Кіріспе

Қытай физигі (1902–1998)

Чун Яо Чао (27 маусым 1902 – 28 мамыр 1998) – қытайдың теориялық физигі. 1930 жылы ол қос түзілу арқылы қорғасыннан гамма-сәулелерінің шашырауын зерттеді, бұл кезде шашырау қимасының аномалды жоғары болуына позитрондардың қатысы бар екенін білмеді. 1932 жылы Карл Дэвид Андерсон позитронды ашқанда, бұл Пауль Дирактың «антиматериясының» бар екенін растады, және Чунг Яо Чаоның бұрынғы тәжірибелерін позитрондардың электрон-позитрон жойылған кезде гамма-сәулелер шығару арқылы түсіндіруге болатыны анық болды. 1920 жылы ол Нанкин жоғары нормалық мектебіне (кейін Ұлттық Оңтүстік-Шығыс университеті, Ұлттық Орталық университеті және Нанкин университеті деп аталды) түсіп, 1925 жылы физика мамандығы бойынша бакалавр дәрежесін алды. 1930 жылы Калифорния технология институтында Нобель сыйлығының лауреаты Роберт Эндрюс Милликанның жетекшілігімен физика ғылымдарының докторы ғылымын қорғады. Кейін ол Қытайға оралып, Пекин қаласындағы Цинхуа университетінің физика факультетіне оқытушы болып орналасты.

Нобель сыйлығы туралы дау

1936 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығы позитронды ашқаны үшін Карл Д. Андерсонға берілді. 1930 жылы Калтехте аспирант болып оқығанда Чао электрон-позитрон жойылуы арқылы позитрондарды тәжірибе жүзінде алғаш рет анықтады, бірақ олардың не екенін білмеді. Андерсон, Чаоның Калтехтегі курстасы, Чао сияқты, сол радиоактивті көзді пайдаланды. (Тарихи тұрғыдан қарағанда, бұл көз «торий C қос штрих» немесе «ThC» деп белгілі болған, ыдырау тізбегін қараңыз.) Елу жыл өткен соң Андерсон Чаоның өзінің ашылуына шабыттандырғанын мойындады: Чаоның зерттеулері Андерсонның көптеген жұмыстарының негізін құрады. Чао 1998 жылы Нобель сыйлығын бөлісу мүмкіндігінсіз қайтыс болды.