның президенті, Вашингтон қаласында, Лафайетт алаңында, Ақ үйдің солтүстігіне жақын және іргелес жерде, жасырын полицей офицерінен жыныстық қызмет сұрағаны үшін тұтқындалды. Бұл оның алғашқы құқық бұзушылығы болды, мұндай жағдайларды полиция әдетте кінәлінің отбасы шешетін мәселе ретінде тыныш қарастырады, бірақ тұтқындалу Сенаттағы республикашылдарға белгілі болды. Дрю Пирсонның «Вашингтондық көңіл көтеру» бағанында жарияланған мәліметтерге сәйкес, Хант қайтыс болғаннан кейін сенаторлар Стайлз Бриджес және Герман Уэлкер, егер Хант дереу Сенаттан зейнеткерлікке шықпаса және 1954 жылғы сайлауда қайтадан үміткерлікке түспесе, оның ұлын сотқа беретінін және ұлының тұтқындалуын кеңінен жариялайтындарын ескертті. Сенаттың тым тартысты болған кезінде Ханттың отставкасы Вайоминг штатының республикашыл губернаторына Ханттың қалған мерзімін толтыру үшін республикашыл өкілді тағайындауға және 1954 жылғы сайлауда қайтадан үміткер болуға мүмкіндік берер еді, бұл Сенаттағы билік тепе-теңдігін республикашылдардың пайдасына өзгертуі мүмкін еді. Хант бас тартты, ал оған жауап ретінде республикашыл сенаторлар Бадди Хантты қудаламағаны үшін Вашингтон полиция департаментінің моральдық бөлімінің инспекторы Рой Бликке жұмысынан айырылатынын мәлімдеді. Бұл туралы қысқаша хабарлар болғаннан басқа, Бадди Ханттың тұтқындалуы мен сотталуы сол кезде кеңінен таралмады. 1953 жылдың желтоқсан айында Хант журналист Пирсонға, егер оппозиция оның ұлының тұтқындалуын өзіне қарсы қолданса, ол қайта сайлануға түспейтінін айтты. Саяси қарсыластарынан, оның ішінде Вайоминг штатында оның ұлының тұтқындалуы туралы 25 000 дана листовка тарату туралы нақты ескертулер келгеніне қарамастан, 1954 жылдың 5 сәуірінде өткізілген сауалнама Хантқа 54,5% қолдау көрсетті, ал оның ең жақын қарсыласы 19,3% дауыс жинады. Сол айда сенатор Бриджес Вайоминг сайлаушыларына Хант-младшийдің құқық бұзушылығын жариялау туралы уәдесін қайталады. Эйзенхауэр әкімшілігі басқа тәсіл қолданып, Хантқа АҚШ Тариф комиссиясында жоғары жалақылы лауазым ұсынды, егер ол Сенатқа ешқашан үміткер болмауға келіссе. Бірақ ол Сенаттан кетпеді. 1954 жылдың 19 маусымында сенатор Хант өзінің Сенаттағы кеңсесінде, үйден әкелген .22 калибрлі мылтығымен өзін атып өлтірді. Ол жедел жәрдемге жеткізілді, бірақ бірнеше сағаттан кейін 61 жасында қайтыс болды. Ханттың өзін-өзі өлтіруінен бір күн бұрын сенатор Маккарти Сенаттың аты-жөні аталмаған бір мүшесін «жарайсыздан да нашар іс жасады» деп айыптаған еді. Ханттың өзін-өзі өлтіргенінен кейін Маккартидің одақтасы, Оңтүстік Дакота штатының сенаторы Карл Мундт, Маккартидің Хантты айыптағанын жоққа шығарды.

Кейінгі сілтемелер

Аллен Дрюри, «Юнайтед Пресс Интернешнл» агенттігі үшін АҚШ Сенатын жамылған журналист, Ханттың шантажы мен өзін-өзі өлтіруін 1959 жылы жарық көрген, ең көп сатылған және Пулитцер сыйлығына ие болған «Кеңес бер және келісім» романының негізі ретінде пайдаланды. Романда Вайоминг штатынан сенатор Фред Ван Акерман Юта штатының сенаторы Бригхэм Андерсонды гомосексуалдық қатынасын пайдаланып шантаждайды. 1962 жылы роман Генри Фонданың қатысуымен Ото Премингер режиссерлік еткен фильмге айналдырылды. Вайоминг университетінің тарихшысы, штат тарихын жазған Т. А. Ларсон Ханттың өзін-өзі өлтіруі туралы есеп дайындап, оны Ханттың жесірі Нателлге жіберіп, жариялауға рұқсат сұрады. Бірақ ол сотқа берумен қорқытып, зерттеу нәтижелерін жариялауға келіспеді. Ханттың Маккартизмге қарсылығы мен оның ұлының қамауға алынуы Томас Маллонның «Fellow Travelers» (2007) романында көркемделіп суреттелген. Роман 1950 жылдары Вашингтондағы қатал саясатқа қадам басқан және өзінің гомосексуалды екенін білген жас адамның тарихын баяндайды. Бұл туындыға негізделген 2023 жылғы телесериал да жарық көрді. 2013 жылы Ханттың Сенаттағы әріптестері Маккарти, Уэлкер және Бриджеске қарсы өткен макеттік сотта барлығы үшөуі де «шантаж жасау және дене жарақаттары келтіру сияқты бірнеше айып тағылды». Бұл шара Ханттың өліміне арналған жаңа зерттеудің жариялануымен бірге ұйымдастырылды. Зерттеудің авторы – Роджер МакДаниел, пресвитериан дін қызметкері, Вайоминг штатының бұрынғы заң шығарушысы (1971–1981) және 1982 жылы АҚШ Сенатына кандидат болған демократ. Ол Ларсонның зерттеулерін пайдаланды.