Кіріспе
Ұлты
Санақ
Кубаның халқы 2012 жылы 11 167 325 адамды құрады.
Еуропалық
Кубаның 2012 жылғы халық санағында тұрғындардың 64,1% өзін ақ деп атады. Кубада жүргізілген генетикалық зерттеулерге (2014) сәйкес, өзін ақ деп жариялағандардың арасында еуропалық, африкалық және үнді тайпаларының тегінің орташа көрсеткіштері тиісінше 86%, 6,7% және 7,8% құрады. Еуропалық тектің көп бөлігі Испаниядан келген. Әсіресе 18-шы, 19-шы ғасырларда және 20-шы ғасырдың басында астуриялықтар, Канар аралдарынан келгендер, галициялықтар және каталондықтар Испаниядан Кубаға үлкен толқындармен көшіп келді. Маңызды көші-қон көрсеткен басқа еуропалық ұлттар: ағылшындар, француздар, немістер, ирландтар, итальяндықтар, поляктар және шотландтар. Гректер, португалдар, румындар және орыстар еуропалық иммигранттардың салыстырмалы түрде аз санына жатты. Орталық және Шығыс Еуропаның ықпалы көбінесе суық соғыс жылдарында байқалды. Ұлыбритания аралдарынан көшіп келу көбінесе Гавана және Пинар-дель-Рио провинцияларына бағытталды. Сондай-ақ, Еуропалық еврей қауымы да бар.
Сахарадан оңтүстікке қарай Африка
2012 жылғы Куба халық санағында афрокубалықтар 9,3% құрады. Шамамен 1,3 миллион кубалық өздерін қара нәсілді деп атады. Кубада афро-рома халқы да кездеседі.
Көп ұлтты
Кубаның 2012 жылғы санағында кубалықтардың 26,6% -ы (2,97 миллион) өздерін мулат немесе метис деп атады. 20-шы ғасырға дейін Куба халқының көп бөлігі әртүрлі деңгейде араласқан нәсілдік тектің өкілдері болды, ал таза испандар немесе криолдар маңызды азшылықты құрады. 1902-1933 жылдар аралығында шамамен 750 000 испан Еуропадан Кубаға көшіп келді, бұл аймақтың нәсілдік құрамын күрт өзгертті. Көшіп келген испанның көптеген бөлігі жергілікті кубалықтармен араласпады. Ерте отарлық кезеңде отарлаушылар мен конкистадорлар таино және африкалықтармен жоғары деңгейде араласты. Аралдағы отарлық тамырлары бар және өздерін "ақ" деп жариялаған кубалықтардың көптеген бөлігінде әртүрлі деңгейде американдық және/немесе африкалық қанасы бар. Сол сияқты, отарлық тамырлары бар және өздерін "қара" деп жариялаған кубалықтарда еуропалық және/немесе американдық үнді қанасының әртүрлі деңгейлері кездеседі.
Шығыс Азия
Кубалық санақта ресми түрде амарилла (ағылшын тілінде сары) деп аталатын Шығыс Азия текті кубалықтар 2002 жылғы Куба халқының санағында халықтың 1,02% құрады. Олардың көп бөлігі – қытай ұлтының өкілдері, 19 ғасырда теміржол салу және кен орындарында жұмыс істеу үшін келген мерзімі шектеулі жұмысшылардың ұрпақтары. Тарихи жағдайларға сәйкес, Кубадағы қытай текті адамдар бұрын "ақ" деп жіктеліп келген.
Үнді
Тайно тайпасына жататындарын айтқан адамдардың саны ресми түрде тіркелмеген. Олардың көпшілігі аралдың шығыс бөлігінде, әсіресе Гранма, Гуантанамо және Лас-Тюнас аймақтарында тұрады. Еуропалық жазбагерлер мен жергілікті тайно тайпасы арасындағы араласу отарлық дәуірдің басында кеңінен таралған. Олардың аралас нәсілді ұрпақтары тарихи түрде аз бағаланған. 2018 жылғы геномдық зерттеуге сәйкес, аралдың шығыс аймағындағы адамдардың 10%-ы американдық түпкіліктің гендерін мұра еткен, ал аралдың қалған бөлігінде бұл көрсеткіш 5% болған. Сонымен қатар, Грузия және Флоридадағы испан миссияларында тұрған көптеген Солтүстік Америка үндістері, испан Флоридасын жоғалтқаннан кейін, қашқан испан жазбагерлерімен бірге испан Кубасына көшірілді. Осының салдарынан Калуса, Текеста, Тимукуа және Флориданың басқа да қазір жойылған жергілікті халықтарының ұрпақтары кубалықтардың құрамына сіңіп кетті. Олар Кубаның американдық индей генетикалық құрамының бір бөлігін құрайды. Әртүрлі топтар арасындағы некелер жиі кездесетін, тіпті қалыпты жағдай болып саналады.
