Кіріспе

Эквадор азаматтары

Эквадор халқының демографиялық ерекшеліктеріне халық тығыздығы, этникалық құрамы, білім деңгейі, денсаулық сақталуы, экономикалық жағдайы, діни нанымдары және халықтың басқа да аспектілері кіреді. Эквадорда көптеген елдер сияқты халық саны жылдам өсті, бірақ қарулы қақтығыстың төрт онжылдығы миллиондаған эквадорлықтарды елден кетуге мәжбүр етті. Дегенмен, 2000-шы жылдары қалалық аймақтарда экономиканың жақсаруы дәстүрлі таптық құрылымдағы экономикада эквадорлықтардың тұрмыс деңгейін көтерді. 2010 жылы халықтың 77,4% өзін "метистер" деп санады – бұл испан және үнді американдық тегінің қосындысы, 2000 жылы бұл көрсеткіш 71,9% болған. "Ақтар" деп саналатын халықтың үлесі 2000 жылы 10,5% болса, 2010 жылы 6,1% төмендеді. Үндістер халықтың шамамен 7,0% құрайды, ал афроэквадорлықтар – 7,2%. Басқа статистикалық мәліметтерге сәйкес, метистердің саны 55%-дан 65%-ға дейін, ал үнді халқының саны 25%-қа дейін жетеді. Генетикалық зерттеулер эквадорлық метистердің тегі негізінен үнді халқынан екенін көрсетеді.

Санақ деректері

Эквадорда халық санағын мемлекеттік мекеме – INEC, Instituto Nacional de Estadisticas y Censos (Ұлттық статистика және халық санағы институты) жүргізеді. Эквадорда халық санағы әр он жылда бір рет өткізіледі және оның мақсаты – елдің шекарасында тұратын адамдардың санын анықтау. Қазіргі санаққа үй шаруашылықтары туралы ақпарат та кіреді. Соңғы санақ (2011 жылғы мәлімет бойынша) елдегі ең дәл халық санағын жасау үшін ауылдық және шалғай аймақтарға жетуге ерекше мән берді. 2010 жылғы санақ қараша және желтоқсан айларында жүргізілді, ал оның нәтижелері 2011 жылдың 27 қаңтарында жарияланды. Төмендегі кесте соңғы санақтардың күндерін және жалпы халық санын көрсетеді: Халық санағы үлкен американдық халыққа қарсы нәсілшілдік салдарынан дұрыс емес мәліметтерді көрсетуі мүмкін. + Эквадордағы соңғы санақтар № Күні Халық тығыздығы Алдыңғы санақтан бергі өзгеріс 1 2001 жылғы санақ 12 156 608 53,8 2 2010 жылғы санақ 14 306 876 55,8 +14%

БҰҰ-ның бағалауы

2015 жылы халықтың саны 16 212 000 адамды құрады, ал 1950 жылы – 3 470 000 адам. 2015 жылы 15 жасқа дейінгі балалардың үлесі 29,0% болды, 15 мен 65 жас аралығындағылар 63,4% құрады, ал 65 жастан асқандар 6,7% болды. Жалпы халық саны (x 1000) 0–14 жас аралығы (%) 15–64 жас аралығы (%) 65 және одан жоғары жас аралығы (%) 1950 3 470 39.5 55.2 5.3 1955 3 957 41.6 53.5 4.9 1960 4 546 43.3 52.0 4.7 1965 5 250 44.5 51.0 4.5 1970 6 073 44.3 51.5 4.3 1975 6 987 43.7 52.2 4.1 1980 7 976 41.8 54.1 4.1 1985 9 046 40.0 55.9 4.1 1990 10 218 38.2 57.5 4.3 1995 11 441 36.3 59.1 4.6 2000 12 629 34.7 60.3 5.0 2005 13 826 33.1 61.5 5.4 2010 15 011 31.0 63.0 6.0 2015 16 212 29.1 64.3 6.6 2020 17 643 27.4 65.0 7.6

Халықтың құрылымы

Жас тобыЕр адамӘйел адамБарлығы% Барлығы 8 783 789 8 967 488 17 751 277 100 0–4 845 954 808 798 1 654 752 9.32 5–9 853 987 817 229 1 671 216 9.41 10–14 861 741 823 598 1 685 339 9.49 15–19 833 964 798 770 1 632 734 9.20 20–24 778 930 755 659 1 534 589 8.64 25–29 712 218 706 341 1 418 559 7.99 30–34 647 958 658 656 1 306 614 7.36 35–39 590 249 618 416 1 208 665 6.81 40–44 528 482 571 807 1 100 289 6.20 45–49 464 207 509 979 974 186 5.49 50–54 406 015 446 926 852 941 4.80 55–59 350 539 387 801 738 340 4.16 60–64 290 143 324 072 614 215 3.46 65–69 226 290 257 338 483 628 2.72 70–74 165 840 194 960 360 800 2.03 75–79 112 069 138 213 250 282 1.41 80–84 66 621 85 696 152 317 0.86 85–89 32 786 42 792 75 578 0.43 90–94 12 487 16 097 28 584 0.16 95–99 3 192 4 184 7 376 0.04 100+ 117 156 273 <0.01Жас тобы Ер адам Әйел адам Барлығы Пайыз 0–14 2 561 682 2 449 625 5 011 307 28.23 15–64 5 602 705 5 778 427 11 381 132 64.11 65+ 619 402 739 436 1 358 838 7.65

