Кіріспе

Барлық сенімдерді және олардың болмауын тану мен құрметтеу

Омнизм – барлық діндерге құрмет көрсету немесе оларға сенім білдіру. Осындай сенімді ұстанатындар омнисттер деп аталады. Соңғы жылдары бұл термин, өзін омнист деп атайтын қазіргі заманғы адамдардың қызығушылығы артып, қайтадан қолданысқа түсуде. Олар бұл терминді жаңадан тауып, қайта анықтауға кірісті. Омнизм синкретизмге ұқсас, яғни діндердің үйлесімді бірігуіне сенім білдіру. Дегенмен, бұл түрлі діндердің бар екендігін қабылдаудың бір жолы ретінде де қарастырылуы мүмкін. Көптеген омнисттер барлық діндерде де шындық бар екенін, бірақ ешбір дін толық шындықты ұсынбайтынын айтады.

Қазіргі қолданысы

Қазіргі қолданыста "барлық діндерге сену" термині барлық діндердің заңдылығын қабылдауды білдіру үшін өзгертілген. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігінде омнист – "барлық нәрсені немесе адамдарды біріктіретін жалғыз трансценденттік мақсат немесе себепке" сенетін адам деп түсіндірілген. Омнистер бұл барлық діндерде ортақ шындықтың әртүрлі элементтері бар және омнистер барлық діндерден болатын ықтимал шындықтарға ашық екенін білдіреді. Оксфорд сөздігі омнисті "барлық сенімдерге немесе діндерге сенетін адам; барлық нәрселерді немесе адамдарды, немесе белгілі бір топтың мүшелерін біріктіретін жалғыз трансценденттік мақсатқа немесе себепке сенетін адам" деп анықтайды. Алғашқы деист саналған Черберидің 1-ші бароны Эдвард Герберт барлық діндердің шын екенін айтқан. Уильям Блейк "Барлық діндер біреу" атты өлеңінде әрбір діннің Құдайдан келген аяннан пайда болғанын жариялаған. Генри Стубб және басқа социниандар Мұхаммедтік христиандықтың бір түрін жасаған. Протестанттық реформациядан туындаған Унитариандық Универсализм омнистік нанымдарды ұстанады. Басқа да танымал дінаралық ұйымдарға – Бүкіл халықтардың достығы үшін шіркеу және Дүниежүзілік діндер парламенті кіреді, ол барлық діндерді біріктіруді мақсат еткен алғашқы ұйым болды.

Белгілі ғалымдар

Филип Джеймс Бейли, бұл терминді алғаш рет қолданған. Эллен Берстин, өзін барлық діндермен байланыстырады, өйткені ол "бұл діндердің барлығындағы шындыққа бойұсынушы, рухты ашылу" екенін айтқан. Джон Колтрейн, өзі сипаттаған діни тәжірибесінен кейін героин мен алкогольге тәуелділігінен арылуға көмектесті, ол одан да терең руханилыққа бойлады, кейін "Мен барлық діндерге сенемін" деді. Кайри Ирвинг, "Иудейлер негрлерге: Оян, қара Америка!" атты деректі фильмін насихаттағаны үшін айыпталғаннан кейін өзін омнист деп мәлімдеді. Крис Мартин өзін "барлық теист" деп атады, бұл оның өзі ойлап тапқан термин, ол омнизмді білдіреді. Шакилл О'Нил өзін әр түрлі діндердің өкілі деп санайды, себебі ол басқа діндерді ұстанатындарды қалай алмастырғысы келмейді. Ол былай деді: "Сен не нәрсені сенсең, соған сенесің. Мұсылман діні және осы діндердің бәрі мыңдаған жылдар бойы бар. Мен кіммін, "Мұны істеме, мыныны істеме" деймін? Адамның сенгеніне сен, оның құрметтегенін құрметте, оны адам ретінде құрметте, сонда өмірде жоғары жетістіктерге жетесің. Шындығында, мен мұсылманмын, яһудимін, буддистпін, мен барша адаммын, себебі мен адамдарды жақсы көремін. Индуизм мистигі Рамакришна барлық діндердің шын екеніне сенді.