Халық санының өзгеруі
Кубаның туыс деңгейі (2006 жылы мың тұрғынға 9,88 бала) Батыс жарты шарындағы ең төменгі көрсеткіштердің бірі. Жалпы халық саны 1961 жылы шамамен 7 миллионнан бүгінде 11 миллионға дейін артты, бірақ өсу қарқыны уақыт өте баяулап, соңғы кезде азаюға бет бұрды. Куба үкіметі 2006 жылы Мариэль кемесімен кеткендерден кейінгі алғашқы халық санының төмендеуін тіркеді. 20 ғасыр ішінде иммиграция мен эмиграция Кубаның демографиялық бейнесіне елеулі әсер етті. 1900 мен 1930 жылдар аралығында шамамен миллион испандық аралға көшіп келді. 1959 жылдан бері миллионнан астам кубалық аралдан, көбінесе Флорида штатының Майами қаласына кетіп қалды, онда белсенді, жақсы білім алған және экономикалық жағынан сәтті болған эмигранттар қауымдастығы құрылған.
Генетика
2014 жылғы аутосомалық зерттеу Кубадағы генетикалық тектің 72% еуропалық, 20% африкалық және 8% американдық екенін көрсетті. 1995 жылы Пинар-дель-Рио халқы арасында жүргізілген зерттеуде митохондриялық ДНК-ның (әйел тегі) 50% еуропалықтарға, 46% африкалықтарға және 3% американдықтарға қатысты екені анықталды. Бұл көрсеткіш аймақтың тарихи тұрғысынан және қазіргі демографиялық жағдайына сәйкес келеді. 2008 жылғы тағы бір зерттеуге сәйкес, әр митохондриялық ДНК гаплогруппасының географиялық шығу тегін анықтауда, кубалықтардағы ДНК тізбектерінің 55% Батыс Еуразиядан (атап айтқанда, Еуропа мен Таяу Шығыстан), ал 45% Африкадан шыққан. Y-хромосома гаплогруппалары (еркек тегі) бойынша, кубалықтардағы ДНК тізбектерінің 78,8% Батыс Еуразиядан, 19,7% Африкадан және 1,5% Шығыс Азиядан тегін алады. Батыс Еуразиялық үлестің басым бөлігі Батыс Еуропаның R1b гаплогруппасына жатады. Кубалықтарда табылған африкалық тектің батыс (E1, E2, E1b1a гаплогруппалары) және солтүстік (E1b1b M81) Африкадан шыққандығы анықталды. Солтүстік Африканың E1b1b1b (E M81) гаплогруппасы 6,1% жиілікте кездеседі.
Regarding Y chromosome haplogroups (male lineages), 78.8% of the sequences found in Cubans are of West Eurasian origin, 19.7% of African origin and 1.5% of East Asian origin. Among the West Eurasian fraction, the vast majority of individuals belong to West European haplogroup R1b. The African lineages found in Cubans have a Western (haplogroups E1, E2, E1b1a ) and Northern (E1b1b M81 ) African origin. The North African haplogroup E1b1b1b (E M81), is found at a frequency of 6.1%.
Шетелде тұратын кубалықтар
АҚШ Кубадан тыс жерде ең көп кубалықтар тұратын ел. 2019 жылы АҚШ Халық санағы бюросының Америкалық қауымдастық сараптамасы бойынша, жалпы саны 1,359,990 кубалық тіркелді. Куба азаматтығынан автоматты түрде айырылу жағдайлары бар. Кубалықтардың көп саны Флорида штатындағы Хиалеа және Майами қалаларында (2017 жылы бұл штатта 995 439 кубалық), сондай-ақ Техас штатында (60,381), Нью-Джерсиде (44,974), Калифорнияда (35,364), Нью-Йоркте (26,875) және Иллинойс штатында (22,541) тұрады. Екінші ең ірі кубалық диаспорасы Испанияда орналасқан. 2019 жылы Испанияда 151 423 кубалық болды. 1902 жылы республика құрылғаннан кейін, Иберия түбегінен аралға бір миллионнан астам адам көшіп келді, олардың арасында соғыстарға қатысқан испан сарбаздары да болды. Бірақ бұл кубалықтардың өз тарихымен мақтаныш сезінуіне кедергі келтірмеді. 2008 жылдың желтоқсан айында Испания 1936-1939 жылдардағы азамат соғысынан кейін елден қуылғандардың ұрпақтарынан азаматтық алуға қатысты өтініштерді қабылдай бастады. Бұл заң 2007 жылы қабылданды. Бұл жаңа Тарихи естелік заңы испан тегі бар 140 000-нан астам кубалыққа испан азаматтығын берді, ал 2019 жылдың 1 қаңтарында Кубада испан азаматтығына ие 143 048 кубалық, ал Испанияда 93 004 адам тіркелді.