Көші-қон үрдісі

Соңғы онжылдықтарда 1990 жылдары ел экономикасына ауыр соққы берген экономикалық дағдарыс салдарынан эмиграция деңгейі жоғары болды. 400 мыңнан астам эквадорлық Испания мен Италияға, ал шамамен 100 мыңы Ұлыбританияға кетіп қалды. Көптеген эквадорлықтар Латын Америкасының басқа елдеріне көшіп кетті, мыңдаған адам Жапония мен Австралияға бағыт алды. Эквадордан шыққан танымал американдық әншілердің бірі – Кристина Агилера. Эквадорда 100 мыңға жуық америкалық және 30 мыңнан астам еуропалық шетелдік тұрады. Олар Эквадорға бизнес мүмкіндіктерін пайдалану және зейнеткерлікке арзан орын табу үшін көшіп келеді. Колумбиядағы саяси қақтығыстар мен билік үстемдігінен айырылған аймақтарда пайда болған қылмыстық топтардың салдарынан Эквадорға тұрақты түрде босқындар, пана іздеушілер мен колумбиялық экономикалық мигранттар ағыны бағытталды. Соңғы он жылда кем дегенде 45 мың адам Эквадорда тұруға құқық алды, оларға Эквадор үкіметі мен халықаралық ұйымдар көмек көрсетуде. БҰҰ-ның 2009 жылғы есебінде Эквадорда 167 189 босқын мен пана іздеуші уақытша тұрғын ретінде тіркелген. Еуропаға көшіп кеткендердің жұмыстарын көбінесе перулік экономикалық мигранттар иеленді. Бұл жұмыс орындарының көпшілігі ауыл шаруашылығы және біліктілігі жоқ жұмыс салаларында. Ресми статистика жоқ, бірақ баспасөз құралдары олардың санын он мыңдаған деседі. Эквадорда Ливан, Сирия және Палестинадан шыққандардың көпшілігін құрайтын, он мыңнан астам орта шығыстық эквадорлықтардың әртүрлі қауымдастықтары бар. Олар сауда-өнеркәсіп саласында белгілі және Гуаякиль, Квеведо және Мачала қалаларында шоғырланған. Олар жергілікті мәдениетке жақсы сіңген және көбінесе осы қауымдардың алғашқы көшіп келгендері ғасыр басында Осман империясынан алынған паспорттармен келгендіктен, «турко» деп аталады. Эквадорда испандықтар, итальяндықтар, немістер, португалдықтар, француздар, британдықтар және грек эквадорлықтары да тұрады. Эквадорлық еврейлердің саны шамамен 450-ге жетеді, олардың көпшілігі неміс немесе итальяндық тегінен шыққан. Эквадорда 225 мың ағылшын тілінде және 112 мың неміс тілінде сөйлейтін адам бар, олардың көпшілігі Китода тұрады. Олардың көпшілігі 19 ғасырдың соңында келген иммигранттардың ұрпақтары және өздерінің туған жерлеріне оралған зейнеткерлер. Еуропалық иммигранттардың ұрпақтары өздерінің мұраларын сақтауға тырысады. Сондықтан кейбір топтардың өз мектептері бар (мысалы, Гуаякильдегі неміс мектебі және Китодағы неміс мектебі), Лице Ла Кондамин (француз мұрасы), Альберто Эйнштейн (еврей мұрасы) және Китодағы британдық мектеп (англо-британдық), сондай-ақ мәдени және әлеуметтік ұйымдар, шіркеулер мен клубтар бар. Олардың елдің әлеуметтік, саяси және экономикалық дамуына қосқан үлесі зор, әсіресе жалпы халық санына қарағанда олардың үлесі жоғары. Еуропалық текті отбасылардың көпшілігі Эквадордың жоғарғы таптарына жатады және елдің ең бай отбасыларымен туыстық байланысқа түскен. Сондай-ақ, 2500-ден 25000-ға дейін саналатын азиялық эквадорлықтар қауымдастығы бар, олардың көпшілігі қытайлық хань тегінен шыққан, ал шамамен 10 мыңы 19 ғасырдың соңында кеншілер, шаруалар және балықшылар ретінде келген жапондықтардың ұрпақтары. Гуаякильде шығыс азиялық қауымдастық бар, оның көпшілігі қытайлар (оның ішінде тайваньдықтар) және жапондықтар, сондай-ақ оңтүстік-шығыс азиялық қауымдастық, оның көпшілігі филиппиндіктер.