The second largest Cuban diaspora is in Spain. As of 2019, there were 151,423 Cubans in Spain. After the founding of the republic in 1902, a considerable migration (over 1 million) arrived from the Iberian peninsula to the island, between them were more than a few former Spanish soldiers who participated in the wars, and yet it never created an obstacle for the respect and affection of Cubans, who have always been proud of their origins. In December 2008, Spain began accepting citizenship applications from the descendants of people who went into exile after its brutal 1936 39 Civil War, part of a 2007 law meant to address the painful legacy of the conflict. This new Historical Memory Law has granted to more than 140,000 Cubans of Spanish ancestry the Spanish citizenship, and there were 143,048 Cubans with Spanish citizenship in Cuba and 93,004 in Spain on January 1, 2019.
Тарих
Кубада тұңғыш рет мекендеген адамдар – сибони тайпасы, американдықтардың бірі. Олардан кейін тағы бір американдық халық, тайно тайпасы келді, олар 1492 жылы Христофор Колумб аралды алғаш көріп келген кезде Куба мен Антиль аралдарының көп бөлігінде тұрған негізгі халық еді. Колумб бұл аралдарды Испанияның иелігі деп жариялады, соның салдарынан Куба испан колониясына айналды. 1762 жылы Ұлыбританияның қысқа мерзімдік басып алуы болды, бірақ Флориданы берген соң Куба қайтарылып, 1902 жылға дейін испан колониясы болып қала берді. 19 ғасырдың соңында Испания Америкадағы иеліктерінің көп бөлігін жоғалтты және Кубада бірнеше көтеріліс болды. Бұл, АҚШ-та Кубаны қосып алу туралы ұсыныстармен бірігіп, испан-американ соғысына әкелді, нәтижесінде 1902 жылы Куба ресми түрде тәуелсіздік алды. 20 ғасырдың басында АҚШ мүдделері Кубада үстемдік құрды, бұл аралға зор ықпал етті. Бұл 1959 жылы Фидель Кастро басқарған революционерлердің де-факто көшбасшысы Фульгенсио Батистаны құлатуымен аяқталды. АҚШ-пен қарым-қатынастың нашарлауы Кубаның Кеңес Одағымен одақтасуына және Кастроның Кубаны социалистік республика деп жариялауына әкелді. Кубалық сарбаздар 1970-1980 жылдары Ангола азамат соғысы мен Огаден соғысына жіберілді. Кастро 2008 жылға дейін билікте болды, алдымен Премьер-министр, кейін 1976 жылдан бастап Куба Президенті болып қызмет етті. Фидельдің орнын оның інісі Рауль Кастро басты. Мигель Диас-Канель ағайынды Фидель мен Рауль Кастродан кейін Кубаны басқарды, ол 2018 жылғы революциядан бері Кубаның Кастро емес алғашқы басшысы болды. Мигель Марио Диас-Канель и Бермудес (испанша: [mi.ˈɣel ˈdi. as kaˈnel]; 1960 жылдың 20 сәуірінде туған) – саясаткер және инженер, Куба Коммунистік партиясының үшінші бірінші хатшысы.
Дін
Кубаның басым діні – Рим католиктік діні, бірақ кейбір жағдайларда ол терең өзгеріске ұшырап, синкретизм арқылы әсер етеді. Сантерия – африкалық құлдардың йоруба дінін кейбір католицизммен біріктірген кең таралған синкретикалық дін; ол Бразилиялық Умбандаға ұқсас және белгілі бір деңгейде мемлекеттік қолдауға ие. Рим-католик шіркеуінің бағалауынша, халықтың 60 пайызы католик, ал 10 пайызы тұрақты түрде миссаға қатысады, алайда тәуелсіз дереккөздер католиктердің тек 1,5 пайызы ғана осылай ететінін көрсетеді. Протестант шіркеулерінің мүшелері 5 пайызды құрайды, олардың ішінде баптистер, пентикосталдар, жетінші күнді адвентистер, пресвитериандар, Кубаның епископ шіркеуі, епископтар, методистер, Діни достар қоғамы (квакерлер) және лютерандар бар. Басқа топтарға грек православие шіркеуі, орыс православие шіркеуі, Ехоба куәгерлері, индуистер, мұсылмандар, буддистер, яхудилер, бахаилер және соңғы күнгі қасиеттілердің Иса Мәсіх шіркеуі кіреді. Кубада Африка мәдениетіне қатысты түрлі синкретикалық діндер кең таралған. АҚШ Мемлекеттік департаментінің мәліметі бойынша,